Vernietigende peiling voor de VVD: slechts 1 procent van de achterban wil een akkoord over links, maar Klaver eist er toch één

De cijfers uit de peiling van Ipsos I&O van vorige week, die maandagochtend 19 oktober werden besproken in het interview met oud-staatssecretaris en oud-Eerste Kamervoorzitter Ankie Broekers-Knol bij Goedemorgen Nederland (WNL), laten geen spaander heel van de koers van de VVD-leiding. Het minderheidskabinet van D66, VVD en CDA heeft met 66 zetels in de Tweede Kamer en een nog grotere achterstand in de Eerste Kamer bij elke grote wet steun van de oppositie nodig.

Toen onderzoekers van Ipsos I&O vroegen of het kabinet het liefst een akkoord sluit met linkse of met rechtse oppositiepartijen, was het antwoord van de overgebleven VVD-kiezers glashelder: 64 procent van de VVD-achterban eist dat het kabinet zaken doet met rechtse partijen. Dertig procent wil samenwerking met zowel links als rechts. En het aandeel VVD-stemmers dat kiest voor een akkoord met alleen linkse partijen zoals het PRO van Jesse Klaver bedraagt precies 1 procent. Negenennegentig van de honderd VVD-kiezers kiezen dus niet voor een akkoord over links, en bijna twee derde wil links er helemaal niet bij.

Die kiezersuitspraak komt op het moment dat de VVD en de hele coalitie al in vrije val verkeren. Uit dezelfde meting van Ipsos I&O bleek vorige week dat zowel D66 als de VVD wegzakt naar ieder 15 zetels en dat de coalitie nog maar 43 zetels overhoudt. VVD-leider Dilan Yeşilgöz kreeg met een 3,7 bovendien het laagste rapportcijfer van alle partijleiders in Den Haag.

En precies nu de coalitie zo aangeschoten is, ruikt Jesse Klaver zijn kans. De leider van PRO (het voormalige GroenLinks-PvdA) eiste dit weekend dat het kabinet-Jetten nog tijdens het herfstreces met zijn fractie in gesprek gaat over de begrotingen en het Belastingplan 2027, waar de Tweede Kamer al op 12 november over moet stemmen. Klaver dreigde: "Het kabinet slaapwandelt een crisis in als het nu geen actie onderneemt."

Wat is de prijs die Klaver eist voor zijn steun aan het Belastingplan? Hij wil dat VVD-minister Eelco Heinen van Financiën miljarden extra ophaalt in het zogeheten "vermogensdomein". Zoals we gisteren al lieten zien, chanteert Klaver het kabinet-Jetten openlijk om het spaargeld en de opgebouwde buffer van de middenklasse nog zwaarder te belasten, terwijl Heinen en D66-staatssecretaris Eelco Eerenberg zelf al naarstig zoeken naar nieuwe dekking voor box 3. Door in een minderheidskabinet onder D66-premier Rob Jetten te kruipen, heeft de VVD zichzelf op de slachtbank van Jesse Klaver gelegd.

Zelfs voor een doorgewinterde VVD-bestuurder als Ankie Broekers-Knol, voormalig voorzitter van de Eerste Kamer en oud-staatssecretaris van Justitie, is de maat nu vol. Over de chantage van de PRO-leider zei ze maandagochtend in Goedemorgen Nederland: "Ik ben het sowieso nooit eens met Jesse Klaver." En over de peiling waarin 64 procent van de VVD-kiezers een rechtse koers eist, liet Broekers-Knol geen enkele twijfel bestaan: "Ik ben VVD. De VVD heeft bij de verkiezingen een bepaalde richting aangegeven. Ik vind dat we die koers moeten volgen."

Maar het meest vernietigende oordeel velde de VVD-prominent over het optreden van D66-premier Rob Jetten. Terwijl op 12 november de stemming over het Belastingplan 2027 plaatsvindt en het hele parlement met herfstreces is, heeft het kabinet nog altijd geen meerderheid geregeld.

"Die gesprekken hadden er natuurlijk al lang moeten zijn", haalde Broekers-Knol uit. "Ik heb nog nooit meegemaakt dat er zo laat over het belastingplan wordt gesproken." Volgens de oud-bewindsvrouw ontbreekt het in Den Haag aan elke vorm van leiderschap vanuit het Torentje: er moet volgens haar een minister-president staan "die zegt: luister eens even, dit is mijn club. Dit is wat we willen."

Zolang Jetten die eenheid en koers niet laat zien, kan elke oppositiepartij het kabinet uit elkaar spelen. En als het Belastingplan op 12 november sneuvelt, krijgt de gewone burger direct de rekening: dan klapt niet alleen de begroting voor 2027 uit elkaar, maar vervalt op 1 januari ook de verlenging van de brandstofaccijnskorting, waardoor een liter benzine aan de pomp in één klap ruim 20 cent duurder wordt. Rob Jetten speelde vorige week in Brussel mooi weer met jouw belastinggeld, terwijl zijn eigen kabinet in Den Haag stuurloos ronddobbert.

Natuurlijk wijst Broekers-Knol er in het gesprek op dat ook partijen op rechts, zoals BBB op stikstof, JA21 op asiel en de SGP op medisch-ethisch terrein, hun eigen voorwaarden stellen aan het kabinet, en dat ook Klaver "moet nadenken: hoe doen we het het beste voor Nederland?". Maar dat een minderheidskabinet voor elke stem moet bedelen, is de directe schuld van VVD en CDA zelf, die na de verkiezingen weigerden een echt rechts blok te vormen en zich uitleverden aan Rob Jetten.

Bovendien bleek zondag uit de jongste peiling van Maurice de Hond dat FVD, PVV en JA21 bij de komende Provinciale Statenverkiezingen afstevenen op een forse winst in de Eerste Kamer. Elke concessie die VVD-minister Heinen nu doet aan de belastinghonger van Jesse Klaver om het kabinet-Jetten nog een paar maanden langer op de been te houden, betekent bij de stembus de definitieve ondergang van de VVD.

De VVD-fractie en minister Eelco Heinen moeten vandaag nog publiekelijk verklaren dat er geen enkele belastingverhoging op spaargeld, box 3 of de eigen woning met het PRO van Jesse Klaver wordt uitgeruild, en het Belastingplan zuiveren van alle D66-lastenverzwaringen zodat er een fatsoenlijke meerderheid over rechts kan worden geboekt. Sluit de deur voor afperser Jesse Klaver, haal die lastenverzwaringen van tafel en luister eindelijk naar de rechtse kiezer! Hun politieke overlevingsdrang, jouw geplunderde spaargeld.