D66'er Van der Werf wil Letschert de journalistiek laten voorschrijven hoe ze over vrouwenmoorden schrijft, en VVD en JA21 lopen gedwee mee

Van der Werf kwam op het idee na een reis naar Spanje met andere Kamerleden, meldde de NOS maandag. Woorden als familiedrama deugen volgens haar niet. "Duidingen als familiedrama doen geen recht aan wat zich in een relatie achter de voordeur afspeelt", aldus de D66'er. Journalisten moeten volgens haar zo duidelijk mogelijk zijn "over wie het slachtoffer is en wie de dader", zei ze tegen de NOS, zo citeert ook Villamedia.

Klinkt onschuldig. Kijk dan naar het Spaanse voorbeeld dat ze zo bewondert. Volgens de NOS brengt het Spaanse persbureau EFE dit geweld nooit als een losstaand incident of als een conflict tussen twee mensen, maar altijd in de brede context van genderongelijkheid en geweld tegen vrouwen. Ook een woord als "overleden" vermijdt EFE waar het kan.

De code zou vrijwillig zijn. Dat zegt ook de NOS: de overheid kan de media niets opleggen, maar kan wel met ze in gesprek gaan. Wie denkt dat zo'n gesprek met een minister vrijblijvend is, kent Den Haag slecht. Letschert gaat over het mediabeleid, en de publieke omroep krijgt zijn geld via de begroting van haar ministerie. Een "vrijwillig" gesprek over je woordkeuze met de minister die je geldkraan beheert. Wie bij de publieke omroep durft daarna nog nee te zeggen?

Het is bovendien niet de eerste keer dat dit kabinet zich met het denken van de burger bemoeit. Maandag begon een nieuwe ronde van de overheidscampagne die mannen moet aansporen in te grijpen bij seksuele opmerkingen, uit een actieprogramma waar haar ministerie aan meedoet. Eerst de man heropvoeden, nu de journalist.

Waarom dat kader zo gevaarlijk is, bleek anderhalve week geleden. Na de moord op de 29-jarige Hajar in Amsterdam kwam de Leidse hoogleraar Marieke Liem bij Nieuwsuur met haar voorlopige cijfers. Daaruit blijkt volgens het NOS-artikel van 23 oktober "dat ongeveer de helft van de daders een migratieachtergrond heeft", terwijl ongeveer een derde van de bevolking een migratieachtergrond heeft.

Een groep die een derde van de bevolking vormt, levert dus ongeveer de helft van de daders. Precies die informatie verdwijnt achter "de brede context van genderongelijkheid". In dat Spaanse kader is de dader eerst en vooral een man, en daarmee wordt elke man verdacht.

Liem zocht de verklaring vervolgens ook nog bij Nederland zelf. "Eenmaal in Nederland aangekomen kan men slachtoffer worden van racisme en discriminatie", zei ze tegen Nieuwsuur. DDS schreef er toen al over. Het patroon is steeds hetzelfde: de herkomst van de dader mag niet ter sprake komen, de schuld van "de man" en van Nederland wel.

En de cijfers? Volgens het CBS werden in 2025 65 mannen en 38 vrouwen vermoord, volgens voorlopige cijfers. Bij de helft van de vrouwelijke slachtoffers is de (ex-)partner de (vermoedelijke) dader. Elke moord is er een te veel, en partnergeweld is een gruwel. Maar wie de journalist dwingt om alles in het hokje "man tegen vrouw" te stoppen, vertelt niet het hele verhaal. Hij vertelt het verhaal dat D66 wil horen.

Dat PRO en SP meedoen, verbaast niemand. Maar kijk wie er verder achter Van der Werf aan lopen. De VVD, de onbetrouwbare verraderspartij die zich zo graag de partij van de vrijheid noemt, wil een minister met redacties over hun woorden laten praten.

En JA21, de wannabe-VVD die rechtse kiezers belooft dat het met hen anders wordt, tekent net zo hard. BBB doet ook mee. Coalitiepartner CDA staat niet eens in het rijtje van de NOS. Wie het vrije woord zegt te verdedigen, helpt D66 niet om de pers een spreekcode aan te praten.

Is een gesprek dan zo erg, en verbloemt een woord als familiedrama niet echt iets? Over woordkeuze valt best te praten: op redacties, door journalisten zelf, met hun lezers en desnoods bij de Raad voor de Journalistiek. Niet tussen een D66-Kamerlid, een D66-minister en een publieke omroep die zijn geld via haar ministerie krijgt.

Van der Werf zegt dat ze hoopt dat de samenleving zich zo "bewuster" wordt "van de rode vlaggen vooraf". In de zaak-Hajar lag het niet aan een woord in de krant. Haar familie is woedend op de politie, die volgens hen te laat in actie kwam nadat ze haar op zondag 4 oktober als vermist hadden gemeld.

Letschert moet dit gesprek weigeren. Een minister die over het mediabeleid en het omroepgeld gaat, hoort niet aan tafel te zitten over welke woorden journalisten kiezen. En de Kamer moet ophouden met het sturen van wat Nederlanders lezen en zien, of het nu om algoritmes gaat of om woorden.

Wie vrouwen echt wil beschermen, begint bij een politie die meteen in actie komt als een familie alarm slaat, bij gewelddadige criminelen die achter slot en grendel blijven, en bij het uitzetten van iedereen die zijn verblijfsvergunning misbruikt voor geweld. Niet bij een woordenlijst voor de redactie.

Eerst vertelt dit kabinet mannen hoe ze moeten denken, nu wil D66 journalisten vertellen hoe ze moeten schrijven. Wat jij mag lezen, is de volgende stap.