Ouder verwerpt erfenis met schulden, dan kan minderjarig kind erven: weigeren via de kantonrechter

Een ouder of voogd kan een erfenis met schulden niet zomaar namens een minderjarig kind weigeren. Voor verwerpen is eerst een machtiging van de kantonrechter nodig, en binnen drie maanden nadat de erfenis het kind toekomt, moet er een keuze liggen. Op 29 oktober 2026 gaf de kantonrechter in Dordrecht een moeder die toestemming, omdat ze kon aantonen dat de erfenis meer schulden dan bezittingen had.

Zonder die toestemming blijft alleen beneficiair aanvaarden over: het kind wordt erfgenaam, maar hoeft schulden die overblijven in principe niet uit eigen geld te betalen. Zuiver aanvaarden kan voor een kind niet. Kiest de ouder binnen drie maanden niets, dan geldt de erfenis als beneficiair aanvaard.

Let ook op als je zelf een erfenis weigert. Daarmee kun je je eigen kinderen erfgenaam maken.

De moeder is wettelijk vertegenwoordiger van een kind dat in 2014 is geboren. Het kind is erfgenaam van iemand die in 2026 overleed en het laatst in het gebied van de rechtbank Rotterdam woonde. Wie de overledene voor het kind was, staat niet in de beschikking, die op 2 november is gepubliceerd. De moeder deed het verzoek zelf, zonder advocaat.

De kantonrechter gaf toestemming omdat de moeder voldoende had aangetoond dat de nalatenschap negatief is, dus dat de schulden groter zijn dan wat er aan bezit is. Verwerpen was daarom in het belang van het kind.

Met de machtiging is de erfenis nog niet verworpen. De moeder moet binnen twee maanden na de beschikking een verklaring van verwerping indienen bij de griffie van de rechtbank van de laatste woonplaats van de overledene, hier Rotterdam, locatie Dordrecht. Doet ze dat niet, dan vervalt de machtiging en geldt de erfenis als beneficiair aanvaard. Het kind is dan erfgenaam, maar niet met eigen vermogen aansprakelijk voor de schulden. Of de verklaring al is ingediend, staat niet in de uitspraak.

Moeder en kind wonen in Polen. Toestemming voor zo'n verwerping is volgens de beschikking een kwestie van ouderlijke verantwoordelijkheid, en daarvoor geldt de Europese verordening Brussel II ter. Artikel 16 lid 3 daarvan maakt de Nederlandse rechter bevoegd, omdat de erfenis in Nederland is opengevallen en de Nederlandse wet hier een machtiging van de kantonrechter eist. Volgens het Haags Kinderbeschermingsverdrag geldt dan Nederlands recht.

Eigenlijk was de kantonrechter in Den Haag aan de beurt. Omdat de moeder het verzoek in Dordrecht indiende, behandelde de kantonrechter daar het verzoek toch zelf.

Je vraagt de toestemming aan met het formulier Verzoek machtiging verwerping. Hebben beide ouders het gezag, dan ondertekenen jullie allebei, ook als jullie gescheiden leven. Je stuurt het naar de rechtbank van de woonplaats van je kind, of geeft het daar af bij de informatiebalie. De beslissing volgt binnen een aantal weken.

Stuur een kopie van de overlijdensakte mee, kopieën van de identiteitsbewijzen van alle betrokkenen, een kopie van de verklaring van het Centraal Testamentenregister en een (voorlopige) boedelbeschrijving. Daarnaast wil de rechtbank bewijs dat de erfenis negatief is, of stukken waaruit de omvang ervan blijkt. Breng dus eerst alle schulden in kaart, ook belastingschulden van de overledene.

Met de machtiging vul je het formulier Verklaring nalatenschap (minderjarige/bewind/curatele/Wsnp) in. Dat stuur je met de machtiging, een kopie van de overlijdensakte en kopieën van jouw identiteitsbewijs en dat van je kind naar de rechtbank van de laatste woonplaats van de overledene. Volgens de Rechtspraak doe je dat binnen twee maanden na de toestemming.

Binnen enkele weken krijg je een akte nalatenschap, en de verwerping komt in het openbare boedelregister. Voor de akte betaal je €165 griffierecht, tenzij je een toevoeging voor rechtsbijstand hebt of een inkomensverklaring waaruit blijkt dat je inkomen onder de toevoegingsgrens ligt.

Is de wettelijke termijn van drie maanden te krap, dan kun je de kantonrechter om meer tijd vragen. Doe dat voordat de drie maanden om zijn.

Weiger je als ouder een erfenis, bijvoorbeeld van je eigen vader of moeder, dan komen je kinderen in jouw plaats als er geen testament is. Dat heet plaatsvervulling. Wil je niet dat je minderjarige kinderen erfgenaam worden, dan moeten zij de erfenis ook verwerpen, met een eigen machtiging van de kantonrechter.

Je kind wordt erfgenaam op het moment dat jouw verwerping bij de rechtbank is vastgelegd. Vanaf die dag heb je drie maanden. Laat je die verlopen, dan aanvaardt je kind de erfenis beneficiair.

Dat beschermt het eigen geld van je kind in principe, maar betekent wel werk. De erfenis moet dan volgens wettelijke regels worden afgewikkeld, wat vereffenen heet: eerst worden de schuldeisers betaald, en alleen wat overblijft gaat naar de erfgenamen. Als ouder regel je dat namens je kind, samen met de andere erfgenamen als die er zijn.

Voor jezelf ligt het anders, want als volwassene kun je ook zuiver aanvaarden. Duikt daarna een schuld op die je niet kende en ook niet hoefde te kennen, dan kun je binnen drie maanden na die ontdekking de kantonrechter vragen om alsnog beneficiair te aanvaarden. Een verwerping kun je niet terugdraaien.

Erft je kind, ga dan meteen na wanneer de termijn van drie maanden begint. Zorg voor een verklaring van het Centraal Testamentenregister, zet bezittingen en schulden op een rij en dien het verzoek in zodra duidelijk is dat de schulden groter zijn. Verwerp je zelf, regel dan direct ook de stap voor je kinderen.