Vier kinderen oneens over moeders erfenis: kantonrechter laat executeur zonder voorwaarden stoppen

Een executeur die zelf wil stoppen, krijgt dat ontslag gewoon. De wet stelt er geen voorwaarden aan. Dat blijkt uit een beslissing van de kantonrechter in Utrecht van 25 augustus, die op 26 oktober is gepubliceerd. De executeur zag niet meer hoe ze de erfenis van een vrouw die in 2025 overleed nog evenwichtig kon afronden, omdat de vier kinderen het niet met elkaar eens werden.

De kantonrechter wees het verzoek toe zonder zitting, met ingang van dezelfde dag. De reden staat in de uitspraak zelf: een boedel kan "nooit gebaat" zijn bij een onwillige executeur.

Voor de kinderen is de ruzie daarmee niet opgelost. Het werk dat de executeur deed, komt nu bij henzelf te liggen. Dit betekent het voor erfgenamen die in dezelfde situatie zitten.

De overleden vrouw, geboren in 1965, had een executeur benoemd die ook afwikkelingsbewindvoerder was. Op 6 augustus vroeg die executeur de kantonrechter om ontslag. Volgens haar konden de kinderen, die ook de erfgenamen zijn, elkaar niet vinden in het afronden van de afwikkeling.

Artikel 4:149 van het Burgerlijk Wetboek kent twee routes naar ontslag: op eigen verzoek of om gewichtige redenen. Voor de eerste route hoeft een executeur niets aan te tonen. Een slepende ruzie, een klus die te zwaar blijkt of gewoon geen zin meer: het verzoek wordt in beginsel toegewezen. Voor een afwikkelingsbewindvoerder geldt via artikel 4:164 hetzelfde.

Andersom is het veel moeilijker. Willen de erfgenamen een executeur kwijt die zelf wil blijven, dan moeten zij gewichtige redenen aantonen. Dat lukt lang niet altijd.

Met het ontslag is de executeur nog niet klaar. De kantonrechter wees haar erop dat ze rekening en verantwoording moet afleggen over het beheer, en dat ze de goederen van de nalatenschap moet afgeven aan de erfgenamen. Dat staat in artikel 4:151 BW en, voor de afgifte van de goederen door een afwikkelingsbewindvoerder, in artikel 4:165 BW.

Rekening en verantwoording betekent een overzicht van wat er binnenkwam, wat er is betaald en wat er nog over is. Voor jou als erfgenaam is dat het moment om te controleren of alles klopt. Dat is geen overbodige luxe, bleek eerder in een zaak waarin een executeur het geërfde huis te goedkoop aan zijn eigen dochter verkocht.

Tot iemand anders het beheer overneemt, moet een gewezen executeur nog wel doen wat niet zonder nadeel kan worden uitgesteld, bijvoorbeeld een rekening betalen die anders te laat zou zijn. Dat staat in lid 3 van hetzelfde artikel 4:149.

Een nieuwe executeur aanwijzen kan de kantonrechter niet zomaar. Volgens artikel 4:142 BW mag dat alleen als de overledene in het testament heeft bepaald dat de kantonrechter een vervanger mag benoemen wanneer de executeur wegvalt. Een testament kan de executeur ook zelf de bevoegdheid geven iemand in zijn plaats te stellen.

Staat zoiets niet in het testament, dan beheren de erfgenamen de nalatenschap samen. Gewoon onderhoud en handelingen die geen uitstel kunnen lijden, mag ieder van jullie alleen doen. Voor de rest, zoals het huis verkopen, zijn volgens artikel 3:170 BW alle erfgenamen samen nodig.

Lukt overleggen niet, dan kan een van de erfgenamen de kantonrechter vragen een regeling voor het beheer te treffen, zo nodig door de goederen onder bewind te stellen. Gaat het om de verdeling zelf, dan kan een erfgenaam de rechter vragen de verdeling vast te stellen of te bepalen hoe die moet gebeuren, bijvoorbeeld door het huis te verkopen en de opbrengst te verdelen. Dat staat in artikel 3:185 BW.

Zo'n procedure kost tijd en geld. Hoe een verdeling via de rechter kan uitpakken, liet een zaak zien waarin een zoon korting eiste op het ouderlijk huis.

Is de erfenis beneficiair aanvaard, dan kan een erfgenaam de rechtbank ook vragen een vereffenaar te benoemen, die de afwikkeling dan overneemt. Hoe dat werkt, lees je in het stuk over kinderen die werden onterfd ten gunste van een stichting.

Stopt de executeur van een erfenis waarin jij erfgenaam bent, vraag dan schriftelijk om de rekening en verantwoording en om een overzicht van alle rekeningen en bezittingen. Kijk in het testament of er een vervanger is genoemd, of dat de kantonrechter er een mag benoemen. Lukt samen beslissen niet, probeer dan eerst met een notaris of mediator tot afspraken te komen voordat je naar de rechter stapt.

Wil je vaker zulke uitleg over je geld in je tijdlijn? Like en volg DDS op Facebook.