BOEREN OPNIEUW DE KLOS: kabinet blokkeert geitenbedrijven op basis van vaag ‘samenspel van factoren’

Er komt een landelijke afstandsnorm voor geitenhouderijen. Nieuwe bedrijven mogen straks niet meer binnen 500 meter van woonkernen, scholen, kinderdagverblijven en zorginstellingen komen. Bestaande bedrijven binnen die straal mogen niet langer uitbreiden.

Ongeveer een derde van alle geitenhouderijen wordt door de norm geraakt, meldt de NOS.

De reden is een mogelijk verhoogd risico op longontsteking onder omwonenden.

Dat klinkt ernstig - en dat is het ook. De overheid heeft na het Q-koortsschandaal geen enkel recht om gezondheidsrisico’s rond geitenbedrijven achteloos weg te wuiven. Tijdens die epidemie werden duizenden mensen ziek en overleden meer dan honderd mensen aan de chronische vorm van Q-koorts.

De overheid reageerde destijds schandalig laat.

Maar juist daarom moeten nieuwe maatregelen gebaseerd zijn op harde, controleerbare wetenschap. En daar begint het probleem.

Onderzoeken laten een verband zien tussen wonen nabij een geitenhouderij en een grotere kans op longontsteking. Maar wat dat verband precies veroorzaakt, is nog altijd niet vastgesteld.

Minister Hermans erkent dat er niet één ziekteverwekker kan worden aangewezen. Het zou gaan om een “samenspel van factoren”.

Een samenspel van factoren.

Dat is Haagse taal voor: we weten niet precies wat er gebeurt, maar we gaan alvast uw bedrijf beperken.

Wetenschappelijke onzekerheid wordt in Nederland vrijwel altijd op dezelfde manier opgelost. Niet door sneller en beter onderzoek, maar door de ondernemer vast te ketenen aan nieuwe regels.

De norm gaat naar verwachting over 2,5 tot 3 jaar in. Dat klinkt als een overgangsperiode, maar investeringen in een agrarisch bedrijf worden voor tientallen jaren gedaan.

Een boer die nu een stal wil uitbreiden, financiering nodig heeft of het bedrijf aan een kind wil overdragen, zit onmiddellijk in onzekerheid.

Banken houden niet van onzekerheid. Investeerders evenmin. En opvolgers denken wel twee keer na voordat zij een bedrijf overnemen dat door één nieuwe Haagse studie verder kan worden dichtgeschroefd.

Zo wordt een sector niet in één klap verboden. Zo wordt hij langzaam gewurgd.

Eerst mag uitbreiding niet meer. Daarna volgen strengere uitstootregels. Vervolgens wordt de afstandsnorm 1.000 meter. Uiteindelijk concludeert een ambtenaar dat er in het dichtbevolkte Nederland helaas geen ‘ruimte’ meer is.

Volksgezondheid moet serieus worden genomen. Maar voorzorg mag geen toverwoord worden waarmee de overheid elk eigendomsrecht opzijschuift.

Als het kabinet bedrijven beperkt, moet het precies aantonen welk risico wordt verminderd, hoe effectief de maatregel is en welke compensatie getroffen ondernemers ontvangen.

Daarnaast moet de norm wederkerig zijn. Het kabinet zegt dat ook nieuwe woonwijken niet binnen 500 meter van bestaande geitenbedrijven mogen worden gebouwd. Prima. Dan mag een gemeente niet eerst een woonwijk tegen een boerderij aanplakken en vervolgens de boer wegjagen omdat er burgers klagen.

Wie naar het platteland verhuist, verhuist naar een gebied waar voedsel wordt geproduceerd.

De Q-koorts bewijst dat de overheid reële gezondheidsrisico’s niet mag negeren. De stikstofcrisis bewijst dat dezelfde overheid wetenschappelijke onzekerheid ook kan misbruiken om complete sectoren kapot te reguleren.

Daarom verdient deze nieuwe norm geen blind vertrouwen, maar keiharde controle.