CDA-minister Mirjam Sterk weigert noodlijdend zorgvervoer voor ouderen en gehandicapten elke steun bij hoge brandstofprijzen

Reeds in april sloegen de gezamenlijke werkgevers en vakbonden in het doelgroepenvervoer alarm bij de Tweede Kamer. Koepelorganisatie KNV, aangevoerd door voorzitter en oud-staatssecretaris Fred Teeven, stapte samen met de bonden FNV en CNV en twee brancheclubs voor het doelgroepenvervoer naar Den Haag met een brandbrief en petitie over de exploderende kosten aan de pomp. Het gaat hier niet om luxe vervoer, maar om de levenslijn van honderdduizenden Nederlanders: de Wmo-deeltaxi voor hoogbejaarden, de rolstoelbus naar de dagbesteding of het ziekenhuis, en het leerlingenvervoer voor gehandicapte kinderen.

Op 11 augustus voerde CDA-minister Mirjam Sterk eindelijk een gesprek met KNV-voorzitter Teeven, en pas op 5 november stuurde zij haar schriftelijke reactie naar de Kamer. De cijfers die in de bijbehorende ambtelijke beslisnota staan, laten zien dat het water de Nederlandse zorgvervoerders niet aan de lippen staat, maar al ver daarboven. In de beslisnota geeft het ministerie de stelling van KNV weer dat de marges in het zorgtaxivervoer 1 tot 1,5 procent zijn en "dat een significant deel (circa 50%) van de tarieven in inschrijvingen onder de kostprijs ligt". Ongeveer de helft van de tarieven voor het vervoer van ouderen en gehandicapten dekt volgens de branche dus niet eens de werkelijke kosten, en één fikse stijging aan de benzine- of dieselpomp duwt deze bedrijven rechtstreeks het ravijn in.

En waarom zijn die brandstofprijzen in Nederland zo verstikkend hoog? Omdat de Haagse schatkist op elke liter benzine en diesel de hoogste belasting- en accijnsdruk van heel Europa stapelt. De overheid knijpt de vervoerders eerst zelf bij de tankpomp de keel dicht, terwijl gemeenten via keiharde aanbestedingen voor een dubbeltje op de eerste rang willen zitten en weigeren de ontplofte brandstofkosten fatsoenlijk te indexeren. Zelfs de ambtenaren van Sterk moeten in de beslisnota toegeven: "Dit ligt geheel niet in lijn met een reële inschrijfprijs (als bijvoorbeeld gesteld in de AV Inkoop Wmo)."

Je zou denken dat een minister van Langdurige Zorg die zwart-op-wit ziet dat circa 50 procent van de tarieven in het zorgvervoer onder de kostprijs ligt en dat de winstmarge op een flinterdunne 1 tot 1,5 procent balanceert, onmiddellijk ingrijpt om te voorkomen dat het vervoer voor zieken en ouderen stilvalt. Maar wie dat verwacht van CDA-bewindsvrouw Mirjam Sterk, kent het kartel nog niet. Onder punt 3 van de beslisnota staat droogjes: "U doet geen financiële toezegging." En onder het kopje Financieel-economische gevolgen herhaalt het ministerie nog eens voor de zekerheid: "Er zijn geen financiële toezeggingen gedaan."

Wat krijgen de wanhopige zorgvervoerders en hun chauffeurs dan wél van Mirjam Sterk na zeven maanden wachten sinds hun petitie van april? Een berg Haags papier waar je geen enkele tank diesel mee kunt vullen. Sterk spreekt haar zorgen uit over "het gestelde" en biedt aan om samen met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) "te verkennen of een handreiking met hierin een set aan beleidsregels op te stellen is. Om deze ter suggestie aan gemeenten aan te bieden." Een vrijblijvende verkenning voor een vrijblijvende handreiking die als suggestie naar gemeenten mag worden gestuurd: meer minachting voor een noodlijdende sector kun je nauwelijks op één A4'tje krijgen.

Daarbovenop verwijst Sterk de vervoerders vrolijk door naar haar partijgenoot op Economische Zaken en Klimaat, die "voornemens is een beleidsverkenning te starten naar: Toekomstbestendig handelingskader voor uitzonderlijke energie- en brandstofprijsschokken in publieke contracten". En het mooiste komt nog: de vervoerders die nu op omvallen staan, krijgen het verzoek om "wanneer het onderzoeksbureau hen benadert, actief aan het onderzoek mee te werken" en gratis "relevante informatie beschikbaar" te stellen, zoals "datasets, contracten, tarief- en indexeringsafspraken en gegevens over kostenontwikkelingen". Je bedrijf staat op springen door de brandstofprijzen, de minister weigert je ook maar één euro steun, maar je mag in je avonduren wel gratis een berg papierwerk en datasets aanleveren voor het zoveelste Haagse onderzoeksbureau.

En alsof de vernedering nog niet compleet is, stelt Sterk volgens de beslisnota ook voor om samen met de branche te bekijken hoe zij vervoerders kan "ondersteunen om betere calculaties te maken". Daar heb je de typische arrogantie van een beroepspoliticus die nog nooit een eigen bedrijf heeft gerund: ondernemers die door de torenhoge brandstofbelastingen en uitgeklede gemeentecontracten onder water staan, krijgen van de minister het schoolmeesteradvies dat ze gewoon wat beter moeten leren rekenen!

Waarom weigert CDA-minister Mirjam Sterk eigenlijk elke vorm van noodhulp aan de bedrijven die onze ouderen, gehandicapten en kwetsbare schoolkinderen vervoeren? Het eerlijke, rauwe antwoord staat op pagina 2 van de vrijgegeven beslisnota, onder punt 4c (Politieke en maatschappelijke context), waar de ambtenaren zonder schaamte voor de minister opschrijven hoe het ministerie tegen dreigende faillissementen aankijkt.

Daar staat letterlijk: "Het dilemma betreft dat een deel van de reizigers in het zorgvervoertaxi afhankelijk is van deze dienst. Tegelijkertijd zien we, dat als een vervoerder failliet raakt een andere vervoerder het overneemt en is de OPOV-regeling van toepassing." En op pagina 1 van diezelfde nota staat in blauwe pen de paraaf bij het geadviseerde besluit, met de datum 10 oktober erbij.

Die ene alinea uit de beslisnota verdient het om op elk prikbord van elk taxibedrijf en elke zorginstelling in Nederland te worden gehangen. Dat een Nederlands familiebedrijf of een regionale zorgvervoerder na tientallen jaren trouwe dienst failliet gaat omdat de overheid de brandstof onbetaalbaar maakt en gemeenten onder de kostprijs inkopen, interesseert het ministerie van VWS helemaal niets. "Als een vervoerder failliet raakt", zo redeneert het departement van CDA-minister Mirjam Sterk, dan schuiven we het personeel en de busjes via de regeling Overgang van Personeel bij Overname Vervoerscontracten (OPOV) toch gewoon door naar de volgende partij?

Wat zo'n faillissement aanricht bij de ondernemer die zijn levenswerk kwijtraakt, bij de planners en chauffeurs die wekenlang in onzekerheid zitten, en bij hoogbejaarde of gehandicapte reizigers en kinderen in het speciaal onderwijs die bij elk omgevallen contract dagen- of wekenlang voor het raam staan te wachten op een busje dat niet opdaagt, telt in de Haagse rekenmodellen niet mee. Zolang er op papier een regeling bestaat waarmee een grote keten de brokstukken van een kapotgemaakte mkb-vervoerder kan oprapen, haalt Mirjam Sterk haar schouders op.

Zet deze ijskoude weigering van CDA-minister Mirjam Sterk eens naast de rest van het beleid van het kabinet-Jetten. Wanneer staatsbedrijven, windmolenbouwers of Brusselse fondsen om miljarden vragen, staat de geldkraan in Den Haag wagenwijd open. Wanneer gemeenten dure vakantiehuisjes volzetten of asielopvang moeten regelen, wordt elke rekening zonder morren afgetikt. Maar wanneer de chauffeurs en vervoerders die onze eigen ouderen, blinden, rolstoelgebruikers en kwetsbare kinderen van A naar B brengen om hulp vragen omdat volgens de branche de helft van de tarieven onder de kostprijs ligt, houdt Den Haag de knip stijf op de beurs.

Sterker nog: onder ditzelfde kabinet worden ouderen en chronisch zieken aan alle kanten uitgekleed. De specifieke zorgkosten-aftrek voor onder meer een pacemaker, prothese, gehoorapparaat en maaltijdservice wordt geschrapt, de huishoudelijke hulp dreigt uit de Wmo te worden gesloopt, en nu laat minister Sterk ook het zorgtaxivervoer koud in de steek. Het is een patroon van totale onverschilligheid tegenover precies die groep Nederlanders die het land heeft opgebouwd of die door ziekte en handicap echt niet zonder ondersteuning kan.

En laten we ook de oorzaak bij de naam noemen: het zorgvervoer heeft geen behoefte aan vrijblijvende rapporten, papieren suggesties of betweterige lesjes van ambtenaren over hoe ondernemers hun sommen moeten maken. Het zorgvervoer gaat kapot doordat de overheid weigert de brandstofaccijnzen drastisch te verlagen en doordat gemeenten en het Rijk elkaar de zwarte piet toespelen terwijl de tarieven onder de kostprijs liggen. Als Den Haag de belastingen op brandstof omlaag brengt en gemeenten verplicht om een reëel tarief boven de kostprijs te betalen uit de miljarden die nu aan Haagse hobby's worden verbrand, hoeft er geen enkel gezond vervoersbedrijf over de kop te gaan.

Een minister van Langdurige Zorg die met droge ogen een beslisnota aftekent waarin staat dat het niet erg is "als een vervoerder failliet raakt" omdat een ander het dan wel overneemt, laat zien hoe ver het CDA van gewone mensen en ondernemers is afgedreven. Mirjam Sterk moet stoppen met haar holle praatclubs, deze kille faillissementsfilosofie per direct intrekken en zorgen dat het zorgvervoer voor onze ouderen en gehandicapten een eerlijke vergoeding boven de kostprijs krijgt!