FVD ontmaskert de stikstoftruc van Arnhem: woningzoekenden kunnen het pand niet in, maar 302 asielzoekers wel

Het pand op nummer 5, het oude Klimmendaal, zou eerst onderdak bieden aan 110 Oekraïners en 220 asielzoekers en statushouders. Dat schreef het college in oktober 2024 aan de raad. In december 2025 verviel het Oekraïense deel en ging het hele gebouw naar het COA. De reden, zwart op wit in een collegeantwoord van februari: "Deze meer ingrijpende verbouwing voor Oekraïners bleek niet mogelijk binnen de stikstofregels van de provincie Gelderland, de eenvoudiger verbouwing voor de 'COA-vluchtelingen' wel."

En lees dan waarom woningzoekenden of studenten er niet in kunnen. Daarvoor zou een verbouwing nodig zijn die volgens het college "op dit moment niet mogelijk is door de stikstofbeperkingen die de provincie oplegt". Voor de Arnhemse woningzoeker is stikstof een muur, voor het COA een deur die het stadsbestuur zelf openhoudt.

Hoe kan dat? Door een ambtelijk trucje. Het college schreef de raad dat de Heijenoordseweg in een stikstofreductiegebied ligt, maar koos bewust voor een opzet zonder vergunningplicht. Geen vergunning, dus geen stikstoftoets en geen stikstofberekening. In een interne mail van september 2025, die later openbaar werd, staat de redenering in vier woorden: "géén plan, géén project".

Dat die mail boven water kwam, is te danken aan één man. FVD-raadslid Gino Luurssen stelde op 21 januari schriftelijke vragen over het azc en wilde weten welke stikstofberekeningen en adviezen achter het schrappen van de Oekraïense opvang zaten. Hij diende dezelfde dag een inlichtingenverzoek in, en in juli moest het college de stukken overleggen. Zijn oordeel tegenover de Arnhemsche Courant was kort: "de zaak stinkt een beetje wat mij betreft".

FVD heeft gelijk: in Arnhem werkt de stikstofregel als een schakelaar, die het college uitzet voor het COA en aanzet voor de rest. Luurssen deed wat een volksvertegenwoordiger hoort te doen. Hij vroeg door, eiste de stukken op en zette het college zo te kijk.

Daar bleef het niet bij. In hetzelfde collegeantwoord van februari stond een belofte die de raad gerust moest stellen: "Verder is er in de aanlegfase ook geen sprake van stikstofemissie/-depositie omdat de verbouwing met elektrisch materiaal plaatsvindt." Met elektrisch materiaal, dus.

Omwonenden zien iets heel anders. Volgens de Arnhemsche Courant rijden er tientallen dieselbusjes af en aan, staat er een dieselaggregaat op het terrein en zijn er meerdere bouwmachines met een dieselmotor gezien. Hoeveel stikstof dat oplevert, weet niemand. Een reactie van de gemeente of het COA op die meldingen is nog niet bekend. Kloppen de meldingen, dan heeft het college van Marcouch de raad een rad voor ogen gedraaid.

Intussen kregen dezelfde omwonenden volgens de krant een brief van de provincie over de kwetsbare natuur, waarin staat dat stikstof vergunningen voor onder meer woningen en bedrijven lastig maakt. De buurman krijgt een brief dat stikstof zijn vergunning in de weg kan zitten, terwijl op het azc-terrein een dieselaggregaat draait.

Arnhem doet nu al veel meer dan Den Haag afdwingt. De taakstelling onder de Spreidingswet is voor Arnhem 720 plekken, schreef het college in februari. Op dat moment ving de stad 2075 vluchtelingen op, bijna drie keer zoveel. Toen BurgerBelang in juni vroeg of Arnhem meer biedt dan de wet vraagt, antwoordde het college zonder blikken of blozen: "Ja dat klopt, conform het beleidskader Arnhem, gastvrije stad 2025-2030."

Gastvrij voor wie? De nieuwe coalitie van PRO, D66, Arnhem Centraal, PvdD en CDA vangt volgens het coalitieakkoord nu al zo'n 3.000 mensen op en wil op termijn 1.700 vaste plekken. In de raadsbrieven over het azc staat steeds dezelfde zin: "De wereld is onrustig en de behoefte aan meer opvangplekken blijft groot." De wethouder die erover gaat, Paul Smeulders (PRO), heeft naast asiel ook Wonen in zijn portefeuille. Dezelfde man die de Arnhemse woningzoeker een huis moet bezorgen, opent aan de Heijenoordseweg dus een azc, terwijl de 600 woningen aan diezelfde weg vertraging oplopen.

Ook de omwonenden telden niet mee. In mei 2025 moest de gemeente excuses aanbieden omdat ze de buurt niet op tijd had ingelicht. Een petitie tegen de locatie haalde inmiddels 871 handtekeningen. Bezwaar maken kan nauwelijks, want omdat de verbouwing "volledig inpandig" is, vindt het college een omgevingsvergunning niet nodig. Het contract met het COA loopt tot 1 januari 2031, met de mogelijkheid tot verlenging. Hoe zo'n tijdelijke opvang vaak afloopt, weten ze in Bloemendaal inmiddels ook.

Het college zal zeggen dat alles volgens de regels gaat. Dat is precies het probleem. Dezelfde stikstofregels waardoor boeren klem zitten en 600 woningen, waarvan 60 procent sociale huur, vertraging oplopen, worden voor het azc handig omzeild. Wie de regels zo uitlegt dat ze alleen de eigen inwoners raken, bestuurt niet voor Arnhem maar voor het COA.

Het college van burgemeester Marcouch en wethouder Smeulders moet de raad nu volledige opening van zaken geven. Welk materieel draait er op het terrein, hoeveel stikstof stoot het uit, en waarom werd de raad iets anders beloofd? En het azc aan de Heijenoordseweg hoort niet open te gaan, niet op 1 december en ook niet later.

Daarna moet Arnhem stoppen met het binnenhalen van opvang waar de Arnhemmers zelf nooit om hebben gevraagd. Het beleid van de "gastvrije stad" hoort in de prullenbak, en de Spreidingswet hoort Arnhem te weigeren in plaats van te overtreffen. En de provincie Gelderland moet uitleggen waarom een azc aan de Heijenoordseweg wel kan, terwijl 600 woningen aan dezelfde weg op stikstof wachten. Eén regel voor iedereen, of geen regel.

Luurssen prikte door de truc heen en weigerde mee te knikken. De rest van de Arnhemse raad moet nu kiezen: achter FVD en de eigen inwoners gaan staan, of achter een college dat de stikstof alleen voor de woningzoeker laat gelden.