Brussel wil investeren in Syrië en Van den Brink onderhandelt in Damascus, maar 150.000 Syriërs hier houden gewoon hun vergunning

EU-buitenlandchef Kaja Kallas stond dinsdag in Damascus naast de Syrische minister van Buitenlandse Zaken. Haar boodschap volgens het ANP: de EU wil nog meer investeringen mobiliseren en het partnerschap met Syrië naar een hoger niveau brengen. Dit jaar nog technische gesprekken over politiek, veiligheid en wederopbouw, volgend jaar politieke besprekingen. De sancties zijn al sinds mei 2025 van tafel.

Nederland doet vrolijk mee aan die toenadering. In mei zei asielminister Bart van den Brink (CDA) dat de Syrische regering internationaal steeds meer als betrouwbaar wordt gezien. In juni zat hij samen met minister Tom Berendsen van Buitenlandse Zaken aan tafel met president Sharaa. Het Syrische regime stond volgens hem open voor gesprekken over het terugnemen van eigen onderdanen.

En toch. In het landenbeleid dat Van den Brink in april zelf presenteerde, staat letterlijk dat de situatie in Syrië nog niet voldoende is gestabiliseerd om over te gaan tot een herbeoordeling van bestaande verblijfsvergunningen. Nieuwe asielzoekers worden strenger getoetst, afgewezen asielzoekers kunnen in principe terug. Maar wie hier al een vergunning heeft, blijft ongemoeid.

Kijk naar de cijfers en je ziet hoe weinig die mooie woorden opleveren. Sinds de val van Assad in december 2024 keerden tot juni volgens de NOS zo'n 1.440 Syriërs vrijwillig terug. Op een groep van ongeveer 150.000. Dat is nog geen één procent.

En zelfs die schamele terugkeer kostte bakken geld. Het kabinet verhoogde eind vorig jaar tijdelijk de premie naar 5.000 euro per volwassene. Van de 945 Syriërs die in 2025 met steun vertrokken, hadden er volgens de Dienst Terugkeer en Vertrek maar 285 een verblijfsvergunning. De rest zat nog in de asielprocedure of moest het land al verlaten.

DDS schreef eerder al dat de vrijwillige terugkeer van Syriërs volledig faalt. En dat Damascus de diaspora in Europa ziet als een strategische troef: geld dat terugvloeit, invloed die blijft. Zolang Van den Brink de vergunningen niet aanraakt, werkt Den Haag daar gewoon aan mee.

Dat is precies het argument dat Brussel en Den Haag zelf onderuithalen. Een land waar je wilt investeren, waar je ministers laat aanschuiven en waarvoor je de sancties al hebt opgeheven, is geen oorlogsgebied meer. En een asielvergunning is bedoeld als bescherming zolang het gevaar duurt, niet als verblijfsrecht voor altijd.

Wie herbouwt er straks Syrië? Niet de Europese ambtenaar met zijn investeringsfonds. Dat doen Syriërs zelf. Ook de Syriërs die hier jarenlang een veilige haven vonden en die hun land nu hard nodig heeft. Wie echt om Syrië geeft, helpt ze terug in plaats van ze hier vast te houden.

Van den Brink begint nog dit jaar met de herbeoordeling van de tijdelijke verblijfsvergunningen van Syriërs, te beginnen bij de delen van het land waarvan de IND nu al toetst of asielzoekers er veilig heen kunnen. Nederland stemt in Brussel tegen elk investeringspakket voor Syrië dat niet vastlegt dat Damascus zijn onderdanen terugneemt. En de terugkeerpremie gaat pas omhoog als er ook echt mensen met een vergunning vertrekken.

Kallas en Van den Brink schuiven aan bij het regime in Damascus. Dan kan de IND ook gewoon de vergunningen weer openleggen.