Klimaatdrammer Jetten (D66) laat de VN-top schieten voor het Belastingplan: 'Ik zal zijn daar waar ik nodig ben'

Jetten blijft volgens de woordvoerder "in ieder geval tot en met donderdagmiddag" in Nederland. De premier wil volgens het ANP in Den Haag zijn "om te zorgen dat het belastingplan draagvlak vindt in de Tweede Kamer". Donderdag stemt de Kamer over dat plan. Of de premier later alsnog afreist, is volgens het AD onzeker.

De woordvoerder verwees naar een uitspraak van Jetten van vorige week: "Ik zal zijn daar waar ik nodig ben." Volgens de premier is dat dus niet bij de klimaattop, maar bij de stemmen voor het eigen Belastingplan.

Dat contrast is groot. Toen Jetten zelf minister van Klimaat was, reisde Jetten volgens NU.nl met nog vier ministers, een staatssecretaris en premier Mark Rutte af naar de klimaattop in Dubai. Nu gaat alleen D66-minister Stientje van Veldhoven van Klimaat en Groene Groei.

Het is volgens NU.nl de tweede keer in drie jaar dat Nederland niet op het hoogste niveau is vertegenwoordigd bij de belangrijkste klimaatonderhandelingen. Jetten zou woensdag afreizen, op de dag dat regeringsleiders massaal naar de top komen. Als minister ging Jetten met een hele delegatie naar de klimaattop. Als premier heeft Jetten iets belangrijkers: de eigen meerderheid.

De eigen achterban is boos. "Het is heel erg teleurstellend dat premier Jetten niet bij de klimaattop aanwezig is", zei klimaatlobbyist Rosa van Driel van Care Nederland tegen het AD. Greenpeace vindt dat het klimaat "weer de dupe" is van een politieke crisis. Sam de Jong van de Jonge Klimaatbeweging spreekt van een "gemiste kans" en ziet de klimaatdrammer veranderen in een afhaker.

Daar hoeft niemand om te huilen. Een klimaattop minder voor de premier is een vliegreis minder en een praatsessie minder. Het zegt alleen veel over waar de prioriteit van Jetten echt ligt. De klimaattoppen zijn al jaren vooral een ontmoetingsplek voor politici, activisten en lobbyisten, die de wereld over vliegen om afspraken te maken die de burger thuis moet betalen.

Jetten blijft thuis omdat het Belastingplan verre van zeker is van een meerderheid in de Tweede Kamer. Ook voldoende steun in de Eerste Kamer is volgens het ANP hoogst onzeker. De fractievoorzitters van D66, VVD en CDA zoeken steun bij links en rechts, maar volgens het AD is er nog geen witte rook.

Ook aan de onderhandelingstafel schuurt het. Volgens het AD mopperden oppositiepartijen JA21 en BBB op CDA-leider Henri Bontenbal, die geen serieuze poging zou doen om te onderhandelen. Bontenbal haalde juist uit naar coalitiepartner VVD, die te weinig zou bewegen.

Wat er doorheen moet, is een Belastingplan met een box 3-novelle waarachter tot en met 2040 een gat van 17,5 miljard euro ontstaat. Een plan waarvoor het kabinet steun kocht met 95 miljoen euro voor de groep-Markuszower, terwijl minister Heinen de rest van de afspraken "vertrouwelijk" noemt. Jetten ruilt de klimaattop in voor koehandel in Den Haag, en de rekening van die koehandel komt bij de burger.

Formeel hebben kabinetsleden in die onderhandelingen geen rol, schrijft het AD. Op de achtergrond zijn ze er wel bij betrokken. De premier blijft dus thuis voor gesprekken waar de premier officieel niet eens aan tafel zit.

Intussen loopt het klimaatbeleid van dit kabinet gewoon door. De rekening daarvan krijgen Nederlanders via de energierekening en de belastingen: de energiebelasting, de eisen voor het verduurzamen van huizen en de miljarden aan klimaatsubsidies op de begroting. Alleen de premier die dat beleid jarenlang predikte, heeft er deze week geen tijd voor.

Voor Jetten was het klimaat altijd een podium. Nu er een belangrijker podium is, mag het klimaat wachten. Met principes heeft dat weinig te maken.

Jetten is niet de enige leider die ontbreekt. Ook de Chinese president Xi Jinping komt niet, en stuurt de vicepresident. De Amerikaanse president Donald Trump heeft het klimaatakkoord van Parijs opgezegd.

Het verschil is dat Jetten van het klimaat een persoonlijke missie maakte. Wie het etiket "klimaatdrammer" jarenlang als geuzennaam draagt, kan niet doen alsof een klimaattop een nevenactiviteit is.

De les voor de kiezer is eenvoudig. Bij Jetten gaat de macht voor, en de idealen komen daarna. Het klimaat was goed genoeg voor de campagne, de verkiezingsposters en de toespraken. Voor een week in de agenda van de premier is het niet goed genoeg. Wie dacht dat D66 het klimaat boven alles stelde, weet nu beter.

Laat de premier donderdag dan ook de rekening van dat Belastingplan op tafel leggen, met alle afspraken die zijn gemaakt om het erdoor te krijgen. Een premier die de wereld laat wachten voor de eigen meerderheid, moet de eigen kiezers in elk geval eerlijk vertellen wat die meerderheid kost.