Afbeelding gemaakt met ChatGPT van OpenAI

Hypotheek of lening nodig? Banken scherpen regels aan en wijzen vaker aanvragen af

Economie•22 jul , 11:30

Wilt u DDS vaker zien?

Stel DDS in als voorkeursbron op Google.

Wie binnenkort een hypotheek, persoonlijke lening of ander krediet wil aanvragen, kan te maken krijgen met strengere voorwaarden. Banken in het eurogebied zijn in het tweede kwartaal voorzichtiger geworden en hebben opnieuw meer kredietaanvragen afgewezen.

Voor woninghypotheken rapporteerde netto 9 procent van de ondervraagde banken strengere acceptatienormen. Bij consumptieve kredieten en andere leningen aan huishoudens was dat netto 12 procent. Banken verwachten in het derde kwartaal verdere aanscherpingen.

Dat blijkt uit de nieuwste kredietpeiling van de Europese Centrale Bank. De ontwikkeling betekent niet dat iedere Nederlandse aanvraag wordt afgewezen. Wel laat zij zien dat banken scherper kijken naar inkomen, financiële verplichtingen en het risico dat een klant de lening later niet kan terugbetalen.

Strengere voorwaarden voor huishoudens

Aan de kredietpeiling van de Europese Centrale Bank deden 159 banken uit het eurogebied mee. Zij kregen vragen over hun acceptatiebeleid, de voorwaarden waaronder krediet wordt aangeboden en de vraag naar verschillende soorten leningen.

Netto 9 procent meldde een aanscherping van de interne normen voor woninghypotheken. Bij consumptief krediet was het saldo 12 procent.

Lees ook

Het woord “netto” is hierbij belangrijk. Het gaat om het percentage banken dat strengere regels rapporteert, verminderd met het percentage dat de regels juist versoepelde. Het cijfer betekent dus niet dat een individuele consument 9 of 12 procent kans heeft om te worden afgewezen.

Het is evenmin een specifiek percentage voor Nederland. De peiling bestrijkt het gehele eurogebied. Nederlandse banken kunnen op onderdelen een ander beleid voeren.

Banken zien grotere risico’s

Volgens de ECB speelden vooral hogere ingeschatte risico’s en een afgenomen bereidheid om risico te nemen een rol. Banken houden onder meer rekening met de economische vooruitzichten, geopolitieke spanningen en ontwikkelingen op de energiemarkt.

Ook de daadwerkelijke voorwaarden in kredietovereenkomsten werden strenger. Hogere rentes waren daarbij een belangrijke factor.

Voor een consument kan een aanscherping verschillende vormen aannemen. Een bank kan kritischer kijken naar de stabiliteit van het inkomen, bestaande schulden, maandelijkse verplichtingen of de verhouding tussen de lening en de waarde van een woning.

Lees ook

Bij consumptief krediet kan ook het gevraagde bedrag worden verlaagd of kan een bank meer bewijs verlangen dat de maandlast verantwoord is.

Dat is niet noodzakelijk bij iedere bank en iedere klant hetzelfde. De uitkomst hangt af van het inkomen, het kredietbedrag, de persoonlijke situatie en het soort lening.

Meer aanvragen afgewezen

Banken meldden ook een toename van het aandeel afgewezen aanvragen. Die stijging was het sterkst bij consumptieve leningen. Ook bij woninghypotheken en zakelijke kredieten werden per saldo meer aanvragen afgewezen.

Juist bij consumptief krediet kan het verstandig zijn om niet alleen naar de rente te kijken. Een langere looptijd verlaagt de maandtermijn, maar kan het totale bedrag dat aan rente wordt betaald verhogen. Een lening voor een auto, verbouwing of grote aankoop kan daardoor jarenlang invloed houden op het huishoudbudget.

Bestaande leningen en geregistreerde kredieten kunnen bovendien meetellen wanneer later een hypotheek wordt aangevraagd. Dat geldt niet alleen voor een klassieke persoonlijke lening. Ook andere financiële verplichtingen kunnen de leencapaciteit beïnvloeden.

Vraag naar hypotheken daalt

De vraag naar woninghypotheken nam volgens de ECB duidelijk af. Het netto percentage kwam uit op min 15 procent. Bij consumentenkrediet was sprake van een kleine afname.

Banken wezen onder meer op een verslechterd consumentenvertrouwen, veranderingen in de rente en minder gunstige vooruitzichten voor de huizenmarkt.

Dat is opvallend, omdat de Nederlandse huizenprijzen nog altijd stijgen. Het laat zien dat een hogere woningprijs niet automatisch betekent dat huishoudens ook meer kunnen of willen lenen. Hogere maandlasten, economische onzekerheid en strengere controles kunnen de vraag naar krediet afremmen.

Zo bereid je een aanvraag beter voor

Wie binnen enkele maanden een hypotheek of lening nodig heeft, kan vooraf een aantal zaken controleren.

Maak eerst een volledig overzicht van alle financiële verplichtingen. Denk aan leningen, roodstand, private lease, alimentatie en andere vaste betalingen. Controleer vervolgens of oude kredieten die al zijn afgelost correct zijn verwerkt.

Lees ook

Bij een hypotheekaanvraag zijn recente loonstroken, een werkgeversverklaring en informatie over spaargeld meestal belangrijk. Zelfstandigen moeten vaak meer historische financiële gegevens overleggen.

Het is eveneens verstandig om niet meteen het maximale bedrag als uitgangspunt te nemen. Een bank beoordeelt of een lening volgens de geldende regels verantwoord is, maar een huishouden moet zelf bepalen of de maandlast past bij zijn levensstijl en financiële plannen.

Houd rekening met mogelijke uitgaven voor onderhoud, energie, verzekeringen en belastingen. Bij een verhuizing kunnen daarnaast dubbele woonlasten of onverwachte reparaties ontstaan.

Vergelijk bij een consumptieve lening niet alleen het maandbedrag, maar ook:

de effectieve rente;
de totale terugbetaling;
de looptijd;
de mogelijkheid om extra af te lossen;
eventuele verzekeringen of bijkomende kosten.

Geen reden tot paniek, wel tot voorbereiding

De ECB-peiling bewijst niet dat krediet in Nederland plotseling onbereikbaar wordt. Er worden nog altijd hypotheken en leningen verstrekt. De cijfers laten wel zien dat Europese banken voorzichtiger worden en vaker “nee” zeggen.

Voor consumenten betekent dat vooral dat een goed voorbereide aanvraag belangrijker wordt. Een realistisch leenbedrag, volledige documenten en zo weinig mogelijk onnodige financiële verplichtingen kunnen het verschil maken.

Wie pas na het vinden van een woning ontdekt dat de bank minder wil financieren dan verwacht, kan tijd en geld verliezen. In een markt met hoge woningprijzen is vooraf duidelijkheid krijgen daarom geen overbodige luxe.