Lagas dreigt Jetten met een BBB-nee in de Senaat, maar in Gelderland laat haar eigen partij de boeren al vallen

Lagas was tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen in de Senaat glashelder over de plannen van landbouwminister Jaimi van Essen (D66), meldt ANP. "Het is een forse krimp van de veestapel zonder de garantie dat de vergunningverlening daarna op gang komt." De BBB herhaalt daarmee wat partijleider Henk Vermeer eerder in de Tweede Kamer zei. Met twaalf zetels is BBB in de Eerste Kamer belangrijk als het kabinet een akkoord over rechts wil sluiten.

Het kabinet van D66, CDA en VVD heeft al gezegd de stikstofplannen niet te willen afzwakken. D66 houdt de boer de keel dicht en verwacht dat de Senaat daarna gewoon tekent.

Wat Van Essen wil, is geen kleinigheid. Volgens boerenorganisatie Agractie moet de uitstoot rond Natura 2000-gebieden, in zones van 500 meter tot 10 kilometer, tot 2035 met 62 tot 70 procent omlaag, en elders met 42 tot 46 procent. Agractie noemt het desastreus voor de veehouderij, een stapeling van maatregelen die uitloopt op een forse krimp van de veestapel.

Van Essen zegt zelf dat gedwongen krimp een "no-go" is, maar dat die wel een mogelijke noodrem blijft, meldde BNR. Een no-go die toch op tafel blijft liggen. Dat is D66 ten voeten uit: zachte woorden voor de camera, de bijl in de achterzak.

Hoe zwak dit kabinet staat, bleek dinsdag ook aan de andere kant van de zaal. PRO-fractievoorzitter Paul Rosenmöller noemde wat het kabinet sinds februari heeft laten zien "een waardeloze vertoning", meldt ANP. Volgens hem is het kabinet vooral met zichzelf bezig, "in een eindeloos proces om tot een meerderheid te komen". "Het is de hoogste tijd dat de permanente formatie eindigt."

Zijn oplossing is natuurlijk links: een akkoord met PRO en Volt. En PRO dreigt de begroting juist níét te steunen als de plannen van Van Essen flink worden aangepast. Jetten zit klem tussen de boer en de klimaatlobby, en kiest steeds weer voor de klimaatlobby.

Ondertussen gaat de druk op de boer ook buiten Den Haag gewoon door. Het MOB van Johan Vollenbroek voert de juridische druk op de erven verder op, en het kabinet kijkt toe.

En daar zit het probleem voor BBB zelf. Want waar BBB meebestuurt, gaat het anders. In Gelderland drukte BBB-gedeputeerde Ans Mol op 23 september strenge stikstofregels door Provinciale Staten, terwijl zeven van de elf BBB-Statenleden tegenstemden. DDS schreef er zondag al over: BBB liet in Gelderland het masker vallen. Sieta van Keimpema van Farmers Defence Force verweet de partij dat ze de coalitie vaak belangrijker vindt dan haar achterban.

Lagas liet dinsdag ook al een slag om de arm: BBB steunt de begroting volgens haar "niet zomaar" als de stikstofplannen wel worden geschrapt of aangepast. Ze maakt zich daarnaast zorgen over de economische plannen en het energiebeleid. Een dreigement met een slag om de arm is geen breekpunt. Het is een openingsbod.

Verantwoordelijkheid nemen betekent hier: nee zeggen tegen een begroting die de boer laat bloeden. Een minderheidskabinet heeft geen recht op steun, het moet die verdienen. Wie twaalf zetels heeft in de Senaat, heeft een stem die zwaar weegt. Die moet je niet verkopen voor een paar warme woorden over 'perspectief'.

De eis aan Jetten is duidelijk: haal de krimp van de veestapel van tafel, ook als noodrem, en stop met het stapelen van stikstofregels die de boer de grond uit drukken. De eis aan BBB is minstens zo duidelijk: houd in de Senaat vast aan dit nee, en zorg dat jullie bestuurders in de provincies niet doen wat jullie senatoren afwijzen.

Een partij die in Den Haag nee zegt en in Arnhem ja, verliest uiteindelijk beide. De boer verdient een partij die op beide plekken hetzelfde stemt.