RAMPZALIGE START: Zelfs Wouter de Winther ziet het somber in voor 'koorddansend' kabinet-Jetten

Waar eerdere kabinetten nog binnenkwamen met grote woorden - denk aan Rutte 2 dat acht jaar wilde zitten of de belofte dat "de zon weer ging schijnen" - zingt de ploeg van Jetten nu al een toontje lager. En terecht. Ze hebben geen meerderheid, ze hebben geen draagvlak en ze hebben een oppositie die bloed ruikt.

Volgens De Winther in De Telegraaf tapt aankomend premier Rob Jetten uit een ander vaatje dan zijn voorgangers. Hij probeert krampachtig uit te stralen dat de oppositie wel wil meewerken, om zo legitimiteit te geven aan wat De Winther "zonder meer een gedurfd experiment" noemt.

In gewonemensentaal: het is een kamikaze-missie. Jetten's optimisme is inmiddels "zo langgerekt, dat het langzamerhand wat geforceerd begint aan te voelen", aldus de commentator. Het is toneelspel. Ze weten dat ze bij elk wetsvoorstel op de bedelstaf moeten bij GroenLinks-PvdA of - in theorie - bij rechts. Maar we weten allemaal welke kant D66 op kijkt: naar links.

De analyse van De Winther legt ook de levensgevaarlijke valkuil voor de VVD bloot. Een kabinet dat voornamelijk door GroenLinks-PvdA in de lucht wordt gehouden, dreigt volgens hem niet alleen de VVD-kiezer te vervreemden, maar ook de "grote groep kiezers ter (radicaal) rechterzijde".

Precies dat is wat er gaat gebeuren. De VVD gaat leunen op Frans Timmermans om D66-beleid uit te voeren. De kiezer die hoopte op een rechts geluid, wordt opnieuw in zijn hemd gezet. De Winther waarschuwt dat de deelnemers moeten bewaken dat "flexibiliteit niet te veel ten koste gaat van de eigen geloofwaardigheid". Nou, die geloofwaardigheid is bij de VVD al jaren geleden door de plee gespoeld, maar dit wordt de genadeklap.

Ook D66 speelt met vuur. De Winther herinnert ons aan het debacle van Balkenende 2, waar D66 in een rechts kabinet zat en huilend ten onder ging. Nu moet Jetten "koorddansen". Hij heeft tijdens de campagne stoere taal uitgeslagen over migratie om kiezers te trekken, maar als hij dat niet waarmaakt - en dat gaat hij niet doen met D66 - dan "graaft D66 zijn eigen graf".

Het regeerakkoord op hoofdlijnen is volgens De Winther dan ook pure noodzaak. Ze willen niet dat de oppositie het idee krijgt dat ze "moeten tekenen bij het kruisje", want dat doen ze toch niet. Het resultaat? Een machteloos bestuur dat "maar in beperkte mate" gaat over de koers van het land. Chaos gegarandeerd.