D66-minister Vijlbrief laat asielzoekers onder het Migratiepact vanaf 12 december aan het werk, terwijl zijn eigen regels daarvoor pas op 1 juli 2027 klaar zijn

Het staat allemaal in de brief van Vijlbrief over de "uitvoeringsconsequenties". Het pact geldt sinds 12 juni. Asielzoekers uit die eerste lichting mogen na zes maanden wachten dus vanaf 12 december beginnen met werken, mits hun werkgever een tewerkstellingsvergunning heeft. Dat is de datum waarop het begint.

De uitwerking van de nieuwe regels komt "later dan beoogd", schrijft de minister zelf. Het besluit moet nog langs de Raad van State, en UWV moet zijn systemen aanpassen. Vijlbrief heeft UWV zelfs gevraagd om de implementatie op te schorten.

Mits er niets meer verandert, kan het besluit "op 1 juli 2027" in werking treden. Dat is ruim een half jaar nadat de eerste groep mag beginnen. Een half jaar waarin de oude regels gelden, in een land dat zegt grip op asiel te willen.

Nu de kern, en die verstopt de minister in ambtelijk proza. Onder de huidige regels hoeft bij de aanvraag van zo'n werkvergunning geen burgerservicenummer te worden opgegeven. De vergunning kan voor maximaal twaalf maanden worden afgegeven. En dan schrijft Vijlbrief dit: UWV kan een lopende vergunning niet intrekken voor asielzoekers van wie het burgerservicenummer niet bekend was toen de aanvraag werd gedaan.

Wat betekent dat in gewoon Nederlands? Een asielzoeker die volgens de pactregels van de arbeidsmarkt moet worden geweerd, kan in dat geval gewoon blijven werken, want de vergunning "kan" dan "niet worden ingetrokken". Tot een jaar lang. Ook onder de nieuwe regels blijft dat probleem bestaan als het nummer ontbreekt, alleen wordt de vergunning dan beperkt tot drie maanden. Vijlbrief geeft toe dat zijn systeem lek is, en de oplossing komt pas als de eerste groep allang aan het werk is.

Dit is het ministerie dat jou als uitkeringsgerechtigde tot op de cent controleert. Vergeet jij een formulier, dan staat UWV met een terugvordering op de stoep. Maar voor een vergunning aan iemand zonder bekend burgerservicenummer vindt Den Haag een gat in het systeem blijkbaar overkomelijk.

Het wordt nog mooier. De Kamer wilde kansarme asielzoekers juist uitsluiten. Op 29 september nam ze een motie aan om per kwartaal vast te stellen welke nationaliteiten onder de grens van 20 procent inwilligingen zitten, en die asielzoekers vanaf dat moment uit te sluiten van werk. De reden stond erin: de indeling loopt achter, waardoor asielzoekers uit landen waarvan de kansen sterk zijn gedaald "nog lange tijd onder de verkorte wachttermijn kunnen vallen".

Vijlbrief meldt zelf dat die motie is aangenomen, en dat hij haar ontraden had. Uitvoeren doet hij haar niet. De Europese Opvangrichtlijn staat het niet toe, schrijft hij. Per kwartaal vaststellen kan ook niet, want de procedureverordening gaat uit van Europese jaargemiddelden. "De uitvoering van de motie is juridisch dan ook niet mogelijk." Zo veegt D66-minister Vijlbrief een uitspraak van de Kamer van tafel met een verwijzing naar Brussel.

Daar heb je de echte aard van dat bejubelde Migratiepact. Het zou Nederland grip geven. Maar zodra de Kamer die grip probeert te gebruiken, komt er een minister vertellen dat Brussel het verbiedt. Wat overblijft, is een belofte: het kabinet gaat "scherp in de gaten houden" of het allemaal goed gaat. Blijkt er toch iets mis, dan "zal worden bezien" welke maatregelen mogelijk zijn. Dat is D66-taal voor niets doen.

En waar gaat dit besluit eigenlijk over? Over het verkorten van de wachttijd van zes naar drie maanden voor asielzoekers die toegang tot de arbeidsmarkt hebben. In dezelfde tijd dat de marechaussee in Ter Apel wordt ingezet, sleutelt dit kabinet aan snellere toegang tot werk. Het kabinet verkort de wachttijd in een asielcrisis, en noemt dat beleid.

Een motie om die verkorting te schrappen, haalde het op 29 september niet. Alleen PVV, FVD en JA21 stemden voor. VVD en CDA, de partijen die jou bij elke verkiezing streng asielbeleid beloven, stemden tegen, net als D66.

Maar werken is toch beter dan op kosten van de belastingbetaler in een opvang zitten? Dat is de vaste zin, en hij klinkt redelijk.

Alleen is werk ook een lokmiddel en een extra argument om later te blijven. Wie hier een baan, een werkgever en een vaste plek opbouwt, is een stuk lastiger terug te sturen. Dat weten ze in Den Haag ook. Werkende statushouders krijgen van VVD'er Aartsen straks tot zes jaar de tijd voor hun inburgering. Eerst werken, de rest komt later wel: dat is de lijn van dit kabinet.

De oplossing is simpel, en het kabinet weet dat. Haal de verkorte wachttijd van tafel. Laat geen enkele asielzoeker onder het pact werken zolang het slot niet op de deur zit. Geef geen vergunning af zonder burgerservicenummer. En als Brussel zegt dat dit niet mag, dan vraagt Nederland een opt-out voor het asielbeleid in plaats van het zoveelste excuus.

Op 12 december gaat de deur open, en jij weet nu wie hem openhoudt. Wie in een asielcrisis de arbeidsmarkt openzet, nodigt de volgende groep uit. D66 heeft daar nooit moeite mee gehad. VVD en CDA tekenen er gewoon bij.