Afbeelding gemaakt met ChatGPT van OpenAI
Nachtdienst tot na 02.00 uur betekent in principe 14 uur rust, maar 35 van de 92 geïnspecteerde werkgevers overtraden de Arbeidstijdenwet
Wilt u DDS vaker zien?
Stel DDS in als voorkeursbron op Google.
Voeg DDS toe op GoogleWerk je 's nachts, dan mag je werkgever je in principe hooguit 10 uur per nachtdienst laten werken. Eindigt je dienst na 02.00 uur, dan moet je daarna in principe minstens 14 uur rust krijgen. Toch moest de Nederlandse Arbeidsinspectie bij 58 van de 92 geïnspecteerde werkgevers optreden, bijna twee derde, meldde de dienst op 3 november.
Het ging om waarschuwingen en boetes. Hoeveel van elk en hoe hoog de boetes waren, staat niet in de gepubliceerde stukken. De inspectie noemt de selectie van bedrijven niet representatief, maar wel een goed beeld van de huidige situatie.
Ongeveer 1,2 miljoen mensen werken soms of regelmatig 's nachts, zo'n 15 procent van alle werkenden. Nachtwerk vergroot het risico op slaapproblemen, hart- en vaatziekten en diabetes type 2, en door vermoeidheid ook op arbeidsongevallen.
Wat de inspecteurs aantroffen
De inspectie keek bij 285 werkgevers, vooral in de (voedsel)industrie, transport, zorg, horeca en distributie. Daarvan kregen er 92 een nachtelijke inspectie, onder meer 26 distributiecentra en 18 industriële bakkerijen.
Van die 92 schoot bij 44 werkgevers de arbozorg tekort (48 procent) en overtraden er 35 de Arbeidstijdenwet (38 procent). Een deel deed allebei. Het ging vooral om te weinig rust na nachtdiensten en te veel uren in de nacht.
Verder kwam dit naar voren:
- Bij 46 procent van de werkgevers spelen vooral economische redenen, zoals productiedoelen en klanten. Bij 41 procent is nachtwerk nodig door de aard van het werk.
- 88 procent ziet geen ruimte om nachtwerk verder terug te dringen.
- 56 procent van de gesproken nachtwerkers voelt zich soms of regelmatig vermoeid of minder alert tijdens de dienst.
De regels voor je nachtdienst
Een nachtdienst is een dienst waarin je meer dan een uur werkt tussen 00.00 en 06.00 uur. Werk je tot 01.30 uur, dan valt dat er dus al onder.
Voor zo'n dienst staan in artikel 5:8 van de Arbeidstijdenwet deze grenzen:
- Je werkt hooguit 10 uur per nachtdienst.
- 12 uur mag hooguit 5 keer per 14 dagen en 22 keer per 52 weken, met daarna minstens 12 uur rust.
- Eindigt je dienst na 02.00 uur, dan krijg je minstens 14 uur rust. Eén keer per 7 dagen mag dat 8 uur zijn, als het werk of de bedrijfsomstandigheden dat meebrengen.
- Na 3 of meer nachtdiensten op rij krijg je minstens 46 uur rust.
- Zit er een nachtdienst in je reeks, dan werk je hooguit 7 diensten achter elkaar.
- In 16 weken draai je hooguit 36 nachtdiensten die na 02.00 uur eindigen.
Stel: je werkt drie nachten op rij van 22.00 tot 06.00 uur en je laatste dienst eindigt zaterdag om 06.00 uur. Dan mag je volgende dienst niet eerder beginnen dan maandag om 04.00 uur.
Lees ook
Waar een cao of je sector afwijkt
Brengen het werk of de bedrijfsomstandigheden dat mee, dan kan een cao ruimer zijn: 8 diensten op rij en hooguit 140 diensten tot na 02.00 uur per 52 weken, of 38 uur tussen 00.00 en 06.00 uur per 2 weken.
Voor sommige sectoren staan eigen regels in het Arbeidstijdenbesluit. Zo kan in de bakkerij bij cao 36 uur rust gelden in plaats van 46. Vrachtwagen- en taxichauffeurs vallen onder een apart besluit.
Bij 20 procent van de 193 bezochte werkgevers zijn er aanwijzingen voor permanent nachtwerk, al controleerden inspecteurs dat niet. Dat is zelden toegestaan. Meestal moet je dan zelf een ontheffing aanvragen.
De regels gelden ook voor uitzendkrachten, stagiairs en gedetacheerden.
Wat je werkgever moet regelen
Is nachtwerk nodig, dan heeft je werkgever vier plichten uit de Arbowet: het risico opnemen in de risico-inventarisatie, maatregelen zetten in het plan van aanpak, je een gezondheidsonderzoek aanbieden vóór je eerste nachtdienst en daarna periodiek, en je voorlichten. Toch heeft 54 procent van de onderzochte werkgevers nachtwerk niet als risico geïnventariseerd en biedt slechts een op de drie dat onderzoek aan.
Blijkt uit zo'n onderzoek dat je gezondheidsproblemen door nachtdiensten komen, dan moet je werk binnen redelijke termijn zo worden ingericht dat je die niet meer draait, tenzij dat redelijkerwijs niet van je werkgever kan worden gevergd.
Vraag je zelf om extra uren, dan blijft je werkgever verantwoordelijk voor de wettelijke grenzen. In enkele gevallen kregen uitzendkrachten te weinig rust na drie of meer nachtdiensten. Eerder meldde de inspectie al dat uitzendkrachten soms maanden onbetaald op werk wachten.
Zo pak je het aan
Je werkgever moet de arbeids- en rusttijdenpatronen schriftelijk vastleggen en je moet ze kunnen inzien. Klopt je rooster niet met de grenzen hierboven, spreek hem daar dan op aan.
Je kunt ook de ondernemingsraad inlichten als je vermoedt dat de regels niet worden nageleefd. Die moet in beginsel instemmen met een arbeids- en rusttijdenregeling.
Heb je klachten, dan kun je naar de bedrijfsarts. Je hebt vrije toegang tot het spreekuur. Van de gesproken nachtwerkers wist 52 procent dat.
Kom je er met je werkgever niet uit, dan kun je het melden bij de Arbeidsinspectie, via het meldformulier of 070 33 36 162. Dat kan ook anoniem. Niet bij elke melding komen inspecteurs langs. Werk je in het vervoer, dan is de Inspectie Leefomgeving en Transport het adres.
Begin bij je laatste vier weken: die periode bekijkt een inspecteur in eerste instantie ook. Noteer per dienst je begin- en eindtijd, tel de rust ertussen en kijk in je cao of daar iets anders staat dan in de wet.
Wil je vaker zulke uitleg over je geld op je telefoon? Volg DDS op ons WhatsApp-kanaal.
Ga verder met lezen
Dit vind je misschien ook leuk
Laat mensen jouw mening weten
Lees ook
Loading
