Twee zussen op AOW-leeftijd trekken bij elkaar in en verliezen samen ruim €1.000 bruto per maand

Twee zussen met een volledige AOW die bij elkaar intrekken en samen het huishouden betalen, krijgen samen €1.045,54 bruto per maand minder. Ieder zakt van €1.662,16 naar €1.139,39 bruto, zonder vakantiegeld. Netto gaat het om ruim €994 per maand, volgens een berekening van DDS met de SVB-bedragen bij loonheffingskorting. Voor twee broers of een broer en zus geldt hetzelfde.

Op zijn vroegst op 1 januari 2029 kan dat veranderen. Het kabinet schreef op 30 oktober 2026 aan de Tweede Kamer dat het een voorstel wil uitwerken voor een partnerbegrip in de AOW dat vooral op vaste gegevens steunt. In de mogelijke uitwerking die er nu ligt, zijn twee zussen zonder samenlevingscontract geen partners meer en krijgt elk, in bedragen van nu, €1.662,16 bruto per maand. Zijn ze samen eigenaar van het huis waarin ze wonen, dan geldt dat niet.

Het is nog een plan. Bij circa 53.000 AOW'ers zou de uitkering veranderen: de een gaat erop vooruit, de ander erop achteruit.

De AOW behandelt een ongehuwde volwassene als gehuwd als die met een andere ongehuwde volwassene een gezamenlijke huishouding voert, "tenzij het betreft een bloedverwant in de eerste graad", staat in artikel 1 van de AOW. Die geldt voor ouders en kinderen, ook voor een meerderjarig stiefkind of voormalig pleegkind. Broers en zussen zijn bloedverwanten in de tweede graad en vallen er niet onder.

In 1995 is de uitzondering voor de tweede graad geschrapt, staat in het onderzoek van Ecorys voor het kabinet. De reden: zij zitten qua behoeften en draagkracht niet in een andere positie dan andere ongehuwd samenwonenden.

De SVB noemt hen ook zelf. Woon je met één andere persoon, "bijvoorbeeld uw broer, zus, vriend, vriendin", en verder met niemand, dan krijg je de AOW voor samenwonenden onder meer als jullie allebei bijdragen aan het huishouden.

Er gelden twee voorwaarden: jullie hebben je hoofdverblijf in dezelfde woning, en jullie zorgen voor elkaar, door bij te dragen in de kosten van de huishouding of op een andere manier.

Wat als zorg telt, staat in een beleidsregel van de SVB. Deel je alleen de huur of hypotheek en de vaste lasten, zoals energie en verzekeringen, dan is dat nog geen zorg voor elkaar. Betaal je ook samen de boodschappen, het vervoer of de vakantie, of kook en poets je voor elkaar of verzorg je de ander bij ziekte, dan wel.

Woon je met twee of meer andere volwassenen en draag je met minstens twee van hen bij, dan krijg je volgens de SVB de AOW voor alleenstaanden.

Mantelzorg is voor de AOW geen uitzondering. De beleidsregel over hulpbehoevendheid maakt alleen een uitzondering voor de nabestaandenuitkering en de Participatiewet, waar de AIO onder valt. Bij de AIO telt samenwonen van tweedegraads bloedverwanten vanwege een zorgbehoefte niet als gezamenlijke huishouding.

De brief van 30 oktober noemt de criteria niet één voor één, maar verwijst naar het partnerbegrip van de toeslagen. Het kabinet weegt nog af hoe dat past bij de doelen van de AOW. Een mogelijke uitwerking staat in de brief van oktober 2025. Ongehuwden zijn daarin alleen partner als ze op hetzelfde adres staan ingeschreven en aan een extra voorwaarde voldoen. Voor twee zussen gaat het om:

Eerstegraads bloedverwanten blijven uitgezonderd, en broers en zussen horen daar niet bij. De brieven noemen zussen niet apart: dat zij zonder zo'n contract, aanmelding of gezamenlijk huis geen partners zijn, volgt uit deze criteria.

Stel: twee zussen van 70 en 73 hebben allebei alleen een volledige AOW, met loonheffingskorting. De jongste zegt haar huurwoning op en trekt bij de oudste in. Ze delen de huur en doen samen boodschappen. De SVB ziet dat nu als gezamenlijke huishouding: elke zus krijgt €1.084,13 netto per maand in plaats van €1.581,55. Samen is dat €994,84 minder, ruim €11.900 per jaar. Gaat het plan zo door, dan krijgen ze in dat huurhuis elk de AOW voor alleenstaanden. Kopen ze samen een appartement om daar te wonen, dan blijven ze partners.

Voor de toeslagen geldt nu al een ander partnerbegrip. Een broer of zus met wie je samenwoont, is alleen je toeslagpartner als een van de vaste situaties geldt, zoals een notarieel samenlevingscontract of samen een koopwoning waarin jullie allebei wonen.

Is dat niet zo, dan telt je zus bij de huurtoeslag wel als medebewoner zodra ze op je adres staat ingeschreven. Haar inkomen en vermogen tellen dan meestal mee.

Krijg je al AOW en ga je samenwonen, dan geef je dat binnen 4 weken door aan de SVB als je in Nederland woont, in Mijn SVB of met een formulier.

Krijg je te veel AOW, dan moet je dat terugbetalen. Komt dat doordat je iets niet of niet goed hebt doorgegeven, dan kun je ook een boete krijgen. De standaardboete is de helft van wat je te veel hebt ontvangen.

Overweeg je samen te gaan wonen, zet dan eerst naast elkaar wat je aan woonlasten bespaart en wat je aan AOW inlevert. Twijfel je of de SVB jullie als huishouding ziet, vraag het dan vóór de verhuizing. Denk je aan een samenlevingscontract of samen kopen: juist die stappen maken je in de mogelijke uitwerking van nu tot partners.