FVD komt met briljant plan: eerst over beleid stemmen, dán pas ministers zoeken

Een radicaal eerlijk idee, dat de essentie van democratie herstelt: de Kamer bepaalt, het kabinet voert uit.

Geen poppetjesspel, geen achterkamertjes. Gewoon inhoud eerst.

De Vos verwoordde het glashelder voordat ze bij verkenner Wouter Koolmees (D66) aanschoof:

En ze heeft gelijk. In Den Haag draait de formatie al decennia om machtsdeling, niet om beleidskeuzes. Partijen sluiten compromissen die niemand meer begrijpt, ministers onderhandelen achter gesloten deuren, en de kiezer verdwijnt uit beeld.

Het FVD-plan draait die volgorde om. Eerst bespreekt en bepaalt de Tweede Kamer wat er moet gebeuren - over klimaat, stikstof, migratie, koopkracht - en daarna worden ministers gezocht die dat beleid daadwerkelijk gaan uitvoeren.

Wat FVD voorstelt, is feitelijk een herstel van de machtenscheiding waar Nederland ooit trots op was. De Tweede Kamer is de wetgevende en controlerende macht, het kabinet de uitvoerende. Maar in de praktijk lopen die twee al jaren door elkaar.

De coalitiepartijen in de Kamer stemmen braaf mee met het kabinet dat ze zelf hebben geformeerd. De oppositie moppert, maar verandert niets. Het resultaat: één groot politiek blok dat wetten maakt, uitvoert én controleert - alles tegelijk.

Met het FVD-voorstel zou dat eindelijk veranderen. De Kamer beslist op inhoud, het kabinet voert uit. Punt.

De Vos pleit ook voor een kabinet dat op basis van wisselende meerderheden werkt. Dus niet één vaste coalitie die alles doordrukt, maar een systeem waarbij de Kamer telkens per onderwerp beslist.

Dat klinkt chaotisch voor wie gewend is aan het Haagse kartel, maar het is in feite juist democratischer. Waarom zou een partij die de verkiezingen verliest alsnog vier jaar lang een meerderheid blokkeren voor beleid waar de meerderheid wél achter staat?

Bij wisselende meerderheden krijgt elke stem in de Kamer waarde. De regering voert uit wat in meerderheid is besloten - niet wat vooraf in een geheim formatiedocument is dichtgetimmerd.

Een ander onderdeel van het plan van FVD: de premier moet voortaan door de Tweede Kamer worden gekozen, net zoals de Kamervoorzitter.

Een logisch vervolg van het idee om de macht bij de Kamer te leggen. Geen “kabinet-Rutte”, "kabinet-Schoof" of “kabinet-Jetten” dat van bovenaf regeert, maar een premier die direct verantwoording aflegt aan de volksvertegenwoordiging.

Het zou een einde maken aan de politieke marketing waarin de minister-president fungeert als merknaam, en de ministers als campagnepoppen.

Het is niet moeilijk te voorspellen dat de gevestigde partijen dit plan zullen afwijzen. Want het ondermijnt precies wat hun macht in stand houdt: het systeem van gesloten coalities, partijdiscipline en achterkamertjesoverleg.

In het huidige model hebben D66, VVD, CDA en GroenLinks-PvdA altijd een excuus om de wil van de kiezer te negeren: “het is een compromis”. Met het FVD-model kunnen ze zich daar niet meer achter verschuilen.

Elke stemming is transparant. Iedereen ziet wie waarvoor kiest. En ministers worden aangesteld op basis van de besluiten van de Kamer, niet op basis van partijpolitieke deals.

Het idee van FVD is revolutionair voor Nederland, maar in de kern juist heel klassiek democratisch. Het brengt de macht terug waar die hoort: bij de volksvertegenwoordiging. Geen Haagse toneelstukken meer waarin fracties zogenaamd “onderhandelen” over beleid dat allang door lobby’s en ambtenaren is voorbereid.

Het is precies dit soort frisse, institutionele vernieuwing waar Nederland behoefte aan heeft.

In een tijd waarin politiek vooral draait om beeldvorming en mediaoptredens, komt FVD met een inhoudelijk plan dat het fundament van de democratie herstelt. Niet meer praten over poppetjes, maar over principes. Niet meer onderhandelen in achterkamertjes, maar stemmen in de openbaarheid.

Het is een voorstel dat niet alleen verstandig is, maar ook moedig. Want het haalt de macht weg bij partijen - en geeft die terug aan het parlement - en dus aan het volk.