Brussel wil sociale media voor kinderen beperken - maar bouwt tegelijk een digitale leeftijdspoort

Maar zodra Ursula von der Leyen een werkelijk probleem aangrijpt om een Europese digitale infrastructuur op te tuigen, moeten alle alarmbellen afgaan.

Een door de Europese Commissie ingestelde adviesgroep wil dat kinderen onder de dertien sociale media uitsluitend onder toezicht gebruiken. Von der Leyen noemt de aanbevelingen overtuigend en wil na de zomer met concrete voorstellen komen. Tegelijk werkt de Commissie aan een Europese toepassing waarmee gebruikers hun leeftijd kunnen aantonen.

En daar begint het gevaar.

Volgens Reuters denkt Brussel aan een systeem waarbij toegang geleidelijk wordt vrijgegeven naarmate kinderen ouder worden. De NOS meldt dat kinderen onder de dertien sociale media alleen onder toezicht en met een tijdslimiet zouden mogen gebruiken.

Dat klinkt op papier misschien redelijk. Maar regels die afhangen van iemands leeftijd kunnen alleen breed worden afgedwongen als platforms op grote schaal controleren hoe oud gebruikers zijn.

De Europese Commissie werkt volgens Associated Press aan een leeftijdsverificatie-app die de identiteit van de gebruiker anoniem zou moeten houden. Dat is de belofte. Maar Brussel moet inmiddels weten dat burgers geen genoegen meer nemen met mooie woorden over privacy.

Dezelfde Europese bestuurslaag die steeds meer gegevensstromen wil reguleren, digitale diensten controleert en flirt met het scannen van privécommunicatie, vraagt nu opnieuw vertrouwen. Dat vertrouwen is niet meer vanzelfsprekend. Het moet verdiend worden—en Brussel heeft er alles aan gedaan het te verspelen.

De opvoeding van kinderen behoort allereerst toe aan ouders. Niet aan de Europese Commissie, niet aan een ‘expertpanel’ en al helemaal niet aan een anonieme Brusselse toezichthouder.

Ouders moeten kinderen grenzen stellen, telefoongebruik controleren en desnoods apps volledig verbieden. Scholen kunnen digitale geletterdheid bijbrengen. De overheid mag bedrijven aanpakken die bewust verslavende technieken op kinderen loslaten. Maar dat is iets anders dan een Europees toegangssysteem waarbij iedere burger zijn leeftijd moet bewijzen voordat hij een digitaal platform kan gebruiken.

De bewijslast moet primair bij de platforms liggen. Laat Meta, TikTok en andere techreuzen hun verslavende ontwerp aanpassen. Verbied agressieve dataverzameling bij minderjarigen. Maak bedrijven aansprakelijk wanneer zij willens en wetens kinderen manipuleren.

Maar bouw geen digitale controlepoort waar uiteindelijk iedere volwassene doorheen moet.

Want daar zit de bekende glijdende schaal. Vandaag wordt leeftijdscontrole ingevoerd voor Instagram en TikTok. Morgen geldt zij voor YouTube, computerspellen en AI-diensten. Overmorgen moeten gebruikers hun leeftijd bewijzen om politiek gevoelige, gewelddadige of ‘schadelijke’ inhoud te bekijken.

Wie bepaalt vervolgens wat schadelijk is? Dezelfde Europese instellingen die legitieme kritiek op immigratie, genderideologie of klimaatbeleid maar al te graag in de buurt van ‘desinformatie’ plaatsen?

Von der Leyen zegt een veiliger digitaal begin voor kinderen te willen. Prima. Maar goede bedoelingen beschermen geen database en beperken geen toekomstige wetgever.

De Commissie moet daarom vóór ieder voorstel antwoord geven op harde vragen. Wordt leeftijdscontrole vrijwillig of verplicht? Welke gegevens worden verwerkt? Wie beheert de technische infrastructuur? Kunnen platforms leeftijdsbewijzen koppelen aan accounts? Wordt de technologie later uitgebreid naar andere online diensten? Kunnen nationale overheden strengere identificatie eisen? En komt er een absoluut verbod op centrale opslag?

Zonder waterdichte antwoorden moet Nederland geen millimeter meewerken.

Bovendien erkennen de onderzoekers volgens de NOS zelf dat het bewijs voor de effectiviteit van een harde leeftijdsgrens beperkt is. Kinderen kunnen controles omzeilen met VPN’s, accounts van anderen of vervalste geboortedata. Het risico bestaat dus dat brave burgers een nieuwe digitale controlelaag krijgen, terwijl handige jongeren er in een middag omheen werken.

Typisch overheidsbeleid: maximale registratie van gehoorzame burgers, minimale hinder voor degenen die de regels doelbewust ontwijken.

Rechts moet zich niet in een valse keuze laten dwingen. We hoeven niet te kiezen tussen kinderen vogelvrij laten op verslavende platforms en iedere Europeaan onderwerpen aan een Brusselse leeftijdscontrole.

Pak de techbedrijven aan. Geef ouders meer technische hulpmiddelen. Verbied verslavende functies voor minderjarige accounts. Zorg dat kindprofielen standaard privé zijn. Maar houd identificatie, politieke censuur en gecentraliseerde digitale toegangspoorten buiten de deur.

Het voorstel is bovendien nog geen wet. Na de zomer moet een concreet plan volgen, waarna lidstaten en het Europees Parlement zich ermee zullen bemoeien. Dat is precies het moment waarop Nederland harde rode lijnen moet trekken.

Geen verplichte digitale identiteit. Geen centrale opslag. Geen uitbreiding naar politieke of journalistieke inhoud. Geen koppeling aan toekomstige Europese portemonnees. Geen achterdeur voor chatcontrole.

Kinderbescherming is te belangrijk om als verkooptruc voor Brusselse machtsuitbreiding te worden misbruikt.