Accijns verdubbeld, opbrengst ruim 400 miljoen lager: het pestbeleid tegen rokers jaagt het geld de grens over

Dat het beleid mislukt, is geen mening van een tabaksfabrikant. Het staat in de cijfers van de overheid zelf. Volgens het CBS daalde de opbrengst van de tabaksaccijns in 2025 naar 2,6 miljard euro, tegen 3,0 miljard een jaar eerder. Ten opzichte van de piek in 2023 is dat bijna 20 procent minder.

Dat terwijl de minimale accijns op sigaretten sinds begin 2020 meer dan verdubbelde, tot 7,81 euro per pakje van twintig. Op shag verdrievoudigde de accijns zelfs.

Waar blijft dat geld dan? Voor een groot deel over de grens. In 2024 kocht ongeveer 12 procent van de rokers hun tabak vaak of altijd in het buitenland, tegen 5 procent in 2020. Nog eens 42 procent deed dat een of een paar keer per jaar. Wie in Limburg, Brabant of Twente woont, rijdt gewoon even naar België of Duitsland.

Met vapes is het nog erger. In een Kamerbrief van juni staat dat 87 procent van de vapers verboden of illegaal verkregen producten gebruikt. Den Haag verbood de smaakjes, en de markt ging ondergronds. Geen controle, geen accijns, geen idee wat erin zit.

Ondertussen blijft het aantal rokers onder jongeren een probleem. Columnist Samuel Vandeputte wees er vandaag bij WNL op dat steeds meer jongeren roken of vapen, ondanks jarenlang ontmoedigingsbeleid.

Wil je dat er meer van dit soort stukken komen? Word lid van DDS Premium. Dan lees je al onze premium artikelen op de website, luister je naar onze vaste podcasts en lees je DDS zonder advertenties. Je kiest zelf: 7 euro per maand of 70 euro per jaar. Met een jaarabonnement krijg je twee maanden gratis.

Leert Den Haag hiervan? Nee. In dezelfde Kamerbrief schrijft het kabinet dat het in Brussel wil pleiten voor een Europees verbod op sigarettenfilters. Een nationaal verbod mag niet van de Europese regels, dus gaat het kabinet het via de EU proberen. Ook voor vapes wil het een Europees verbod. En sinds 1 juli moeten verkopers van vapes zich laten registreren.

Het patroon is steeds hetzelfde. Een maatregel werkt niet, dus komt er een nieuwe maatregel bovenop. De accijns omhoog, de verkooppunten dicht, de smaakjes verboden, en nu de filters. Wie het niet meer in Nederland mag, zoekt het in Brussel.

En wie betaalt de rekening? Vandeputte wijst erop dat mensen met een beroepsopleiding vier keer zo vaak roken als mensen met een masterdiploma. Voor de gewone roker met een modaal inkomen of minder is elk pakje een flinke hap uit het budget. De hoogopgeleide beleidsmaker in Den Haag rookt niet en merkt er niets van.

Dat is het tegenargument. Roken is ongezond, en de overheid moet mensen beschermen.

Ja. Dat is ook het punt niet. Iedereen weet dat roken slecht voor je is. Het staat op elk pakje. Het punt is dat volwassenen zelf mogen kiezen wat ze met hun eigen lichaam doen, en dat het beleid zijn eigen doel niet eens haalt. De roker wordt gepest, de schatkist loopt geld mis en de illegale handel groeit. Er is geen winnaar, behalve de smokkelaar.

Het kabinet moet stoppen met nieuwe accijnsverhogingen op tabak. De cijfers laten zien dat elke extra verhoging vooral geld naar België en Duitsland stuurt. Trek de lobby voor een Europees filterverbod in. Pak de illegale handel in vapes aan, in plaats van de legale verkoper met nog meer regels te belasten. En behandel volwassenen weer als volwassenen.

Wie de roker de grens over pest, hoeft niet verbaasd te zijn dat zijn geld meegaat.

Steun DDS: word lid van DDS Premium. Als Premium-lid lees je al onze premium artikelen, luister je naar onze vaste podcasts en lees je DDS zonder advertenties. Een abonnement kost 7 euro per maand of 70 euro per jaar, dus met een jaarabonnement krijg je twee maanden gratis. Word hier lid.