Een bedrag ineens of pensioen voor later: bij afkoop heb je vaak zelf iets te zeggen

Het woord ‘klein’ maakt de regels niet onbelangrijk. Kijk eerst welk pensioenrecht wordt beëindigd, waarom afkoop wordt voorgesteld en wat de betaling doet met je inkomen in het betreffende jaar.

In 2026 ligt de grens voor een klein pensioen op €632,63 bruto pensioen per jaar. Het gaat dus om de jaarlijkse uitkering waarop je recht hebt.

Dat bedrag is niet de waarde van een pensioenpot en ook niet de maximale afkoopsom. Een eenmalige betaling kan hoger zijn, terwijl het toch om een klein pensioen gaat.

De Rijksoverheid onderscheidt bij kleine pensioenen verschillende mogelijkheden: overdragen, later uitkeren of onder voorwaarden afkopen.

Vraag de uitvoerder daarom het jaarlijkse pensioenbedrag aan te wijzen. Alleen een opvallend bedrag bovenaan de afkoopbrief vertelt onvoldoende over wat je ervoor inlevert.

Bij waardeoverdracht gaat het pensioen naar een andere pensioenuitvoerder. Het blijft dan bestemd voor pensioen. Voor automatische overdracht van een klein pensioen is niet dezelfde instemming nodig als voor afkoop.

Bij afkoop ontvang je één bedrag en vervalt het betreffende pensioenrecht. Daarvoor verschillen de regels naar het moment waarop het kleine pensioen ontstond.

Voor pensioenen die vóór 2007 ontstonden, kan onder de regels een mogelijkheid bestaan als geen bezwaar is gemaakt. Bij pensioenen uit de periode 2007 tot 2018 is instemming nodig.

Voor kleine pensioenen vanaf 2018 gelden bij afkoop vóór de pensioendatum extra voorwaarden, waaronder mislukte overdrachtspogingen en toestemming. Laat in de brief benoemen welke situatie voor jou geldt.

Een maandbedrag van enkele tientjes trekt minder aandacht dan een eenmalige betaling. Toch zegt dat weinig over welke uitkomst voor jou beter past.

Stel dat het pensioen €360 bruto per jaar bedraagt. Dat is €30 bruto per maand. Bij afkoop vervalt die toekomstige periodieke betaling voor het betreffende pensioen.

Vraag vanaf welke leeftijd het pensioen zou ingaan en welke rechten precies onder het voorstel vallen. Leg daarnaast je andere inkomsten voor later.

Dit eenvoudige maandbedrag is geen manier om zelf de juiste afkoopsom te berekenen. Daarvoor spelen meer factoren. Het helpt wel om de keuze concreet te maken: welke terugkerende inkomsten worden vervangen door geld dat je nu of op de afkoopdatum ontvangt?

Een afkoopsom kan gevolgen hebben voor je jaarinkomen. Het bedrag dat op de brief staat, is daarom niet vanzelf volledig beschikbaar om uit te geven.

De Belastingdienst vermeldt dat bij een afkoop die aan de voorwaarden voldoet geen revisierente verschuldigd is.

Dat betekent niet dat de betaling belastingvrij is. Revisierente is een afzonderlijk begrip. De gewone belastingheffing moet daarnaast worden bekeken.

Vraag om een specificatie van het bruto bedrag en de inhoudingen. Controleer vervolgens hoe de afkoopsom uitwerkt samen met loon, uitkering of andere pensioenbetalingen in hetzelfde jaar. Eén netto betaling laat niet altijd de volledige jaaruitkomst zien.

Voor de huurtoeslag kan een afkoopsom van een klein ouderdoms- of nabestaandenpensioen onder voorwaarden als bijzonder inkomen worden behandeld.

Je kunt Dienst Toeslagen dan vragen dit inkomen niet mee te tellen. De voorwaarden kijken onder meer naar het jaarlijkse pensioenbedrag dat is afgekocht.

De uitleg over bijzonder inkomen voor huurtoeslag maakt ook duidelijk dat deze uitzondering niet voor alle toeslagen geldt.

Voor zorgtoeslag mag je dus niet dezelfde behandeling veronderstellen. Een verzoek over de huurtoeslag is evenmin automatisch geregeld doordat het pensioenfonds het geld heeft uitbetaald. Je moet zelf nagaan of je een aanvraag moet doen.

Voor je instemt, zijn vier vragen nuttig. Welk jaarlijks pensioen vervalt? Is toestemming vereist? Welke alternatieven bestaan er binnen jouw regeling? En wat ontvangt je naar verwachting na inhoudingen?

Vraag ook of het voorstel gevolgen heeft voor andere rechten die in de brief worden genoemd. Sla onduidelijke bijlagen niet over omdat het om een klein bedrag lijkt te gaan.

Er is geen uitkomst die voor iedere deelnemer vanzelf het beste is. Een eenmalige betaling kan praktisch zijn, terwijl iemand anders juist waarde hecht aan periodiek inkomen later.

Je hoeft die afweging alleen niet te maken op basis van één aantrekkelijk getal. Een volledig voorstel laat zowel zien wat wordt uitbetaald als welk pensioenrecht daarvoor verdwijnt.