D66 en CDA willen korte celstraffen inruilen voor een enkelband op de bank, en de uitvoerders schrikken zelf van de rekening

Dat is de kern van de initiatiefwet Slimmer Straffen van D66-Kamerlid Joost Sneller en CDA-Kamerlid Jeltje Straatman. Elektronische detentie wordt volgens hun voorstel een eigen hoofdstraf, naast cel, taakstraf en boete. De rechter wijst een adres aan, de veroordeelde krijgt een enkelband, en klaar. Wie een werkstraf krijgt, kan straks tot 360 uur schoffelen in plaats van 240.

Het verhaal erbij kennen we. Een korte celstraf zou mensen hun baan en huis kosten, waardoor ze opnieuw de fout in gaan. Volgens het CDA duurt zo'n acht op de tien celstraffen die rechters uitdelen minder dan zes maanden. En, zeggen ze er eerlijk bij: het helpt tegen het tekort aan cellen.

Daar heb je het. Den Haag heeft jarenlang verzuimd gevangenissen te bouwen en personeel te werven. Nu er geen plek meer is, verzinnen D66 en CDA een etiket om daders naar huis te sturen. "Slimmer" straffen. Het is minder straffen, met een strik erom.

Vrijdag 30 oktober stuurde D66-staatssecretaris Claudia van Bruggen de uitvoeringstoetsen van acht organisaties naar de Kamer. Ik heb ze gelezen. Ze lezen als een waarschuwing.

De politie rekent op 1.500 tot 3.500 enkelbanddaders per jaar, met een bovengrens van ruim vijfduizend. En de politie schetst zelf de scenario's waarin zij moet ingrijpen: een veroordeelde die zich niet meldt voor zijn enkelband, eentje die na het doorknippen van zijn band onvindbaar is, en slachtoffers die melden dat de dader hen ondanks een contactverbod toch opzoekt. Dat zijn geen fantasieën van mij. Dat staat in het stuk van de politie zelf.

De Rechtspraak schat dat in iets meer dan dertienduizend strafzaken per jaar een enkelband op tafel komt. Dat zijn zaken waarin nu een onvoorwaardelijke celstraf van maximaal acht maanden valt. Dertienduizend keer per jaar de keuze tussen een cel en je eigen huiskamer.

En de reclassering, die al die daders thuis moet controleren? De drie reclasseringsorganisaties rekenen op 248 fulltime krachten extra en ruim 51,7 miljoen euro per jaar. Het werven van die mensen kost volgens henzelf anderhalf tot twee jaar, en of dat lukt, weten ze niet. Het OM wil er structureel zo'n twee miljoen per jaar bij en laat weten dat het die kosten niet uit het eigen budget kan betalen.

Dus: geen cellen, geen reclasseringsmensen, geen geld. Maar de daders gaan wel alvast naar huis.

Vraag je af wie straks naast zo'n enkelband woont. Niet Sneller in zijn Haagse kantoor. Niet Straatman. Dat ben jij. De gepensioneerde vrouw die ziet hoe de jongen die haar tas roofde gewoon op de bank zit te gamen. De winkelier die de inbreker elke dag weer langs de etalage ziet lopen.

Straffen is in de eerste plaats vergelding. Recht doen aan het slachtoffer. Iemand die een ander kwaad doet, hoort te voelen dat de samenleving dat niet pikt. Een paar maanden achter slot en grendel is dan het minimum, geen luxe. Wie dat vervangt door Netflix met een enkelband, zegt tegen elk slachtoffer: jouw pijn telt minder dan het gemak van de dader.

Ik pleit niet voor de doodstraf. Maar er moet harder gestraft worden in dit land, niet zachter. Het tegendeel van wat D66 en CDA hier optuigen.

De oplossing ligt voor de hand. Bouw cellen. Werf bewaarders. Betaal ze fatsoenlijk. Geld genoeg in Den Haag, als je ziet waar het allemaal heen vloeit. Een staat die zijn burgers niet meer kan beschermen omdat hij geen gevangenis heeft, faalt in zijn eerste taak.

Sneller en Straatman, haal dit plan per direct terug. Van Bruggen, kom niet met een kabinetsstandpunt vol mitsen en maren, maar zeg nu dat dit kabinet het niet steunt. En Kamer: stem dit weg, voordat de eerste veroordeelde met zijn enkelband bij zijn slachtoffer om de hoek woont.