Eerenberg (D66) pakt de vaper met accijns, terwijl zijn eigen kabinet weet dat 87 procent al illegale vapes gebruikt

Ongezonde troep. Zo spreekt een bewindspersoon over een product dat volwassenen legaal kopen. Eerenberg is geen belastingman, hij is een schoolmeester met een aanslagbiljet. Den Haag bepaalt niet meer alleen wat je mag kopen, maar ook hoeveel boete je betaalt als je het toch doet.

De feiten: vapes en navullingen worden per 1 januari 2029 duurder. Bovenop de 21 procent btw komt een accijns die volgens het kabinet vergelijkbaar wordt met die op tabak. Het kabinet wacht daarvoor niet op Brussel, want een Europees besluit duurt Den Haag te lang. Komt de EU toch eerder met een accijns, dan trekt het kabinet het eigen plan weer in.

Eerenbergs motivatie: "Het is schokkend hoeveel jongeren nu aan de vapes zitten." En: "Het is niet uit te leggen dat alleen gewone sigaretten extra belast zijn om te zorgen dat mensen niet roken."

Dat is geen gezondheidsbeleid. Eerenberg voedt op via de belasting en ziet jouw portemonnee als zijn speelveld. Het past ook in een patroon. Voor rokers ging de accijns de afgelopen jaren keer op keer omhoog, met een voorspelbaar resultaat: het pestbeleid tegen rokers jaagt het geld de grens over. Nu is de vaper aan de beurt.

Het pijnlijkste: het kabinet weet zelf dat dit niet werkt. In een Kamerbrief van 11 juni schreven drie bewindslieden dat "87 procent van de mensen die vapes gebruiken, gebruikmaakt van een verboden vape of een vape die via een niet-toegestaan verkoopkanaal is aangeschaft".

Bijna negen op de tien vapers koopt dus nu al buiten de legale winkel. Over jongeren staat in dezelfde brief dat zij "voornamelijk vapes uit het illegale circuit" gebruiken. Een accijns raakt die jongeren nauwelijks. Hij raakt de volwassene die nog wél netjes in de winkel afrekent.

En we weten hoe dit afloopt. De overheid ontving in 2025 15 procent minder tabaksaccijns dan een jaar eerder: 2,6 miljard euro tegen 3,0 miljard. Volgens het CBS komt dat doordat minder mensen roken, maar ook doordat rokers vaker over de grens kopen: 12 procent deed dat in 2024 "vaak of altijd", tegen 5 procent in 2020.

Tel daarbij op wat er al ligt. Sinds 1 januari 2024 geldt een verbod op vapes met smaakjes; alleen tabakssmaak mag nog. Waar rookverboden gelden, gelden die ook voor vapes. En per 1 juli 2027 of 1 januari 2028 mogen vapes naar verwachting alleen nog in speciaalzaken worden verkocht.

Elke stap maakt de legale vape duurder en lastiger te krijgen. En elke stap duwt de koper verder richting precies het circuit waar het kabinet zelf over klaagt. Eerenberg bouwt geen bescherming voor jongeren. Hij bouwt een verdienmodel voor de illegale handel.

Maar jongeren moeten toch beschermd worden? Ja. Daarvoor bestaat al een leeftijdsgrens. Wie jongeren wil beschermen, pakt de illegale verkopers aan die hen bedienen, niet de volwassene die met zijn eigen geld een legaal product koopt.

Het zegt ook iets over de prioriteiten van deze staatssecretaris. Eerenberg is dezelfde bewindsman die een regeling die de Belastingdienst 'zeer fraudegevoelig' noemt, voor techbedrijven gewoon doorzet. Voor de techlobby een voordeel, voor de vaper een nieuwe heffing.

De eis is simpel: Eerenberg moet dit betuttelplan schrappen. Zet het geld en de mankracht in op handhaving tegen de illegale verkoop, waar volgens het kabinet zelf bijna negen op de tien vapers terechtkomen.

En de Tweede Kamer moet dit plan afschieten zodra het voorligt. Een partij die zegt voor vrijheid te staan, stemt niet voor een belasting die alleen bedoeld is om volwassenen hun keuzes af te leren.