Amsterdam en Den Haag staan de hoofddoek bij boa's toe, en de Raad van State schiet het wetsvoorstel dat dat moet stoppen af

Afgelopen maandag kwam het advies van de Raad over het initiatiefwetsvoorstel van VVD-Kamerlid Claire Martens-America naar buiten. Zij wil zichtbare religieuze uitingen, zoals een hoofddoek, keppel of kruisje, verbieden voor boa's die in uniform met het publiek te maken hebben. De Afdeling advisering vindt het voorstel onvoldoende onderbouwd: de VVD moet het beter motiveren, aanpassen of ervan afzien.

Het is de tweede keer in een jaar dat de Raad dwarsligt. In november 2025 sneuvelde de algemene maatregel van bestuur van toenmalig minister Van Oosten, omdat zo'n verbod volgens de Raad alleen bij wet kon. Dus kwam Martens-America met een wetsvoorstel. En nu is dat weer niet goed genoeg. Eerst moest het een wet zijn, en nu dat wetsvoorstel er ligt, schuift de Raad van State het doel gewoon een stukje op.

Dit is geen gril van één Kamerlid. Op 14 december 2021 nam de Tweede Kamer al de motie van Helder en Markuszower aan, die de regering vroeg de hoofddoek bij boa's te verbieden. Dat staat in de memorie van toelichting bij het voorstel. Bijna vijf jaar later is er nog altijd geen verbod.

In 2022 volgde een richtlijn voor een neutraal uniform. Die was alleen niet afdwingbaar. Lange tijd hielden gemeenten zich eraan, maar sinds eind 2023 lappen steeds meer gemeenten hem aan hun laars. Eind 2025 stonden volgens de toelichting elf gemeenten religieuze uitingen bij het boa-uniform toe, waaronder Amsterdam, Arnhem, Den Haag, Eindhoven, Tilburg en Utrecht. Een richtlijn die je straffeloos kunt negeren, is geen regel. Het is een vrijblijvende suggestie.

Het draagvlak in de Kamer is er nog steeds. Volgens de NOS steunden PVV, JA21, BBB, SGP, ChristenUnie en SP eerder al voorstellen voor landelijke, neutrale uniformregels, en is er daarmee een meerderheid. Coalitiepartner D66 ziet geen aanleiding voor een verbod.

Zelfs de Nederlandse Boa-bond, de mensen om wie het gaat, steunt het verbod. Burgers moeten erop kunnen vertrouwen dat een handhaver volledig neutraal is, omdat hij handhaaft zonder aanziens des persoons, zo vat de toelichting hun standpunt samen. De Kamer wil het, de boa's zelf willen het, en toch trapt een adviescollege steeds weer op de rem.

De argumenten van de Raad zijn ronduit zwak. Volgens de Raad is niet aangetoond dat een hoofddoek of keppel bij boa's in de praktijk problemen geeft. Een verbod „kan stigmatiserend werken”. En volgens de Raad „valt niet op voorhand in te zien waarom het veronderstelde probleem tot deze uitingen beperkt is”. Want ook politieke, sportieve of seksuele voorkeuren zouden het gezag kunnen raken, en tatoeages roepen ook vragen op.

Dat is een drogreden van de bovenste plank. Een tatoeage is geen geloofsbelijdenis, en een sportclub is geen religie. Een uniform bestaat juist om de persoon erachter weg te laten vallen. De burger moet de staat zien, niet het geloof van de ambtenaar die hem aanspreekt. Daarom draagt een agent ook geen sjaal van zijn voetbalclub over zijn uniform.

De Raad haalt zelfs Londen aan, waar hoofddoeken en tulbanden in het politie-uniform zijn verwerkt, als mogelijke middenweg. Dat is de omgekeerde wereld. Niet de boa past zich aan het uniform aan, maar het uniform aan de boa.

En dat er eerst bewijs van problemen moet komen? Neutraliteit is geen reactie op incidenten. Het is het uitgangspunt van een overheid die er voor iedereen hoort te zijn. Wie wacht tot het misgaat voordat hij het uniform neutraal maakt, heeft niet begrepen waarvoor een uniform dient.

Het advies is niet bindend. De VVD buigt zich er nog over. En nergens schrijft de Raad dat een verbod juridisch niet kan: hij vraagt alleen om betere argumenten waarom het nodig is.

Die onderbouwing ligt voor het oprapen. En elk jaar uitstel geeft gemeenten meer ruimte om hun eigen gang te gaan. Martens-America moet de toelichting aanvullen en het voorstel in de Kamer brengen. Het CDA, dat in juli nog geen definitief standpunt had, moet nu kleur bekennen. Een partij die zegt te staan voor gelijke regels in het hele land, kan niet accepteren dat elke gemeente haar eigen uniform-moraal kiest.

Want daar komt het op neer. In Amsterdam en Den Haag mag het wel, en een paar kilometer verderop niet. Bij onze zuiderburen houden scholen wel vast aan neutraliteit, tot ontslag aan toe. In Nederland laat de Raad van State het over aan de toevallige smaak van een college.

Jij betaalt die boa. En als hij jou aanspreekt of beboet, hoor jij te weten dat de staat dat doet, niet een geloof. Dat geldt voor de christen, de jood, de moslim en de ongelovige precies hetzelfde.