Jetten rolt de rode loper uit voor het Zwart Manifest, terwijl 83 procent van Nederland geen cent herstelbetaling wil

Het staat gewoon op zijn officiële agenda. De premier spreekt in Den Haag met mensen die betrokken zijn bij het Zwart Manifest, over "de opvolging van de excuses van de regering voor het slavernijverleden van Nederland". Opvolging. Een keurig Haags woord voor de volgende rekening, en die rekening belandt bij jou.

Wie er achter dat manifest zitten? Onder meer Kick Out Zwarte Piet, The Black Archives, Controle Alt Delete en Nederland Wordt Beter, de stichting die Jerry Afriyie mede oprichtte. Kick Out Zwarte Piet: de club die jarenlang van het Sinterklaasfeest een slagveld maakte. Dat Jetten juist dit gezelschap ontvangt, is een klap in het gezicht van iedereen die braaf zijn belasting betaalt.

Wat het collectief wil, staat in zijn reactie op het onderzoek naar de koloniale rol van het Huis Oranje-Nassau. Het Zwart Manifest eist een nationaal fonds waarin het geld van ministeries en overheidsorganisaties wordt samengebracht, een meerjarig Deltaplan en een officiële nationale herdenkingsdag op 1 juli. Nazaten moeten bovendien zeggenschap krijgen over de besteding van dat geld. Meepraten of adviseren is volgens het collectief niet genoeg.

"Een onderzoek is geen herstel", schrijft het Zwart Manifest. Afriyie, medeoprichter van Nederland Wordt Beter, wil "echte daden en minder woorden", meldt het Reformatorisch Dagblad. Niet meepraten dus, maar zelf beslissen over belastinggeld dat jij elke maand afdraagt.

Op 2 oktober klonk Jetten nog stoer. Na het onderzoek naar de Oranjes komen er geen herstelbetalingen, zei hij op zijn wekelijkse persconferentie. Op de vraag naar een herstelfonds hield hij de boot af en verwees hij naar lopende programma's, "waar we ook forse financiering voor hebben uitgetrokken", zo staat in de letterlijke tekst.

Forse financiering, inderdaad. Bij de excuses van december 2022 trok het kabinet-Rutte 200 miljoen euro uit voor een fonds rond het slavernijverleden. Dat is zo'n elf euro voor elke inwoner van dit land, van baby tot bejaarde. Voor een gezin met twee kinderen zo'n 44 euro, betaald voor een schuld die dat gezin nooit heeft gemaakt. Zoals we vorige week al schreven: het bestuurlijke schuldgevoel wordt steevast afgekocht met andermans geld.

En nu schuift hetzelfde collectief dat "echte daden" eist, gewoon bij de premier aan. Wie zijn nee meent, plant geen overleg over de "opvolging" met de mensen die precies zo'n fonds willen. Jetten zegt nee tegen herstelbetalingen en zet tegelijk de deur open voor de lobby die een herstelfonds wil. Dat heet dubbelspel, en de belastingbetaler is de pineut.

De Nederlander heeft allang gesproken. In het RTL Nieuwspanel, met ruim 18.000 deelnemers, is 83 procent tegen herstelbetalingen voor het slavernijverleden. Slechts 8 procent is voor. Onder de kiezers van vijf rechtse partijen is de tegenstand zelfs 99 procent.

Zelfs onder kiezers van D66, de partij van Jetten zelf, is 71 procent tegen. Bij GroenLinks-PvdA is het de helft. De premier heeft voor dit gesprek dus nauwelijks een achterban, alleen een lobby. Jetten laat 83 procent van het land staan voor een collectief activisten. Dat is minachting voor de kiezer.

Het patroon is inmiddels bekend. In december 2022 kwamen de excuses van het kabinet, met die 200 miljoen. Diezelfde maand liet de koning onderzoek starten naar de koloniale rol van zijn familie. Op 1 juli 2023 volgden zijn eigen excuses. Op 2 oktober lag dat onderzoek er, en dezelfde dag stond het Zwart Manifest klaar met de volgende eis.

Elke concessie wordt zo het fundament onder de volgende claim. Eerst excuses met een fonds, toen een onderzoek, en dat onderzoek moet nu uitmonden in een fonds met zeggenschap voor activisten. Den Haag schuift telkens een stap op, en Jetten loopt laf mee. Ook buiten het slavernijdossier gaat het zo: deze maand ging nog een diamant van 38 karaat uit het Rijksmuseum terug naar Indonesië.

Jettens verdedigers zullen zeggen dat een premier met iedereen moet kunnen praten. Prima. Laat dan zien wanneer de 83 procent een uur op zijn agenda krijgt. Deze week staat het er in elk geval niet op. Wel een bijpraatgesprek met Natuur & Milieu en een toespraak voor Human Rights Watch.

Jetten moet na dit gesprek publiekelijk en zonder slagen om de arm herhalen wat hij op 2 oktober zei: geen herstelbetalingen. En hij moet eraan toevoegen dat er ook geen herstelfonds komt, en dat geen enkele belangengroep zeggenschap krijgt over belastinggeld. De Tweede Kamer moet dat vastleggen in een motie, zodat geen premier er later stilletjes op kan terugkomen. Doet Jetten dat niet, dan is dit gesprek het begin van een capitulatie.

Het slavernijverleden is erkend. Kabinet en koning hebben excuses gemaakt, en er ligt 200 miljoen euro op tafel. Wie dan nog een fonds eist waarover activisten zelf de scepter zwaaien, vraagt geen erkenning meer. Die vraagt macht en geld.