Caroline van der Plas haalt keihard uit naar NPO: “Kritiek geen bedreiging, maar fundament” – oproep tot herziening Mediawet

En toch gebeurt het dagelijks. Wie vragen stelt over NPO, de NOS of andere zogenaamd onafhankelijke instituten, krijgt al snel een etiket opgeplakt. “Bedreiging van de persvrijheid.” “Verdachte dwarsligger.” “Complotdenker.” Het debat wordt niet gevoerd, maar afgeknepen.

In haar opiniestuk, geschreven aan de vooravond van de Kamerbehandeling van de mediabegroting, roept Van der Plas op tot een grondige herziening van de taakopvatting van de NPO onder de Mediawet. Ze verwoordt het glashelder: “In een democratische rechtsstaat is kritiek geen bedreiging, maar een fundament.”

Volgens haar is er iets fundamenteel verschoven. Inhoudelijke tegenargumenten hebben plaatsgemaakt voor verdachtmakingen van motieven. Vragen over waarom de NOS X verlaat, waarom context selectief wordt toegevoegd of waarom bepaalde bronnen structureel meer gewicht krijgen, leiden niet tot debat, maar tot beschuldigingen. Wie vraagt, is ineens het probleem.

Van der Plas onderbouwt haar punt met concrete voorbeelden. Zo wijst ze op berichtgeving van NOS op 3 over strafverschillen tussen allochtonen en autochtonen, waarin cruciale nuances over opleidingsniveau en type misdrijf ontbreken. Het verhaal wordt direct in de richting van discriminatie geduwd, zonder het volledige plaatje te schetsen.

Ook bij de berichtgeving over Iran ziet ze hetzelfde mechanisme: protestbeelden worden groot uitgemeten, maar de diepere religieuze en ideologische machtsstructuren blijven onderbelicht. En in het klimaatdebat is de urgentie maximaal aangezet, terwijl alternatieve wetenschappelijke interpretaties nauwelijks ruimte krijgen. Het zijn geen losse missers, stelt Van der Plas, maar een herkenbaar patroon: wat past binnen het normatieve frame wordt versterkt, wat schuurt wordt afgevlakt of genegeerd.

Dat mechanisme beperkt zich niet tot de publieke omroep. Van der Plas noemt ook instellingen als Movisie, waar kritische ouders en professionals die vragen stellen bij bepaalde genderideologieën al snel in het hokje “complotdenker” belanden. Kritiek wordt niet weerlegd, maar gepsychologiseerd. Een vraag is geen vraag meer, maar een symptoom. Het gesprek stopt voordat het begonnen is.

Van der Plas pleit daarom voor iets wat eigenlijk vanzelfsprekend zou moeten zijn: een open debat. Geen bescherming van macht onder het mom van bescherming van journalistiek, maar een eerlijke discussie over hoe de publieke omroep, betaald met belastinggeld, zijn taak invult. De NPO moet zichzelf durven bevragen en de Mediawet moet tegen het licht worden gehouden.

Want als kritiek automatisch verdacht is, dan staat de persvrijheid niet onder druk door burgers of politici die vragen stellen, maar door instituties die het debat smoren. Eindelijk een politicus na Martin Bosma (PVV) die het zonder omwegen op tafel legt. Geen wollige compromissen, geen bangmakerij over “aanvallen op de democratie”. Gewoon inhoud. Gewoon debat. Dat is geen bedreiging van de democratie. Dat is democratie.