Jetten en Heinen spelen blufpoker met het Belastingplan en dreigen de senaat voor het blok te zetten: 'Wil je 100 procent je zin krijgen'

Vrijdag liepen de nieuwe gespreksrondes over het Belastingplan uit op een koude douche voor de kabinetstop. Het rechtse onderhandelingsblok van JA21, SGP en BBB vertrok ontevreden omdat het kabinet veel te weinig beweegt, terwijl het linkse duo van PRO en Volt zwaar teleurgesteld vertrok omdat hun eis voor hogere belastingen op vermogen niet in het nieuwe kabinetsaanbod zit.

Voor de camera's hield premier Jetten vrijdagmiddag nog dapper vol dat er verder gepraat wordt: "En dat betekent de komende dagen nog een extra poging om een paar extra partijen over die streep te trekken." Maar achter de Haagse coulissen wordt volgens De Telegraaf al volop gerekend aan een levensgevaarlijke vlucht naar voren als zowel het rechtse pact als het linkse blok zijn poot stijf houdt.

In dat scenario trekt het kabinet-Jetten gewoon zijn eigen plan en tuigt het in de Tweede Kamer een noodmeerderheid op met de gewillige steunwieltjes van de ChristenUnie, 50PLUS en de Groep Markuszower. Vervolgens wordt het hele fiscale pakket als een tikkende tijdbom over de schutting bij de Eerste Kamer gegooid, in de hoop dat de senaat op het allerlaatste moment niet durft tegen te stemmen.

Luister naar het hooghartige toontje waarmee Jetten die chantage vrijdag alvast in de steigers zette: "Wil je 100 procent je zin krijgen of wil je een goed belastingplan voor Nederland?" Alsof een wankel minderheidskabinet dat weigert te snijden in zijn eigen miljardenverspilling het alleenrecht heeft om te bepalen wat goed is voor Nederland, en alsof het parlement slechts een stempelmachine is die bij het kruisje moet tekenen.

Om te begrijpen hoe roekeloos deze gok van Jetten en Heinen is, hoef je alleen maar een blik te werpen op de zetelverdeling in de Eerste Kamer. De drie coalitiepartijen D66 (7 zetels), VVD (9 zetels) en CDA (6 zetels) bezetten in de senaat samen een schamele 22 van de 75 stoelen.

Zelfs als je daar de 3 senaatszetels van de ChristenUnie en de enkele zetel van 50PLUS bij optelt, want de Groep Markuszower heeft in de senaat helemaal geen enkele zetel, blijft het kabinet-Jetten in de Eerste Kamer steken op 26 zetels. Dat betekent dat dit kabinet voor een meerderheid van 38 zetels nog altijd twaalf senatoren tekortkomt!

Toch denken de strategen rond Jetten en Heinen dat ze de rest van de volksvertegenwoordiging wel even onder druk kunnen zetten met het dreigement van bestuurlijke chaos en uitvoeringsproblemen bij de Belastingdienst. Ze rekenen erop dat senatoren van de oppositie eind dit jaar hun zenuwen niet in bedwang houden, omdat de voorlopige aanslagen voor 2027 dan al op basis van het Belastingplan de deur uit gaan.

En wie laat zich daarbij meteen weer gebruiken als de vooruitgeschoven zedenpreker van het kabinet? Natuurlijk: ChristenUnie-leider Mirjam Bikker. Nadat het kabinet haar vrijdagochtend paaide met het aanbod om de afschaffing van de belastingaftrek voor specifieke zorgkosten uit te stellen tot 2030 en die aftrekpost ondertussen te versoberen, of hem toch gewoon te laten staan, begon Bikker meteen haar collega-Kamerleden de les te lezen.

Volgens Bikker mogen de andere partijen het Belastingplan niet zomaar wegstemmen en het land niet in chaos storten: "Er ligt een verantwoordelijkheid voor 150 Kamerleden." Het is de klassieke omkering van de werkelijkheid door een kleine kartelpartij: niet het kabinet dat een onverteerbaar pakket vol lastenverzwaringen indient draagt de schuld als het mislukt, maar de oppositie die weigert mee te tekenen.

Minstens zo onthullend is wat er vrijdagmiddag achter de schermen naar buiten lekte over waarom de onderhandelingen met zowel de rechter- als de linkerflank muurvast zitten. Bij het rechtse verbond van JA21, SGP en BBB, waarover Joost Eerdmans volgens de NOS na afloop zei: "Het was een stevig, ingewikkeld gesprek" en "Het ligt nog niet zoals wij zouden willen", ligt het grootste struikelblok voor het kabinet bij het stikstofdossier.

Waar ingewijden laten doorschemeren dat er rond de wensen op asiel en medisch-ethische kwesties misschien nog wel wat valt te regelen, ligt vooral het aanpassen van het stikstofbeleid op verzoek van BBB buitengewoon moeilijk voor het kabinet, en bij D66 is de huiver voor de eisen van het rechtse blok nog altijd niet weg. De groene afbraakagenda van D66-landbouwminister Jaimi van Essen is voor de partij van Rob Jetten dus zo onaantastbaar dat ze nog liever op een begrotingscrisis afstevenen dan dat ze de boeren verlossen van het stikstofjuk.

En kijk tegelijkertijd naar het smerige dubbelspel dat binnen de coalitie zelf wordt gespeeld richting de linkerflank. Officieel hield premier Jetten vrijdag de boot af toen hem werd gevraagd naar de eis van PRO en Volt om vermogenden zwaarder aan te slaan: "Dat is niet wat de inzet van dit kabinet is".

Maar terwijl de VVD gruwelt van het idee om de vermogensbelasting nog verder op te schroeven, klinkt elders binnen de coalitie, bij D66 en CDA dus, vrijdagmiddag nog altijd de stille hoop dat de VVD-top zich alsnog laat ompraten om Jesse Klaver tegemoet te komen. In plaats van de rug recht te houden tegen de linkse belastinghonger van Klaver, die met Dassen na afloop klaagde over "nog geen enkele beweging" en zei: "De afstand is heel groot", hopen de coalitiepartners van Dilan Yeşilgöz en Eelco Heinen nog steeds dat de VVD voor de zoveelste keer door de pomp gaat.

Ondertussen blijkt ook de eigen kabinetspuzzel rond box 3 met plakband aan elkaar te hangen. Om de overgang naar een vermogenswinstbelasting te betalen zonder de vermogensbelasting te verhogen, wil Heinen nu niet-opgehaald compensatiegeld van beroofde spaarders aanspreken én een tijdelijke tariefverlaging in box 2 opkrikken die op termijn een nieuw gat in de schatkist slaat, terwijl het kabinet bovendien al rekening houdt met de mogelijkheid dat het nieuwe box 3-stelsel niet eens in 2028 klaar is, maar een extra jaar vertraging oploopt.

En omdat het kabinet inhoudelijk op drijfzand staat, grijpt premier Jetten ten slotte terug op het oudste dreigement uit het Haagse handboek: de portemonnee van de automobilist gijzelen. "Wil je heel zware medisch-ethische thema's verbinden aan de vraag of we volgend jaar accijnzen aan de pomp moeten verlagen?", vroeg Jetten zich vrijdag opnieuw hardop af, gevolgd door de bezwering: "Iedereen voelt: je zult ergens een compromis moeten sluiten. Wat ons betreft kunnen er zaken worden gedaan."

Door de verlaging van de brandstofaccijns te koppelen aan een Belastingplan waarin werkenden voor 3,5 miljard euro extra worden aangeslagen, gebruikt het kabinet de benzinepomp als politiek chantagemiddel om de Kamer tot overgave te dwingen. Dat is geen staatsmanschap, maar pure afpersing van de werkende Nederlander die elke ochtend in de auto moet stappen om zijn gezin te onderhouden.

Als Rob Jetten en Eelco Heinen het echt in hun hoofd halen om met de kruimelsteun van de ChristenUnie, 50PLUS en de Groep Markuszower de Eerste Kamer voor het blok te zetten, dan past de senaat maar één antwoord: laat je niet chanteren en stem dat hele broddelwerk genadeloos weg. Een minderheidskabinet dat weigert te snijden in zijn eigen uitgaven aan asiel, klimaat, Brussel en zijn uitgedijde ambtenarenapparaat, hoort zijn eigen begrotingsrommel op te ruimen, en geen enkele senator is verplicht om als reddingsboei te dienen voor de blufpoker van Rob Jetten!