VVD-minister Van Weel geeft uitgereisde jihadisten automatisch gratis beroep bij de rechter terwijl burgers griffierecht betalen

Het staat allemaal zwart op wit in de gisteren ontvangen Nota naar aanleiding van het verslag over het afpakken van het Nederlandse paspoort van uitgereisde terroristen (Kamerstuk 36 984). Sinds 2017 heeft de minister de bevoegdheid om van volwassen jihadisten met een dubbele nationaliteit, die zich in het buitenland aansluiten bij een terreurorganisatie als ISIS, Al Qa'ida of HTS, het Nederlanderschap in te trekken zodat zij niet meer legaal naar ons land kunnen terugkeren. Omdat die tijdelijke wet op 1 maart 2027 dreigt te vervallen, ligt er nu een wetsvoorstel om die bevoegdheid te behouden.

Je zou denken dat het bij zo'n maatregel vrij simpel werkt: wie naar Syrië, Irak of elders afreist om zich bij een bloeddorstige jihadistische terreurbende aan te sluiten die aanslagen tegen het Westen pleegt, verspeelt zijn Nederlandse nationaliteit, punt uit. Maar zo werkt het in de Haagse polder niet. In Nederland hebben we daar een bizar pamper-mechanisme omheen gebouwd waar VVD-minister David van Weel nu pal achter gaat staan.

Wanneer de minister het Nederlanderschap van een uitgereisde terrorist intrekt en diegene niet binnen vier weken zelf beroep instelt, stapt de minister namelijk zélf namens het systeem naar de bestuursrechter. Dat heet een ambtshalve beroep, compleet met een aan de jihadist toegevoegde advocaat op kosten van de Nederlandse belastingbetaler. Zelfs de SGP vraagt in het verslag verbaasd of Nederland hier internationaal soms toe verplicht is.

Het antwoord van VVD-minister Van Weel is onthullend: nee, geen enkel verdrag dwingt Nederland hiertoe. Hij schrijft letterlijk: "Er zijn geen internationale voorschriften die tot deze regeling van ambtshalve beroep dwingen." Toch weigert de VVD-bewindsman dit automatisme te schrappen, want volgens hem is er een groot belang bij een integrale rechterlijke toetsing. Nederland organiseert dus uit puur zelfgekozen deugdelijkheid een gratis processervice voor uitgereisde kalifaatstrijders.

Helemaal onderaan het dertig pagina's tellende Kamerstuk komt de aap pas echt uit de mouw. Zelfs zijn eigen VVD-fractie vraagt of de regering anno 2026 nog steeds vindt dat een terrorist voor deze procedure geen griffierecht hoeft te betalen. En wat antwoordt VVD-minister Van Weel op pagina 29? "Voor de behandeling van het ambtshalve beroep is geen griffierecht verschuldigd."

En voor wie nog hoopte dat deze VVD-minister daar een einde aan zou maken, voegt Van Weel er ijskoud aan toe: "Ik zie geen reden daar nu van af te wijken." Zijn uitleg is zo krom dat je er bijna om zou moeten lachen als het niet van ons belastinggeld werd betaald: omdat de terrorist ergens in een buitenlands terreurgebied zit, kan het besluit niet op de gebruikelijke manier worden uitgereikt en zou het opleggen van griffierecht volgens de minister zinledig zijn.

Maar lees dan eens het allerlaatste antwoord van de hele nota, waarin Van Weel moet bekennen in hoeveel gevallen de uitgereisde jihadist zich überhaupt zelf met dat gratis beroep heeft bemoeid. Van Weel schrijft: "Het komt echter vaker voor dat advocaten geen contact kunnen leggen met betrokkenen. Van actieve bemoeienis is daarom nauwelijks sprake."

Laat deze totale gekte even op je inwerken. Een jihadist zit in Syrië of Irak bij ISIS of een gelieerde terreurgroep. Zijn Nederlanderschap wordt ingetrokken. De terrorist laat helemaal niets van zich horen en zijn toegewezen Nederlandse advocaat krijgt niet eens contact met hem. En tóch tuigt de Nederlandse staat een volledige bestuursrechtelijke procedure op, met rechters, griffiers, landsadvocaten en een gesubsidieerde raadsman, zonder dat er een euro griffierecht wordt gerekend! De gewone Nederlander dokt zich blauw voor zijn eigen recht, de onbereikbare jihadist procedeert gratis op staatskosten.

Alsof dat geldverslindende circus nog niet erg genoeg is, blijkt uit de cijfers in paragraaf 2.3 van de nota wat het resultaat is van dit juristenfeestje. Sinds de wet in 2017 in werking trad, is het Nederlanderschap in totaal slechts in 25 gevallen ingetrokken, terwijl er ruim 300 volwassenen met de Nederlandse nationaliteit zijn uitgereisd naar Syrië en Irak en er op dit moment nog altijd ongeveer 75 in Syrië, Irak of Turkije zitten, van wie er circa 25 vrij rondlopen onder het nieuwe bewind in Syrië.

Van die schamele 25 intrekkingen zijn er slechts 15 definitief geworden. In vier zaken heeft de bestuursrechter het besluit op formele motiveringspunten vernietigd, en in nog eens vijf zaken heeft de minister het besluit zelf maar weer ingetrokken. In meer dan een derde van de gevallen behield de uitreiziger dus gewoon zijn Nederlandse nationaliteit na het door de staat zelf opgestarte beroepscircus.

Terwijl de VVD van David van Weel dit bureaucratische circus met gratis advocaten en vrijstelling van griffierecht verdedigt, maakt de linkse fusiepartij PRO van Jesse Klaver het in hetzelfde Kamerstuk nog veel bonter. Terwijl Van Weel in zijn nota herinnert aan het feit "dat het dreigingsniveau op 4 (van 5) staat" en dat er een reële kans is op een aanslag in Nederland, wil PRO de hele bevoegdheid om het Nederlanderschap van uitgereisde jihadisten in te trekken per 1 maart 2027 laten vervallen.

In het eerste hoofdstuk van de nota laten de Kamerleden van de PRO-fractie optekenen dat het wetsvoorstel om terroristen hun Nederlanderschap af te pakken volgens hen niet bijdraagt aan de veiligheid, maar juist "ongewenste neveneffecten heeft en mogelijk zelfs contraproductief is". Volgens Klaver en zijn fractie bestaan er al genoeg andere middelen en zien zij, gesterkt door mensenrechtenclubs en de Raad van State, "geen aanleiding om van mening te veranderen".

Kortom: als het aan PRO ligt, behoudt elke jihadist met een dubbele nationaliteit die zich in het buitenland aansluit bij ISIS of Al Qa'ida na 1 maart 2027 gewoon zijn Nederlandse nationaliteit, waarmee hem volgens het Europese mensenrechtenverdrag nooit de toegang tot Nederland kan worden geweigerd zodra hij zich bij een ambassade of aan de grens meldt. PRO spreidt liever een rood welkomsttapijt voor terroristen dan dat een jihadist zijn Nederlandse paspoort verliest.

En dat is precies dezelfde Jesse Klaver met wie het kabinet-Jetten en de VVD op dit moment in de achterkamertjes onderhandelen over steun voor het Belastingplan. Aan de ene kant heb je PRO dat uitgereisde terroristen hun Nederlandse nationaliteit wil laten behouden, en aan de andere kant een VVD-minister die voor uitgereisde jihadisten automatisch gratis rechtszaken zonder griffierecht blijft voeren.

Het is tijd dat Den Haag ophoudt met deze zieke omkering van de rechtsstaat. Wie vrijwillig afreist om zich aan te sluiten bij een islamitische terreurgroep verklaart zich tot vijand van Nederland en verspeelt per direct zijn Nederlanderschap. Schrap het automatische gratis beroep, stop met het toewijzen van gratis advocaten aan onbereikbare jihadisten en trek van élke uitgereisde terrorist met een dubbele nationaliteit vandaag nog het Nederlanderschap in.