D66 steunde het leenstelsel, en nu verraadt Jetten de pechgeneratie met een lege rentebelofte

En het plan om die belofte waar te maken? Dat is er niet. Er zijn tot nu toe geen plannen naar buiten gekomen, schrijft de NOS. Geen wet, geen regeling, geen datum. Niets. Zo ziet een D66-belofte eruit: prachtig op papier, waardeloos in de praktijk. Een zoethouder voor jonge kiezers, en die zijn nu de klos.

De nieuwe percentages staan al op de site van DUO. Wie onder de 35-jaarsregeling valt, zoals de meeste huidige studenten en de pechgeneratie, gaat van 2,33 naar 2,70 procent. Wie onder de 15-jaarsregeling valt, gaat van 2,29 naar 3,28 procent. Volgens de NOS stijgt de rente volgend jaar voor studenten en zo'n 250.000 oud-studenten. En dat terwijl er al jaren wordt geroepen dat juist de rente voor de pechgeneratie omlaag moet.

Het venijn zit in de vaste periode. De rente wordt voor vijf jaar vastgezet. Wie vijf jaar geleden zijn rente vastzette, betaalde 0 procent. Nu wordt dat 3,28 procent, en dat zit dan weer vijf jaar vast. Een rekenvoorbeeld: wie nog 30.000 euro schuld heeft, betaalt bij 3,28 procent in het eerste jaar zo'n 980 euro rente. Dat is een halve maand huur in de vrije sector, zomaar weg. En het kabinet-Jetten, dat 2,5 procent beloofde? Dat kijkt toe en doet niets.

Dit raakt een generatie die al tot de nek in de schulden zit. Volgens het CBS hebben 145.000 mensen meer dan 50.000 euro studieschuld, en dezelfde generatie betaalt voor een huurhuis in de vrije sector inmiddels gemiddeld 1914 euro per maand. Voor hen is elke tiende procent geen afrondingsfout, maar een rekening die jaren blijft komen.

Vergeet niet waar dit begon. In 2015 werd de basisbeurs afgeschaft en kwam het leenstelsel. D66 steunde dat, samen met PvdA en GroenLinks, en de VVD was ook positief. Zo ontstond de pechgeneratie: acht jaar studenten zonder basisbeurs. Pas in 2023 kwam de basisbeurs terug, maar de schulden van die acht jaar bleven gewoon staan. D66 hielp een hele generatie de schulden in en heeft daar zelf nooit een prijs voor betaald.

In 2023 wilde een Kamermeerderheid de studierente bevriezen. Toenmalig D66-minister Robbert Dijkgraaf vond dat "uitvoeringstechnisch niet haalbaar", meldde Hart van Nederland. Hij beloofde het breder te bekijken, samen met een amendement van Pieter Omtzigt om de rente te verlagen dat een meerderheid kreeg. En nu zit er een D66-premier, met D66'er Rianne Letschert op Onderwijs, en weer gebeurt er helemaal niets.

Eerst steunt D66 het afschaffen van de basisbeurs, dan noemt een D66-minister het bevriezen van de rente onhaalbaar, en nu belooft een D66-premier 2,5 procent zonder plan. Dat is geen pech meer. Dat is minachting voor een hele generatie.

Den Haag zal zeggen dat de rente nu eenmaal de staatsleningen volgt. Dat klopt: DUO rekent met de rente op staatsleningen. Voor de 15-jaarsregeling telt alleen de rente in september, voor de 35-jaarsregeling het gemiddelde over twaalf maanden. Maar dat is precies waarom je een maximum belooft. Een plafond dat pas komt als de rente al gestegen is, is geen plafond. Het is een smoes.

Toen de vakbonden bleven dwarsliggen, schrapte het kabinet vorige week wel alsnog alle bezuinigingen op de sociale zekerheid, een pakket van zo'n zes miljard euro. Een rentebelofte aan jongeren nakomen, dat lukt kennelijk niet. Dat zegt alles over dit kabinet: wie in Den Haag hard schreeuwt, krijgt zijn zin, en de jongere die braaf afbetaalt, wordt uitgeknepen.

De eis is helder. Minister Letschert komt nog dit jaar met een plan dat de rente voor studenten en oud-studenten op maximaal 2,5 procent zet, zoals het eigen coalitieakkoord belooft. Dijkgraaf zei in 2023 dat DUO op zijn vroegst per 1 januari 2026 klaar kon zijn voor een aparte rentemaatregel. Die datum is voorbij, dus er is geen enkel excuus meer. Lukt het niet per 1 januari, dan betaalt het kabinet het verschil met terugwerkende kracht terug.

Jetten beloofde 2,5 procent. Een premier die zijn eigen akkoord aan zijn laars lapt, verkoopt praatjes. En de jongeren betalen de rente.