Huib van Essen (PRO) drukt windmolens door tegen de wil van Amersfoort en Montfoort, en Stedin geeft toe: ze staan straks urenlang stil

Je leest het goed. De nieuwe windmolens in de provincie Utrecht staan straks urenlang stil, ook als het hard waait, want het stroomnet zit vol. Netbeheerder Stedin bevestigt het.

De provincie vecht dus een jarenlange oorlog uit met haar eigen inwoners, voor iets wat straks geregeld op de rem staat.

Bijna drie jaar geleden wees de provincie Utrecht 27 locaties aan voor windenergie. Veel gemeenten en bewoners waren tegen. "Uiteraard werken wij op geen enkele manier mee aan dit provinciale traject", zei wethouder Dick Polman van Stichtse Vecht destijds, volgens de NOS. In Oudewater gingen bewoners de straat op. De gemeenteraad van Montfoort stemde onlangs "met tegenzin" in met twee molens.

En Amersfoort? Daar stemde de raad half oktober tegen twee windmolens op bedrijventerrein Isselt. De provincie reageerde binnen een mum van tijd: dan doen we het zelf. Afgelopen week besloot de provincie definitief om de procedure over te nemen. De reden: het ging niet snel genoeg.

Een gemeenteraad mag dus alles vinden, zolang het maar ja is. Dit is de democratie volgens PRO-gedeputeerde Huib van Essen: je mag stemmen, maar de uitslag staat vast.

Het ging in Amersfoort bovendien niet om een bevlieging. De Veiligheidsregio Utrecht liet weten dat de plek "niet gewenst" is. Een van de molens komt dicht bij chemiebedrijf Royal Smit & Zoon en een rioolwaterzuivering, en de brandweer kan een brand in een turbine niet blussen, alleen afzetten en ontruimen. De raad had dus een reden. De provincie laat nu weten dat de veiligheid "veel aandacht" krijgt. Nadat ze de gemeente opzij heeft gezet.

Nu het mooiste. Nieuwe windmolens mogen alleen op het stroomnet als ze op piekmomenten worden uitgezet. Dat gebeurt volgens Stedin vooral tussen maart en september, het vaakst tussen tien uur 's ochtends en vier uur 's middags. Dan is het net al grotendeels gevuld met stroom van zonnepanelen.

"Het gaat in principe over meerdere uren of een dagdeel", zei een woordvoerder van Stedin tegen RTV Utrecht. Hoe vaak? Dat weet niemand. Dat verschilt per plek. Maar als het zonnig is en hard waait, op de momenten waarvoor die molens zijn bedacht, staat hij dus uit.

De provincie drukt door wat het stroomnet niet eens aankan. Dezelfde overheid die jou vertelt dat je geen nieuwe aansluiting krijgt omdat het net vol zit, zet er dus nog een molen naast.

Stedin sust dat het voor de eigenaar financieel wel meevalt, omdat stroom op zulke momenten toch goedkoop is, en dat batterijen deels kunnen helpen. Dat is mooi voor de eigenaar. Maar jij was het niet die vroeg om een turbine achter je tuin, en jij krijgt van die redenering niet je uitzicht terug.

Dit is ook geen nieuw inzicht. Het stond al in een brief van de gedeputeerde van begin juli, schrijft RTV Utrecht. De situatie blijft "tot het einde van de congestieperiode", en wanneer dat is, kan niemand zeggen. Tennet moet eerst nieuwe hoogspanningsstations bouwen, en ook die stuiten op verzet, zoals bij Abcoude.

Van Essen wist dit al sinds juli, en bleef gewoon doordrukken. Het enige wat in die maanden veranderde, is dat er meer gemeenten zijn opgeschoven of opzijgezet.

Maar die doelen moeten toch gehaald worden, zegt de provincie. Van wie eigenlijk? Beloftes over hoeveel duurzame stroom een regio opwekt, zijn door bestuurders gedaan, niet door de mensen in Isselt of de polder Cattenbroek. Een doel op papier is geen reden om een gekozen raad te overrulen.

Zelfs in het provinciehuis schuurt het. "Waar zijn we mee bezig voorzitter", verzuchtte Statenlid Mieke Hoek van 50PLUS volgens RTV Utrecht. Meerdere partijen vonden de ingreep te snel, en vroegen zich af of Amersfoort wel een weigergemeente is, juist vanwege de veiligheidszorgen.

Het college kan niet anders, laat een woordvoerder weten: er lag een aanvraag van de initiatiefnemer, dus moet de provincie die in behandeling nemen. Handig. Eerst wijs je zelf 27 locaties aan, eerst dreig je zelf met ingrijpen, en als het zover is, heb je opeens geen keuze. Zo werkt het partijkartel in het klein: niemand beslist, maar jouw raad wordt wel overruled.

Op 11 november stemmen de Provinciale Staten over een motie van de BBB en drie andere partijen, die eist dat de Staten eerst worden geïnformeerd en zelf mogen stemmen over de ingreep. Die motie moet worden aangenomen.

En daarna moet Van Essen de ingreep in Amersfoort terugdraaien en geen enkele molen meer doordrukken tegen de wil van een gemeenteraad, zolang het stroomnet ze niet eens aankan.

Wie gemeenten overrulet voor een molen die stilstaat, heeft zijn mandaat verspeeld. Jij hebt je stem niet uitgebracht om hem door een gedeputeerde te laten overschrijven.