Rijksoverheid pompt minstens 1,75 miljoen euro in betaalde verhalen bij onder meer DPG Media, De Telegraaf en RTL en schrapt het overzicht

Wie zich de afgelopen jaren nog afvroeg waarom de grote kranten en televisiezenders bij elk belangrijk dossier van migratie en klimaat tot de Europese Unie zo braaf in de pas lopen met de Haagse machthebbers, heeft hier het antwoord zwart op wit. Al sinds 2023 laten grote titels zoals het AD, De Telegraaf, NU.nl, Hart van Nederland en RTL Nieuws zich rechtstreeks door Haagse departementen betalen om overheidsboodschappen te verpakken als een menselijk achtergrondverhaal, een podcast of een video.

Kijk bijvoorbeeld naar wat er in het najaar van 2025 gebeurde bij het zorgdepartement in Den Haag. Wie eind september van dat jaar op de website van RTL Nieuws het aangrijpende verhaal las over hoe de 33-jarige Saonah haar eenzaamheid wist te doorbreken, zag een verhaal dat eruitzag als gewoon nieuws, met onder de foto alleen het labeltje 'Aangeboden door Ministerie VWS'. Uit het Campagne-effectonderzoek Een tegen eenzaamheid 2025 van het ministerie van VWS blijkt dat de staat gewoon de opdrachtgever en betaler van dat verhaal was.

Op de eigen pagina Contentsamenwerkingen Rijksoverheid en media, die wordt beheerd door Algemene Zaken, omschrijft Den Haag die symbiose tussen staat en pers alsof het de normaalste zaak van de wereld is: "De Rijksoverheid werkt soms samen met een tijdschrift, krant of influencer bij het maken van bijvoorbeeld een artikel, social media-post of podcast." Waarom klopt de staat zo graag aan bij krantenredacties en nieuwssites? In de gearchiveerde toelichting op diezelfde pagina stond het motief pijnlijk eerlijk uitgeschreven: omdat het vaak lastig is om alle mensen te bereiken via traditionele media en een voorlichtingsspot van 28 seconden te weinig ruimte biedt, leent de staat het bereik van haar mediapartners om het overheidsbeleid aan de man te brengen.

Het gaat er hier nadrukkelijk om dat het letterlijk de staat is die als betalende klant bij de grote redacties aanschuift. Als een autofabrikant of een winkelketen betaalde content inkoopt bij DPG Media of Mediahuis, is dat gewone handel tussen private partijen. Maar de staat is geen bedrijf: de staat beschikt over het geweldsmonopolie, legt burgers dwingende wetten op en haalt het geld voor deze mediacampagnes via de belastingdienst rechtstreeks bij de burger op.

De grote kranten van DPG Media en Mediahuis en de nieuwsprogramma's van RTL en Talpa slaan zichzelf dagelijks op de borst dat zij als 'neutrale kwaliteitsmedia' die staat kritisch en onafhankelijk op de vingers kijken. Maar in werkelijkheid blijkt de staat die zij moeten controleren hun eigen zakelijke opdrachtgever te zijn. Voor de bühne voeren ze een keurig toneelstukje op van regering en 'kritische pers', maar achter de coulissen schuiven de Haagse ministeries en de grote mediaconcerns elkaar opdrachten van tienduizenden tot meer dan honderdduizend euro toe.

Wie een blik werpt in het bewaard gebleven webarchief van de contentsamenwerkingen en de Campagneresultaten 2025, ziet hoezeer staat en media in elkaar zijn opgegaan. Het ministerie van Binnenlandse Zaken trok een "grote bijdrage (vanaf € 100.000)" uit voor influencers rond de Europese verkiezingen, Economische Zaken en Klimaat betaalde een "middelgrote bijdrage (€ 25.000 tot € 100.000)" om jongeren te bewerken over hun CO2-uitstoot, VWS kocht zich in bij Mediahuis-titels als De Telegraaf, Autovisie, Manners en WANT én bij Talpa, en de Belastingdienst liet betaalde artikelen maken via AdAlliance van RTL.

Dat verklaart meteen waarom al die gevestigde kranten en tv-programma's altijd als één blok in de verdediging schieten zodra het partijkartel van buitenaf wordt uitgedaagd. Ze verdedigen op zo'n moment niet alleen de Haagse politici, maar ook hun eigen bestuurlijke en financiële ecosysteem.

Wil je het hardste bewijs zien dat het partijkartel en het mediakartel één gesloten front vormen? Kijk dan naar wat er gebeurde met de openbare verantwoording van deze staatsinkopen. Op de pagina van Algemene Zaken staan nog altijd twee ronkende beloftes: "De Rijksoverheid moet transparant zijn in wat ze doet" en "Er mag geen ongemerkte overheidsbeïnvloeding plaatsvinden".

Op de website van de Rijksoverheid stond één centraal, openbaar overzicht van alle samenwerkingen sinds 1 maart 2023, waarin iedereen kon zien welk ministerie met welke krant, nieuwssite, zender of influencer in zee was gegaan. Maar vanaf september 2024 is die hele centrale lijst stilletjes van de pagina geschrapt. Wie nu wil uitzoeken bij welke redacties en uitgeverijen de staat verhalen heeft ingekocht, krijgt op de site van het ministerie nog slechts een verwijzing naar tientallen losse pdf-bestanden: "Informatie over samenwerkingen vanaf september 2024 is te vinden in de rapporten van de campagne-effectonderzoeken." En voor de lijst van vóór 1 september 2024 stuurt de Rijksoverheid je naar haar archief, waar je zelf maar moet zoeken op de datum 31 augustus 2024.

En wat deden de zelfbenoemde onderzoeksredacties van DPG Media, Mediahuis, RTL en Talpa toen de overheid dat centrale overzicht vanaf september 2024 van de site haalde? Helemaal niets. Geen ronkende voorpaginakoppen in het AD of De Telegraaf, geen verontwaardigde items bij RTL Nieuws of Hart van Nederland.

Een onafhankelijke pers die de staat echt kritisch volgt, had Den Haag alle hoeken van de kamer laten zien toen het centrale overzicht van betaalde mediacampagnes verdween. Maar omdat de grote uitgevers zelf de zakelijke partners van die ministeries zijn, hield iedereen keurig zijn mond.

De minstens 1,75 miljoen euro aan betaalde overheidscontent bij onder meer DPG Media, Mediahuis, RTL en Talpa maakt voor eens en altijd een einde aan het sprookje dat Nederland beschikt over een onafhankelijke mainstream pers die op afstand van de politieke macht staat. Wanneer de staat de klant is en de grote mediahuizen de betaalde leveranciers van verhalen zijn, kijk je niet naar een vierde macht die de regering controleert, maar naar één vervlochten kartel met twee gezichten.

De volgende keer dat een krant van DPG Media of Mediahuis of een nieuwsprogramma van RTL of Talpa je weer eens de les leest over de zegeningen van het Haagse beleid, weet je precies waar je naar kijkt. Het partijkartel op het Binnenhof en het mediakartel op de grote redacties zijn geen tegenpolen, maar partners in dezelfde bv: betaald uit jouw belastingzak!