Nederland telde nog nooit zo weinig moordslachtoffers: 103 in één jaar

Onder de slachtoffers waren 65 mannen en 38 vrouwen. In 2024 werden nog 76 mannen en 44 vrouwen door geweld om het leven gebracht. Zowel onder mannen als vrouwen was dus sprake van een daling.

Het historische verschil is nog groter. In 1996, het eerste jaar in de nieuwe reeks van het CBS, werden 240 mensen vermoord: 171 mannen en 69 vrouwen. Nederland telt inmiddels aanzienlijk meer inwoners, maar het absolute aantal slachtoffers is meer dan gehalveerd.

Vooral het aantal vermoorde mannen nam sterk af. In geen enkel jaar sinds 1996 werden zo weinig mannen door moord of doodslag om het leven gebracht als in 2025.

Het gaat om voorlopige cijfers. Het CBS combineert informatie uit doodsoorzakenverklaringen, rechtbankdossiers en gegevens van politie en justitie. Moord en doodslag worden daarbij samengenomen.

Het verschil tussen beide delicten ligt juridisch vooral bij de voorbedachte raad. Bij moord heeft iemand vooraf het besluit genomen om een ander te doden. Bij doodslag bestaat die voorbedachte raad niet, maar heeft de dader wel opzettelijk iemand van het leven beroofd.

Volgens de nieuwe cijfers van het CBS kwamen de afgelopen vijf jaar gemiddeld 123 mensen per jaar door moord of doodslag om het leven. De 103 slachtoffers van 2025 liggen daar duidelijk onder.

De daling past in een veel langere ontwikkeling. Nederland registreerde in 2001 nog 264 slachtoffers. In 2005 waren het er 197 en in 2015 precies 120. Er zijn tussendoor jaren geweest waarin het aantal weer opliep, maar de algemene richting is al decennia dalend.

Achter de gunstige landelijke ontwikkeling gaat een hardnekkig patroon schuil. Vrouwelijke slachtoffers worden opvallend vaak gedood door iemand met wie zij een relatie hebben of hebben gehad.

Van de vrouwen die tussen 2021 en 2025 werden vermoord, had de politie in 96 procent van de gevallen een vermoedelijke dader in beeld. Bij iets meer dan de helft ging het om de partner of ex-partner.

Onder vrouwen van 20 tot 60 jaar was dat aandeel nog hoger. In die leeftijdsgroep werd 63 procent vermoedelijk door een huidige of voormalige partner om het leven gebracht.

Daarnaast was bij 18 procent van de vrouwelijke slachtoffers een familielid de vermoedelijke dader. Bij 16 procent ging het om een kennis en bij 9 procent was er voor zover bekend geen eerdere connectie tussen dader en slachtoffer.

Dat beeld verschilt sterk van dat bij vermoorde mannen. Bij hen was de vermoedelijke dader in bijna 30 procent van de gevallen een kennis. Ongeveer 11 procent van de mannelijke slachtoffers kwam om bij een afrekening binnen het criminele circuit. Bij slechts 3,9 procent van de mannen was een partner of ex-partner de vermoedelijke dader.

De cijfers over jonge kinderen zijn bijzonder aangrijpend. Tussen 2021 en 2025 werden 24 kinderen jonger dan tien jaar door moord of doodslag om het leven gebracht. Het ging om dertien jongens en elf meisjes.

Bij twintig van deze 24 kinderen was de vader of moeder de vermoedelijke dader. Dat betekent dat vijf van iedere zes jonge slachtoffers vermoedelijk om het leven werden gebracht door iemand die juist voor het kind had moeten zorgen.

Onder oudere kinderen en tieners is het beeld anders. In de leeftijdsgroep van tien tot twintig jaar werden in dezelfde periode 29 jongens en tien meisjes vermoord. Het CBS geeft in de donderdag gepubliceerde analyse geen afzonderlijke verdeling van de vermoedelijke daders binnen die leeftijdsgroep.

De meeste slachtoffers waren tussen de twintig en veertig jaar oud. In vijf jaar tijd werden in die categorie 162 mannen en 74 vrouwen om het leven gebracht.

Ook geografisch zijn er duidelijke verschillen. Tussen 2021 en 2025 vielen in Rotterdam 65 slachtoffers. Amsterdam volgde met 62. In Den Haag werden in dezelfde periode 36 mensen vermoord en in Utrecht twaalf.

Een kwart van alle slachtoffers viel in deze vier grootste steden. Dat aandeel is aanzienlijk, maar betekent tegelijkertijd dat driekwart van de moorden en gevallen van doodslag buiten de vier grote steden plaatsvond.

Op provinciaal niveau telde Zuid-Holland de meeste slachtoffers: 169 in vijf jaar. Noord-Holland volgde met 131 en Noord-Brabant met 87. In Friesland werden met negen slachtoffers de minste gevallen geregistreerd. Flevoland kwam uit op tien en Drenthe op vijftien.

Een eenvoudige vergelijking tussen provincies vertelt niet het hele verhaal. Zuid- en Noord-Holland hebben veel meer inwoners dan Friesland of Zeeland. Ook de aanwezigheid van grote steden, georganiseerde criminaliteit en verschillen in bevolkingssamenstelling spelen mee.

Het nieuwe dieptepunt kan gemakkelijk botsen met het algemene gevoel dat Nederland onveiliger wordt. Ernstige geweldsincidenten krijgen veel media-aandacht en beelden daarvan verspreiden zich razendsnel via sociale media. Daardoor kan iedere schietpartij, steekpartij of gezinsmoord dagenlang overal zichtbaar zijn.

Dat neemt de ernst van die afzonderlijke zaken niet weg. De cijfers laten echter wel zien dat het dodelijke geweld over een langere periode sterk is afgenomen. In 1996 waren er 240 slachtoffers, tegenover 103 in 2025. Vooral mannen lopen aanzienlijk minder risico dan dertig jaar geleden.

Bij vrouwen is de daling kleiner. Het patroon waarbij zij door een partner of ex-partner worden gedood, blijkt bovendien al minstens vijftien jaar vrijwel onveranderd. De voordeur is voor een groot deel van de vrouwelijke slachtoffers geen grens waarachter het gevaar verdwijnt. De vermoedelijke dader bevindt zich juist opvallend vaak in hun eigen directe omgeving.

Het jaar 2025 levert daarmee twee verschillende verhalen op. Nederland registreerde niet eerder zo weinig slachtoffers van moord en doodslag. Tegelijkertijd blijft dodelijk geweld binnen relaties en gezinnen een hardnekkig probleem waarop de algemene daling veel minder vat lijkt te krijgen.