Universiteit Maastricht knielt voor de asielindustrie: studenten kregen een stap-voor-stapgids om asiel aan te vragen

De Kamervragen komen van VVD-Kamerleden Martin de Beer en Ulysse Ellian. Zij vragen de D66-minister van Onderwijs onder meer of de universiteit echt een stap-voor-stapgids voor asielaanvragen aanbiedt, en of dat past bij de wettelijke taken van een universiteit. Ook willen ze weten hoeveel geld en hoeveel uren personeel de universiteit steekt in advies over asielaanvragen.

Dat boekje bestaat echt. Het staat op de website van de universiteit en is gemaakt door zes masterstudenten uit het honoursprogramma Premium, samen met de centrale contactpersoon voor vluchtelingen van de universiteit. Ze bedanken onder meer het COA, het UAF en VluchtelingenWerk Nederland voor hun hulp, en Amnesty International Maastricht voor de steun.

Wat staat erin? Een hoofdstuk "Step by step" voor studenten die overwegen asiel aan te vragen. Eerste stap: neem contact op met de universiteit en met de contactpersoon voor vluchtelingen. Daarna volgt de officiële procedure, met als eerste stop het aanmeldcentrum in Ter Apel, de registratie bij de politie en het inleveren van je paspoort.

De contactpersoon stelt zich in het boekje persoonlijk voor. Hij helpt met vragen over de universiteit, met praktische en financiële zaken, en treedt op als bemiddelaar bij het UAF, de gemeente en het COA. Sta je op het punt de asielprocedure in te gaan of denk je erover na? Dan wil hij graag met je praten, schrijft hij: "I would love to have a chat with you!" Een universiteit die studenten persoonlijk uitnodigt om over asiel te komen praten, is geen universiteit meer, maar een asielloket met collegezalen.

Het pijnlijkste stuk staat bij de officiële procedure. Wie al een verblijfsvergunning voor studie heeft, krijgt geen W-document, het papier van de asielzoeker. Het boekje legt uit dat je dan moet kiezen: houd je je verblijfsvergunning, of vraag je het visumkantoor van de universiteit die te laten intrekken, "in order to receive a W-doc and financial support".

Dit is de kern. Een student komt hier om te studeren, met een vergunning die precies daarvoor bedoeld is. En de universiteit legt de route uit van studievisum naar asielpapier, inclusief de financiële steun die daarbij hoort. Wie zo'n gids schrijft, helpt studenten niet bij hun studie, maar bij hun overstap naar de asielketen.

Ook over geld is het boekje opvallend behulpzaam. Bepaalde fondsen van de universiteit kunnen onder voorwaarden worden vrijgemaakt, staat er. Studenten kunnen begeleiding verwachten bij het betalen van collegegeld en dagelijkse kosten, en de contactpersoon wijst de weg naar het UAF, het COA en VluchtelingenWerk. En omdat je tijdens de asielprocedure niet mag werken, krijg je het advies om goed je budget te plannen.

De VVD wijst op nog iets. Volgens De Beer en Ellian stond op de website van de universiteit eerder dat de universiteit adviseert óf en wanneer studenten asiel moeten aanvragen, met een verwijzing naar het boekje. Die pagina's ontbreken nu, schrijven ze. Ze vragen wanneer en waarom de tekst is aangepast.

Op de huidige pagina staat het voorzichtiger. De universiteit biedt "a variety of support services for our students currently applying for asylum", en de contactpersoon bekijkt je situatie op afspraak, op woensdagochtend. Het asielloket is dus niet dicht. Het praat alleen wat zachter.

De Kamerleden vragen ook of de aanpassing iets te maken heeft met de Gazaanse student van dezelfde universiteit. Dat is de student die eind september een video plaatste van tv-beelden van 7 oktober 2023, naar gemaskerde Hamas-strijders wees en, volgens de eerste berichtgeving, zei: "This is me", met een duim omhoog. De universiteit had in april voor hem een machtiging tot voorlopig verblijf aangevraagd, meldde De Nieuwe Ster Maastricht. Het OM besloot begin oktober hem niet te vervolgen. Bij deze universiteit staat de deur altijd open, ook voor wie zich bij Hamas-beelden aanwijst.

De VVD stelt de vraag die ertoe doet: hoe verhoudt dit asieladvies zich tot het kabinetsbeleid, dat zegt te mikken op meer controle en minder asielinstroom? Asielminister Bart van den Brink stuurt gemeente na gemeente brieven om meer opvangplekken te regelen. En ondertussen legt een universiteit studenten uit hoe ze zelf de asielketen in kunnen stappen.

Een universiteit is als erkend referent mede verantwoordelijk voor de buitenlandse studenten die ze binnenhaalt. Dat betekent: toezien dat ze hier studeren, en niet met een studievisum binnenkomen en met een asielaanvraag blijven. De VVD vraagt dan ook hoeveel asielaanvragen er volgden op gesprekken met medewerkers van de universiteit, en van welke nationaliteit die studenten waren.

Dat het geen enkel geval is, schrijven de makers van het boekje zelf. Volgens hen raken door de jaren heen steeds meer studenten van de universiteit hun geld en hun verblijfsstatus kwijt, en spreken ze van een groeiende vluchtelingencrisis onder studenten. De universiteit maakte er een eigen project van, compleet met contactpersoon, spreekuur en gids.

D66-minister Letschert moet die vragen beantwoorden. Dezelfde minister die deze week zag hoe NWO miljoenen verdeelt op afkomst en asielstatus. Zolang de minister zwijgt, draait het asielloket in Maastricht gewoon door.

De Universiteit Maastricht moet openheid geven: hoeveel studenten zijn er via haar contactpersoon in de asielprocedure beland, en wat heeft dat gekost? En Letschert moet duidelijk maken dat een universiteit geen asieladvies geeft. Een universiteit is er om te onderwijzen, niet om de asielinstroom op te voeren.