EU-migratiepact klapt na zes weken al vast: 4.200 migranten vrijwel niet geregistreerd

Maar amper zes weken na de invoering blijkt het systeem in Griekenland vrijwel tot stilstand te zijn gekomen. Duizenden migranten zijn aangekomen zonder dat hun asielaanvraag behoorlijk is geregistreerd. Mensen belanden in detentiecentra, het online aanvraagsysteem werkt niet en niemand lijkt precies te weten hoe het verder moet.

En wat deed de Europese Commissie?

Die gaf Griekenland ondertussen doodleuk een positieve beoordeling.

Welkom in de Europese werkelijkheid: op papier functioneert alles uitstekend, terwijl achter de schermen de chaos alweer compleet is.

Het nieuwe migratiepact ging op 12 juni in. Volgens de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR kwamen in de eerste vijf weken daarna ongeveer 4.200 migranten in Griekenland aan.

Juridische hulporganisaties zeggen tegen Nieuwsuur dat vrijwel niemand van deze groep daadwerkelijk is geregistreerd.

Dat is niet zomaar een administratief probleem.

Zonder registratie is onduidelijk wie iemand is, waar hij vandaan komt, of hij eerder in Europa asiel heeft aangevraagd, of hij kans maakt op bescherming en of hij moet worden teruggestuurd. Je creëert een groeiende groep mensen die fysiek in Europa aanwezig is, maar juridisch in een niemandsland verkeert.

Terugsturen kan niet, omdat er geen afgeronde procedure is. Onbeperkt vasthouden mag evenmin. Vrijlaten betekent dat mensen zonder duidelijke status verder Europa in kunnen reizen.

Precies het soort chaos dat het migratiepact zogenaamd moest voorkomen.

Dertien juridische organisaties stuurden een brandbrief naar de Griekse regering en de Europese Commissie. Zij waarschuwden dat de asielregistratie vrijwel was stilgevallen.

De Commissie kan moeilijk beweren dat zij nergens van wist. Europese functionarissen zijn in Griekenland actief en onderhouden contact met lokale instanties en hulporganisaties.

Desondanks publiceerde Brussel een positieve tussenevaluatie over de eerste Griekse maatregelen.

Dat is misschien wel het ernstigste onderdeel van dit verhaal. Een mislukkend systeem is één probleem. Een Europese bureaucratie die het falen kent, maar naar buiten toe een tevreden rapport produceert, is een veel groter probleem.

Want als zelfs de officiële evaluaties niet overeenkomen met de werkelijkheid, waarop moeten Nederlandse burgers en politici dan nog vertrouwen?

Alsof de Griekse puinhoop nog niet voldoende is, blijkt ook Italië moeite te hebben met de uitvoering.

Onder het Europese systeem moet het land waar een migrant Europa binnenkomt in beginsel verantwoordelijk blijven voor de asielprocedure. Wanneer iemand vervolgens naar Nederland, Duitsland of België reist, moet Italië die persoon kunnen terugnemen.

Maar Italië weigerde onlangs twaalf daar geregistreerde asielzoekers terug te nemen die naar West-Europa waren doorgereisd. De Europese Commissie heeft Rome daarvoor op de vingers getikt.

Tegelijkertijd beschikt Italië over onvoldoende detentiecapaciteit. Afgewezen asielzoekers kunnen maximaal achttien maanden worden vastgehouden. Daarna kunnen zij vrijkomen, ook wanneer terugkeer naar het land van herkomst nog niet is geregeld.

En waar gaan mensen heen die in Italië geen toekomst zien?

Juist: richting rijkere West-Europese landen.

Nederland betaalt dus niet alleen mee aan het Brusselse systeem, maar loopt ook het risico opnieuw als eindstation te fungeren voor de mislukkingen aan de zuidgrens.

Forum voor Democratie publiceerde vandaag een video met een simpele boodschap: zolang Nederland vastzit aan het Europese migratiebeleid, blijven de grenzen voor asielzoekers open.

Dat is de kern.

Nederlandse ministers kunnen honderd keer roepen dat zij “grip” willen. Ze kunnen streng kijken tijdens persconferenties, grenscontroles aankondigen en nieuwe uitvoeringsplannen presenteren. Maar wanneer de Europese buitengrens niet functioneert, registratie vastloopt en zuidelijke lidstaten hun verantwoordelijkheid ontwijken, blijft Nederland afhankelijk van een systeem waarover het zelf nauwelijks zeggenschap heeft.

De vraag is daarom niet langer of het migratiepact enkele “opstartproblemen” kent. De vraag is of het fundament überhaupt deugt.

Een gezamenlijke buitengrens werkt alleen wanneer alle deelnemende landen dezelfde belangen hebben en dezelfde regels daadwerkelijk uitvoeren. Italië en Griekenland willen logischerwijs zo snel mogelijk van de migranten af die daar aankomen. Nederland en Duitsland willen juist voorkomen dat deze mensen doorreizen.

Brussel probeert die tegengestelde belangen weg te poetsen met procedures, formulieren en solidariteitsmechanismen.

Maar papier bewaakt geen grens.

De Nederlandse regering moet onmiddellijk volledige cijfers eisen. Hoeveel mensen zijn sinds 12 juni in iedere lidstaat aangekomen? Hoeveel zijn geregistreerd? Hoeveel aanvragen zijn afgewezen? Hoeveel mensen zijn daadwerkelijk teruggestuurd? Hoeveel zijn verdwenen of doorgereisd?

Geen propagandarapporten. Geen percentages zonder absolute aantallen. Geen evaluaties waarin een vastgelopen systeem “in ontwikkeling” wordt genoemd.

Gewoon de waarheid.

Het migratiepact werd verkocht als de grote oplossing. Zes weken later zitten duizenden mensen in Griekenland zonder voltooide registratie en weigert Italië geregistreerde asielzoekers terug te nemen.

Dat is geen incident.

Dat is het systeem.