Brussel wil landbouwbudget met 20% korten en in fonds met 'asiel en migratie' stoppen, en 38% van onze boeren stopt op termijn

Bij zijn verslag van de Europese Landbouw- en Visserijraad (Kamerstuk 2026D56218 van 6 november 2026) stuurde D66-minister Van Essen twee grote WUR-studies mee die zijn eigen ministerie van LVVN heeft laten opstellen over het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) voor de periode 2028 tot en met 2034: het achtergrondrapport "Opgaven voor de landbouw en het landelijk gebied in beeld" (Kamerstuk 2026D56220 / WUR Rapport 2026-049) en het syntheserapport (Kamerstuk 2026D56219 / WUR Rapport 2026-049-1). Wat daarin zwart op wit staat over de plannen van de Europese Commissie van Ursula von der Leyen is ronduit onthullend.

In het WUR-achtergrondrapport staat beschreven hoe de Europese Commissie het roer voor de Europese voedselproducenten radicaal wil omgooien: "Dit betekent dat het GLB, voor het eerst sinds 1962, niet langer als een afzonderlijk fonds zal worden vormgegeven." Meer dan zestig jaar lang was het landbouwbudget het fundament onder de Europese voedselzekerheid, maar als het aan Brussel ligt worden de bestaande landbouwfondsen voortaan opgedoekt en worden in totaal veertien bestaande fondsen ondergebracht in één nieuw Brussels megafonds van 865 miljard euro: het Nationaal en Regionaal Partnerschapsfonds (NRPF).

Binnen dat gigantische verzamelvat wil de Europese Commissie nog slechts 293,7 miljard euro oormerken voor directe inkomenssteun en maatregelen voor boeren. Het WUR-rapport rekent droogjes voor wat dat betekent: "Dit is 20% minder dan de 387 miljard euro die voor de huidige periode beschikbaar is gesteld." Een snoeiharde korting van ruim negentig miljard euro op de Europese boeren dus.

En waarvoor moet die samenvoeging van het aloude landbouwfonds met al die andere Brusselse subsidiepotten dienen? Lees de doelstelling uit het rapport: "Het doel is om het landbouwbeleid beter te verbinden met andere beleidsterreinen, zoals visserij, klimaat, regionale ontwikkeling, sociale cohesie, en asiel en migratie." Je leest het goed: de boerenpot die sinds 1962 bestond om ons eten betaalbaar en veilig te houden, wordt met een vijfde gekort en in één politieke grabbelton gestopt om het beleid te verbinden met klimaat en "asiel en migratie".

Terwijl Brussel het landbouwbudget uitkleedt, schetst het WUR-rapport een inktzwart beeld van hoe Nederlandse boeren er na jaren van Haagse stikstofdwang, milieuregels en stijgende kosten financieel voorstaan. Hoewel het gemiddelde inkomen hoog is, staat een enorm deel van onze gezinsbedrijven met het water aan de lippen: "Zo behaalt 20% van de bedrijven minder dan 3.000 euro per onbetaalde arbeidsjaareenheid." Nog geen 3.000 euro voor een heel jaar ploeteren van 's ochtends vroeg tot 's avonds laat, zeven dagen per week.

Door die wurggreep van ruimtelijke en milieubeperkingen, vergrijzing en het begrijpelijke gebrek aan opvolgers die nog zin hebben in deze ambtelijke terreur, stevent Nederland af op een historische kaalslag op het platteland. De onderzoekers van Wageningen schrijven: "Voor de toekomst wordt verwacht dat ongeveer 62% van de bedrijven wordt voortgezet terwijl 38% op termijn zal stoppen, vooral bedrijven zonder opvolger. Dit betekent dat naar verwachting een aanzienlijk deel van de landbouwbedrijven in de komende vijftien jaar zal verdwijnen."

Bijna vier op de tien Nederlandse boerenbedrijven houden er dus mee op. En in plaats van dat het kabinet-Jetten alles op alles zet om deze leegloop te stoppen en de stikstofwet eindelijk bij het grofvuil te zetten, voert het rapport nieuwe modelberekeningen van het RIVM op waaruit zou volgen dat de ammoniakuitstoot door de landbouw in 2035 "een ordegrootte 70 tot 80% lager moet liggen dan de uitstoot die in 2023 werd geraamd". Met zulke papieren modeldoelen drijf je niet 38 procent, maar straks bijna de hele veehouderij het land uit.

Wie denkt dat deze afbraak van de veehouderij alleen een probleem is voor het boerenerf, krijgt in het WUR-rapport direct de rekening gepresenteerd aan de kassa van de supermarkt. Daarin worden de kosten doorgerekend van de transitie naar een zogeheten "dierwaardige veehouderij" bij een veronderstelde krimp van de veestapel met nog eens 20 procent.

Het rapport stelt daarbij zelf de ongemakkelijke vraag: "De centrale beleidsvraag is hoe deze kosten evenwichtig kunnen worden verdeeld tussen boeren, consumenten en overheid." Vertaald: de boer, jij aan de kassa of jij als belastingbetaler.

Die operatie vergt volgens de WUR tot 2040 een astronomische investering van 5,9 tot 8,4 miljard euro en jaagt de jaarlijkse kosten met 1,3 tot 2,1 miljard euro omhoog. En wie betaalt die miljardenrekening uiteindelijk bij het afrekenen van melk, kaas, eieren en vlees? Het rapport zegt het zonder omwegen: "wat neerkomt op een stijging van de jaarlijkse huishoudelijke uitgaven (van een gemiddeld huishouden) met ongeveer 52 tot 88 euro."

Precies in dezelfde week waarin D66-premier Rob Jetten voor de camera's bij een Albert Heijn in Leidschendam een kopje maissoep stond te proeven om de kiezer wijs te maken dat zijn kabinet de boodschappen betaalbaar wil houden, bewijzen de eigen rapporten van zijn D66-landbouwminister Jaimi van Essen dat het kabinetsbeleid de wekelijkse boodschappen van Nederlandse gezinnen alleen maar duurder maakt. Minder Nederlandse boeren en 20 procent minder vee betekent simpelweg schaarser en duurder voedsel voor de gewone burger.

En hoe heeft D66-minister Jaimi van Essen in de Europese Landbouwraad in Luxemburg namens Nederland gereageerd op deze dreigende kaalslag? Heeft hij met de vuist op tafel geslagen tegen het slopen van het zelfstandige landbouwfonds uit 1962? Heeft hij geëist dat Nederlands belastinggeld helemaal niet naar Brusselse herverdelingspotten voor klimaat en asiel mag vloeien, en dat onze boeren van het stikstofslot moeten?

Integendeel. Uit zijn eigen Kamerbrief (2026D56218) blijkt dat Nederland in de Raad juist vroeg om "betere prikkels voor vergroening", dat het kabinet "het initiatief van de Commissie om met de Mercosur-landen in gesprek te gaan over een juiste toepassing van tariefquota onder het EU-Mercosur-akkoord" verwelkomde, en dat Nederland "het zwaarwegende belang van de steun aan Oekraïne, in het bijzonder gelet op de moeilijkheden bij de uitvoer van Oekraïense landbouwproducten" onderstreepte.

Terwijl enkele andere EU-lidstaten in diezelfde vergadering tenminste nog waarschuwden voor de verstorende effecten van Oekraïense landbouwimport op hun nationale markten en voor de hoge diesel- en kunstmestprijzen, liep het Nederlandse kabinet weer braaf voorop in het Brusselse vergroeningskoor.

Vat die Haagse en Brusselse waanzin even samen: onze eigen Nederlandse boeren worden met stikstofmodellen, vergroeningseisen en miljardenkosten onder druk gezet terwijl 38 procent op termijn stopt, jouw boodschappen worden tot 88 euro per jaar duurder, en ondertussen zet D66-minister Van Essen de poort wagenwijd open voor Zuid-Amerikaans Mercosur-vlees en goedkope landbouwimport uit Oekraïne. Kap met die oorlog tegen onze eigen voedselmakers, haal Nederland uit het Brusselse keurslijf en schrap de stikstofdwang voordat er straks geen Nederlandse boer meer over is!