Hermans (VVD) en Boekholt (D66) kijken weg nadat 23 ouderenwoningen voor 1 miljoen onder de WOZ-waarde zijn verpatst

Het verhaal achter deze vastgoedklapper ten koste van de ouderenzorg leest als een handboek voor hoe publiek vermogen in Nederland weglekt naar uitgekookte handelaren, terwijl ouderen zelf op elke euro zorg en huisvesting worden beknibbeld. Drieëntwintig sociale huurwoningen voor senioren (de boswoningen van de Valckenhof-transactie in Zeist) werden door zorginstelling Warande in één pakket verkocht aan private beleggers voor een bedrag van 3,8 miljoen euro.

Dat bedrag lag niet alleen een miljoen euro ónder de door de gemeente vastgestelde WOZ-waarde, maar zelfs nog een ton onder de toch al boterzachte taxatiewaarde van 3,9 miljoen euro. En waarom was die taxatiewaarde zo laag? Omdat de taxateur en toezichthouder College sanering zorginstellingen (CSZ) er blind van uitgingen dat het los verkopen van de afzonderlijke seniorenwoningen ('uitponden') vrijwel onmogelijk zou zijn.

Amper een jaar later bleek die aanname een lachertje van jewelste. Binnen een jaar gingen drie vrijgekomen woningen voor gemiddeld 409.000 euro van de hand, meldt PropertyNL, bijna tweeënhalf keer de omgerekende aankoopprijs van 165.000 euro per woning. Hermans houdt het op "een deel", maar moet wel toegeven dat het scenario dat "als zeer onwaarschijnlijk werd beoordeeld" zich "uiteindelijk toch" heeft voorgedaan.

Iedereen met een greintje gezond verstand ziet wat hier is gebeurd: miljoenen euro's aan overwaarde, die rechtstreeks naar de verpleeghuis- en ouderenzorg hadden kunnen en moeten vloeien, dreigen in de zakken van particuliere vastgoedhandelaren te verdwijnen. Maar op de rechtstreekse Kamervraag of op deze manier miljoenen aan publiek zorggeld bij private vastgoedhandelaren zijn beland, geven VVD-minister Hermans en D66-minister Boekholt-O'Sullivan een antwoord dat van ijskoude minachting druipt: "Nee, deze mening deelt het kabinet niet."

Volgens beide kartelministers heeft toezichthouder CSZ namelijk gewoon zijn werk gedaan, en het kabinet volgt dat oordeel. Dat de verkoopprijs een vol miljoen euro lager lag dan de officiële WOZ-waarde van de gemeente, wuiven Hermans en Boekholt met één pennenstreek weg: "De WOZ-waarde speelt hierin geen rol." Volgens het kabinet was er bij de goedkeuring door het CSZ immers sprake van een "grote onwaarschijnlijkheid van de mogelijkheid tot uitponden", en het feit dat de koper de woningen later deels voor een hogere prijs doorverkocht, bewijst volgens de ministers helemaal niet dat de oorspronkelijke verkoopprijs te laag was.

Wacht even. Als jij als oudere huizenbezitter met een klein pensioentje bezwaar maakt tegen een torenhoge WOZ-beschikking omdat je gemeentelijke heffingen, je waterschapsbelasting en je erfbelasting voor de kinderen exploderen, vertelt de overheid je dat de WOZ-waarde dé objectieve marktwaarde van je woning weerspiegelt. Maar zodra 23 sociale seniorenwoningen voor een miljoen euro onder diezelfde WOZ-waarde aan vastgoedjongens worden gegund, is de WOZ-waarde volgens VVD en D66 plotseling slechts een 'generiek' getalletje dat er niet toe doet.

Wie verder leest in de antwoorden van Hermans en Boekholt-O'Sullivan, stuit op een nog veel grotere beerput rond het toezicht op miljarden euro's aan Nederlands zorgvastgoed. Tussen 2000 en 2025 heeft het College sanering zorginstellingen jaarlijks zo'n 130 verkopen en verhuurdeals van zorgpanden afgestempeld, met een totale waarde van maar liefst 3,8 miljard euro.

En wie voeren bij dat CSZ de beoordelingen van die vastgoedtransacties uit? Externe 'gemachtigden' die volgens de Kamervragen zélf actief zijn als vastgoedondernemer! Hermans geeft in haar antwoord op vraag 10 ruiterlijk toe dat dit geen incident is: "Dit komt dus vaker voor."

Sterker nog: deze externe vastgoedmannetjes zijn niet eens in dienst bij de toezichthouder, worden op uurtarief betaald en hoeven volgens de minister geen enkele opleiding voor dat toezicht te volgen: "Er is geen specifieke opleiding voor gemachtigden, zij worden aangenomen op grond van hun expertise en worden geacht deze zelf bij te houden."

En wat doet VVD-minister Hermans nu blijkt dat dit toezicht een miljoenenslag voor speculanten gewoon heeft afgestempeld en dat in een Woo-procedure de eerste melding van zorginstelling Warande (waar in Driebergen eveneens een seniorencomplex op de nominatie staat voor verkoop) niet eens in het verstrekte dossier zat? Ze weigert niet alleen om de interne evaluatie van het CSZ over deze deal met de Tweede Kamer te delen, ze weigert óók elk onderzoek naar hoeveel van die 130 jaarlijkse zorgvastgoeddeals kort na verkoop met forse winst zijn doorverkocht: "Het kabinet ziet op dit moment onvoldoende aanleiding voor een dergelijk onderzoek."

In plaats van de poortwachter bij de verkoop van ouderenvastgoed eindelijk tanden te geven, zetten Hermans en het kabinet-Jetten via het wetsvoorstel Wet integere bedrijfsvoering zorg- en jeugdhulpaanbieders (Wibz) het mes in het CSZ zelf. Zelfs de waarschuwing van de eigen bestuursvoorzitter van het CSZ dat er na de opheffing van deze taak "nauwelijks extern toezicht" op vastgoedtransacties in de zorg overblijft (omdat de NZa straks alleen toezicht krijgt op 'van betekenis zijnde transacties', zoals die met 'verbonden partijen'), schuiven Hermans en Boekholt terzijde.

De kroon op deze arrogante antwoorden zit in het antwoord op de laatste vraag (vraag 15). Daarin wordt aan Hermans en Boekholt-O'Sullivan gevraagd of sociale huurwoningen voor ouderen, die ooit met publiek geld van de belastingbetaler zijn gefinancierd, niet in beginsel in publieke of maatschappelijke handen moeten blijven, bijvoorbeeld door ze bij verkoop eerst verplicht aan te bieden aan een woningcorporatie.

Het antwoord van de VVD-minister van Volksgezondheid en de D66-minister van Volkshuisvesting is een klap in het gezicht van elke oudere die op een wachtlijst voor een seniorenwoning staat: "Nee, deze mening deelt het kabinet niet."

En waarom mogen met belastinggeld gebouwde ouderenwoningen zonder enige voorrangsplicht aan woningcorporaties op de vrije beleggersmarkt worden gedumpt? Omdat het verleden volgens Hermans en Boekholt niet telt: "De wijze waarop de betreffende zorgwoningen oorspronkelijk zijn gefinancierd, is hierbij niet relevant. Een aanbiedingsplicht aan woningcorporaties heeft dan ook geen zin."

Laat die twee zinnen even goed op je inwerken. Onze ouderen hebben hun hele leven lang via torenhoge belastingen en zorgpremies betaald voor de opbouw van betaalbare seniorenwoningen en verzorgingshuizen. Vervolgens sluit het partijkartel de verzorgingshuizen, wil het kabinet-Jetten de zorgkostenaftrek voor pacemakers en maaltijdservices schrappen, wil het de huishoudelijke hulp uit de Wmo slopen én kijkt het lachend toe hoe met gemeenschapsgeld opgebouwde seniorenwoningen met een miljoen korting onder de WOZ-waarde worden buitgemaakt door vastgoedspeculanten. Het is tijd dat de Tweede Kamer deze schandalige uitverkoop van ouderenvastgoed blokkeert en eist dat elke met publiek geld gebouwde seniorenwoning behouden blijft voor onze eigen ouderen!