POLITIESTAAT OP WIELEN: na zes verkeerspunten belandt u op een overheidslijst

Maar natuurlijk kan de Nederlandse overheid het daar niet bij laten.

Er komt een nieuw puntensysteem. Wie binnen één jaar zes strafpunten verzamelt, belandt op een lijst van verkeersveelplegers. Vervolgens wil de politie deze mensen “actiever opzoeken” en mogelijk volgen met slimme camera’s die kentekens registreren.

Daar zijn de privacyregels nog helemaal niet voor uitgewerkt.

Eerst wordt de lijst gebouwd. Daarna wordt wel bekeken hoever de overheid mag gaan.

Dat is precies de verkeerde volgorde.

Volgens RTL Nieuws krijgt iemand die door een agent wordt betrapt op bijvoorbeeld appen achter het stuur of rijden zonder gordel één strafpunt bovenop de bestaande boete.

Ernstige overtredingen en misdrijven kunnen twee of drie punten opleveren. Daarbij gaat het onder meer om rijden onder invloed, rijden zonder rijbewijs of het veroorzaken van een ernstig ongeval.

Na zes punten binnen één jaar volgt registratie als veelpleger. Op basis van de cijfers zouden jaarlijks bijna 30.000 mensen binnen die categorie vallen.

Dat zijn dus geen enkele honderden extreme verkeerscriminelen. Dat is een complete administratieve bevolkingsgroep.

Het meest verontrustende onderdeel is niet eens het puntensysteem zelf. Het is wat daarna gebeurt.

De politie wil geregistreerde veelplegers dichter op de huid zitten door hun kenteken te volgen met slimme camera’s. Zonder concrete verdenking mag dat niet zomaar. Daarom wordt nu gesproken over de “privacytechnische vragen”.

Dat bestuurlijke woord verbergt een principiële omwenteling.

Een kentekencamera registreert niet alleen een metalen nummerplaat. Hij registreert waar iemand rijdt, wanneer hij daar rijdt en mogelijk met welke andere voertuigen hij zich verplaatst.

Een losse waarneming kan verkeersveiligheid dienen. Structureel volgen bouwt een bewegingsprofiel op.

Dan gaat het niet langer over handhaving. Dan gaat het over surveillance.

De overheid heeft eerder geprobeerd hardnekkige overtreders te veranderen met cursussen en waarschuwingsbrieven. Onderzoek wees uit dat die aanpak weinig tot geen effect had.

De bureaucratische conclusie is vervolgens niet dat men bestaande straffen beter moet uitvoeren. Nee, er moet een nieuw registratiesysteem komen, met een nieuwe lijst, nieuwe cursussen en mogelijk nieuwe camera-inzet.

Het systeem voedt zichzelf.

Bestuurlijke mislukking leidt nooit tot minder bureaucratie. Het leidt altijd tot méér gegevens, méér bevoegdheden en méér controle.

De oplossing is niet ingewikkeld.

Wie herhaaldelijk dronken rijdt, zonder rijbewijs de weg opgaat of na een rijontzegging gewoon doorrijdt, moet onmiddellijk zijn voertuig kunnen kwijtraken. Niet na eindeloze procedures, maar snel en gericht.

Wie een gewone verkeersovertreding begaat, krijgt een boete. Wie aantoonbaar een structureel gevaar vormt, verliest zijn rijbevoegdheid en eventueel zijn voertuig.

Daarvoor is geen permanent cameranet nodig dat duizenden mensen volgt.

De overheid moet bewijzen dat iemand concreet gevaarlijk is. Een burger hoeft niet voortdurend te bewijzen dat hij onschuldig is omdat zijn naam ooit op een lijst terechtkwam.

Nieuwe surveillancebevoegdheden worden altijd verkocht met het extreemste voorbeeld. De dronken wegpiraat. De automobilist zonder rijbewijs. De man die al meerdere ongelukken veroorzaakte.

Maar systemen blijven nooit beperkt tot het voorbeeld waarmee zij politiek worden verkocht.

De databank bestaat straks. De camera’s hangen er al. De koppelingen zijn technisch mogelijk. Daarna hoeft alleen de norm nog te worden verlaagd.

Een vrije samenleving bestrijdt gevaarlijk gedrag. Een controlestaat volgt burgers omdat zij mogelijk opnieuw iets verkeerd zouden kunnen doen.

Nederland dreigt steeds verder naar dat tweede model af te glijden.