KLM boekt hogere winst, de beurs juicht en het personeel krijgt de rekening, terwijl de Staat als grootaandeelhouder wegduikt

KLM kondigde op 5 november aan dat het aantal arbeidsplaatsen met bijna 15 procent daalt. Circa 5.000 banen zijn of worden anders georganiseerd, en KLM wil met de vakbonden een "zeer gematigde loonontwikkeling" afspreken. Het ministerie van Financiën van VVD'er Eelco Heinen reageerde met een zin die zo uit het handboek voor wegduikers komt: het is "van belang dat KLM de financiële positie versterkt". En: "We zullen ons als aandeelhouder hier verder over laten informeren."

Dat is alles. Geen woord over het personeel. Geen woord over de loonmatiging. Inhoudelijk wil het ministerie niet eens ingaan op de besparingen.

Laten we precies zijn, want het zijn geen 5.000 ontslagen. KLM zelf telt 1.250 banen bij de catering mee, waar het werk sinds het voorjaar samen met gategroup wordt gedaan. Naar schatting 800 banen bij Ground Services gaan naar een externe partij. Zo'n 2.000 banen verhuizen naar Air France-KLM, waarvan 1.500 bij Cygnific. En een hogere productiviteit moet circa 1.000 banen schelen. KLM verwacht het op te vangen met natuurlijk verloop, vrijwillige regelingen en herplaatsing.

Maar wie op Schiphol werkt, koopt niets voor die rekensom. Je werk verhuist naar een andere werkgever, wordt uitbesteed of wordt op minder schouders gelegd, en intussen moet je ook nog genoegen nemen met minimale loongroei. Bovenop dit alles wil de directie de productiviteit in 2028 met minstens 8 procent opvoeren. Harder werken, minder verdienen, minder zekerheid. Dat is het aanbod.

Het stuitende zit in de timing. KLM heeft geen verlies. De aangepaste operationele winst van KLM steeg afgelopen kwartaal met 30 procent tot 458 miljoen euro, en heel Air France-KLM boekte 938 miljoen euro nettowinst. Maar het moet meer. Topvrouw Marjan Rintel zegt dat KLM "vet op de botten nodig heeft", de gewenste winstmarge is 8 procent, en het jaarlijkse resultaat moet met 1 miljard euro omhoog.

Op de beurs wisten ze wat ze daarvan moesten vinden: het aandeel Air France-KLM ging 10 procent omhoog. De belegger juicht, de grondmedewerker mag zijn cv opzoeken.

De FNV zegt het hard en terecht: "De mensen die KLM iedere dag draaiende houden, wordt nu de rekening gepresenteerd." De vakbond waarschuwt dat uitbesteding bij KLM Cityhopper en in de Oosthal de "race naar beneden" op Schiphol terugbrengt: meer concurrentie op de grond, meer druk op werknemers en slechtere arbeidsomstandigheden. Dat is dezelfde ongezonde concurrentie die de Tweede Kamer juist wilde terugdringen. Het grondpersoneel bood in april nog een petitie aan tegen bonussen voor de top. Dat zegt genoeg over de sfeer. De bond wil dat de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen. Waar blijft die boodschap van de directie?

Hier wordt het politiek. KLM is geen gewoon bedrijf. Het ministerie van Financiën is grootaandeelhouder, en in de coronatijd werd KLM met 3,4 miljard euro aan Nederlandse staatssteun overeind gehouden. Jij hebt dus meebetaald aan deze luchtvaartmaatschappij. Dan mag je ook verwachten dat de minister die namens jou aandelen houdt, iets anders doet dan een woordvoerder laten zeggen dat hij verder wordt geïnformeerd.

Bij de redding was KLM van ons allemaal, bij de rekening is het opeens een zaak van de directie. Dat is de hypocrisie van VVD'er Heinen in één zin. De partij die graag praat over hardwerkende Nederlanders, heeft niets te zeggen als precies die Nederlanders worden uitbesteed. En waar blijven D66 en het CDA, de partners in dit kabinet, die zo graag over bestaanszekerheid praten?

En de overheid is niet alleen toeschouwer. KLM wijst op sterk gestegen kosten in Nederland, onder meer door de verhoogde havengelden op Schiphol, en ook Schiphol is grotendeels van de Staat. Den Haag zit dus aan beide kanten van deze rekening, en duikt toch weg zodra het personeel wordt genoemd.

Niemand heeft iets aan een KLM dat kapotgaat. De concurrentie is hard, dat klopt. Rintel zegt te willen voorkomen dat Nederlanders "overstappers" worden. Prima. Maar een luchtvaartmaatschappij bestaat niet uit spreadsheets en vliegtuigen alleen. Ze bestaat uit mensen die weten hoe een operatie loopt, die jarenlang kennis hebben opgebouwd en die op een drukke dag het verschil maken tussen een vlucht op tijd en chaos.

Wie die mensen als kostenpost behandelt, sloopt precies wat KLM sterk maakt. Daarom moet de directie eerst zelf de broekriem aanhalen, voordat ze het personeel vraagt om in te leveren.

Heinen moet stoppen met wegduiken. Als grootaandeelhouder kan hij eisen dat de top eerst zelf inlevert, dat niemand er bij uitbesteding op achteruitgaat en dat er harde garanties komen voor iedereen die naar een andere werkgever moet. Doet hij dat niet, dan is zijn aandeelhouderschap niets anders dan een dure hobby op jouw kosten.

De rekening hoort niet op het platform te liggen. Die hoort te liggen bij de mensen die aan de knoppen zitten, in Amstelveen én in Den Haag.