Vóór je AOW stoppen met werken: deze lijfrenteregel kan je maandinkomen flink beperken

Dat knelpunt staat opnieuw in de belangstelling door een oproep van pensioenaanbieder Brand New Day, waarover InFinance op 9 oktober berichtte. De aanbieder wil meer mogelijkheden om zelf opgebouwd pensioen tijdelijk in te zetten vóór de AOW. Het gaat om een pleidooi voor verandering. De bestaande uitkeringsregels zijn daarmee niet aangepast.

Voor je pensioen sparen kan op verschillende manieren. Geld op een gewone, vrij opneembare spaarrekening kun je naar eigen inzicht gebruiken. Een lijfrenterekening is juist bedoeld om onder fiscale voorwaarden een aanvullend pensioen op te bouwen en uit te keren.

Dat onderscheid wordt belangrijk zodra je minder wilt werken. Twee mensen kunnen allebei €100.000 hebben gespaard, terwijl de een daarvan direct zijn boodschappen en woonlasten kan betalen en de ander eerst een toegestane periodieke uitkering moet regelen.

Ook pensioen via een werkgever heeft eigen keuzemogelijkheden. Wat een collega bij zijn pensioenfonds kan regelen, zegt dus niet automatisch iets over jouw persoonlijke lijfrenterekening.

Volgens de regels van de Belastingdienst voor een bancaire oudedagslijfrente geldt bij een eerste uitkering vóór het kalenderjaar waarin je de AOW-leeftijd bereikt een lange minimumduur. Het uitgangspunt is twintig jaar, plus het aantal volle jaren dat je op dat moment jonger bent dan de AOW-leeftijd.

Bij precies vijf jaar verschil kom je daardoor op minimaal 25 jaar. De uitkering loopt dus door wanneer je inmiddels ook AOW ontvangt.

De precieze datum doet ertoe. De Belastingdienst geeft het voorbeeld van iemand van 63 jaar en twee maanden, met een AOW-leeftijd van 67 jaar. Omdat het verschil naar beneden mag worden afgerond op hele jaren, is de minimumduur in dat voorbeeld 23 jaar.

Om het verschil zichtbaar te maken, kun je alleen het kapitaal verdelen, zonder rente, kosten of belasting mee te rekenen:

Dit zijn geen offertes of voorspellingen van je netto-uitkering. Een werkelijk lijfrentebedrag hangt onder meer af van de rente en de gekozen voorwaarden. De tabel laat zien waarom dezelfde pot bij een veel langere looptijd minder ruimte biedt om tijdelijk een volledig salaris te vervangen.

Heb je vóór de AOW maandelijks €1.200 extra nodig, dan bewijst een saldo van €100.000 op zichzelf dus nog niet dat je kunt stoppen. Je moet weten welk bedrag de aanbieder daadwerkelijk mag en kan uitkeren.

Niet iedere lijfrente valt onder precies dezelfde voorwaarden. Brand New Day onderscheidt in zijn overzicht van de uitkeringsregels kapitaal dat vóór 2014 is opgebouwd en kapitaal van daarna. Bij oudere rechten kan een kortere uitkering al vanaf het jaar waarin je 65 wordt mogelijk zijn. Ook kunnen verschillende delen van één pensioenpot een andere behandeling krijgen.

Daarnaast bestaan bijzondere regels voor oude overbruggingslijfrenten bij verzekeraars. Wie zo’n polis heeft, moet daarom niet uitsluitend afgaan op de regels voor een moderne bankrekening.

Laat de aanbieder vaststellen welke rechten bij jouw rekening of polis horen. De openingsdatum alleen geeft niet altijd het hele antwoord; ook latere stortingen kunnen relevant zijn.

Een bruikbaar pensioenplan bevat twee afzonderlijke perioden: de jaren zonder AOW en de jaren daarna. Zet per periode naast elkaar wat er binnenkomt uit werk, werkgeverspensioen en lijfrente, en welk deel van je gewone spaargeld beschikbaar blijft.

Vraag vervolgens een berekening van de netto-uitkering op de gewenste ingangsdatum. Kijk bij eventuele toeslagen ook naar het jaarinkomen: het eerste volledige pensioenjaar kan anders uitpakken dan het jaar waarin je stopt.

Brand New Day bepleit een begrensde overbrugging waarmee eerder tijdelijk meer individueel pensioen kan worden uitgekeerd. Zolang dat een voorstel is, moet je vertrekdatum passen bij de mogelijkheden van je bestaande rekening. Laat het maandbedrag daarom bevestigen voordat je definitief afscheid neemt van je salaris.