Provincie Utrecht walst binnen een uur over Amersfoort heen: de raad zegt nee tegen windmolens van ruim 200 meter naast een chemiebedrijf

De raad stemde woensdag met 25 tegen 13 voor een negatief bindend advies over Wind op Isselt. Met zo'n advies mag het college de vergunning in beginsel niet verlenen. Tegen stemden onder meer VVD, ChristenUnie, Amersfoort voor Vrijheid, CDA, Amersfoort 2014, KeiHart voor Amersfoort, Forum voor Democratie, SP en de Burger Partij Amersfoort. Alleen D66, PRO en de Partij voor de Dieren wilden de molens.

Een woordvoerder van de provincie deed alsof er niets gebeurd was: "We bereiden ons nu voor om de procedure zelf te gaan doorlopen om Wind op Isselt alsnog mogelijk te maken." En tegen De Stad Amersfoort: "We hebben altijd duidelijk aangegeven ervan uit te gaan dat de gemeente de vergunning verleent." Een raad die nee zegt, kwam in het draaiboek van de provincie gewoon niet voor.

Die raad had zijn redenen. De noordelijke molen moet op het terrein van de rioolwaterzuivering komen, op ruim 100 meter van Royal Smit & Zoon, een bedrijf dat chemicaliën voor de leerindustrie maakt en onder de Europese Seveso-regels voor gevaarlijke stoffen valt. De Veiligheidsregio Utrecht vindt plaatsing daar volgens het raadsamendement "door de mogelijke domino-effecten niet gewenst". Ziekenhuis Meander ligt in het effectgebied.

Een adviseur van de Veiligheidsregio legde in september volgens RTV Utrecht uit wat er mis kan gaan: "Bij een breuk van een rotorblad of bij mastbreuk kan een scenario ontstaan met flinke omgevingseffecten: het gifwolkscenario." En brandt zo'n turbine, dan kan de brandweer volgens het advies niet blussen. Ze kan alleen afzetten en het gebied ontruimen.

De molens worden tussen 215 en 242,5 meter hoog, ruim twee keer zo hoog als de Onze Lieve Vrouwetoren van 98 meter. Binnen 485 meter, twee keer de tiphoogte, staan elf woningen. Dat is precies de afstandsnorm die het kabinet volgens de Kamerbrief van 28 augustus wil handhaven. De raad koos voor de veiligheid van zijn inwoners, de roekeloze provincie kiest voor haar windmolenlijstje.

In de raadszaal ontplofte het. CDA-fractievoorzitter Alex Engbers volgens RTV Utrecht: "In de acht jaar dat ik hier zit, ben ik nog nooit zo boos geweest. Ik ben getergd." Marcel Koning van de ChristenUnie: "Ik ben zeer verontwaardigd. Dit is niet hoe we met elkaar om horen te gaan." En hij sprak de provincie rechtstreeks aan, volgens Nieuwsplein33: "Het vertoon van bestuurlijke daadkracht vindt u belangrijker dan democratie."

Dezelfde avond nam de raad een motie van treurnis tegen de provincie aan, met 23 stemmen. D66, PRO en de Partij voor de Dieren steunden ook die motie niet. PRO-wethouder Jeroen Bulthuis wist allang hoe het zat: "Het is geen geheim dat de provincie Utrecht zich aan het voorbereiden was om deze rol van de gemeente over te nemen."

En het is al de zoveelste keer dat deze provincie gemeenten passeert. Met haar stikstofplan zette ze vorige maand vier gemeenten tegen zich in het harnas. Begin 2025 wees de provincie zelf windgebieden aan in Stichtse Vecht en op de grens van Montfoort en Oudewater, omdat de gemeenten er niet uit kwamen. Een voorstel van BBB, PVV, 50Plus, FVD en UtrechtNU! om dat terug te draaien, sneuvelde in maart 2025 met 34 tegen 13 stemmen. Gedeputeerde Huib van Essen (GroenLinks), die nog altijd over energie en ruimtelijke ordening gaat, zei toen: "We kunnen niet nog langer uitstellen, we nemen nu actie."

Ook in de raad zelf is de woede groot. FVD-fractievoorzitter Piotr Ennema vindt het doordrukken door de provincie een ondermijning van de lokale democratie, en vroeg zich hardop af: "Wat hebben wij hier dan de afgelopen tien jaar zitten doen?" De provincie Utrecht behandelt de gemeenteraad als een doorgeefluik, en wie niet doorgeeft, wordt binnen een uur opzijgezet.

De provincie zal zeggen dat het moet. Utrecht wil in 2030 2,4 terawattuur duurzame stroom opwekken, en het is volgens de provincie haar taak om de doelen van de regionale energiestrategieën te halen. Maar die doelen komen uit het Haagse Klimaatakkoord en een regionale afspraak van jaren geleden, niet van de raad die de Amersfoorters in maart kozen. Een cijfer op papier is geen reden om een raad die zich zorgen maakt over een gifwolk bij een ziekenhuis, van tafel te vegen.

Het college van Amersfoort bereidt nu volgens de gemeente een besluit voor om de vergunning te weigeren, verwacht in november. Intussen overweegt de provincie met een projectbesluit de vergunningsprocedure zelf te doorlopen. Twee overheden die elkaar dwarszitten over twee windmolens, en jij betaalt de ambtenaren aan beide kanten.

Gedeputeerde Van Essen moet zijn bestuurlijke arrogantie inslikken, en hij en de rest van het provinciebestuur moeten het plan voor Isselt in de la laten. De raad heeft gesproken, met een ruime meerderheid en op basis van een advies van de Veiligheidsregio. Dat respecteer je. VVD en CDA zitten in dat provinciebestuur samen met GroenLinks, D66 en de PvdA, terwijl hun eigen fracties in Amersfoort tegen de molens stemden. Zij moeten nu in Utrecht kiezen: voor hun eigen raadsleden en de inwoners, of voor de windlobby.

En Den Haag moet provincies de macht afnemen om bij windmolens over een gemeenteraad heen te stappen. Laat de inwoners beslissen. Waar een raad nee zegt, is het nee.

Woensdag stemde jouw gemeenteraad. Een uur later bleek het niet uit te maken. Als Amersfoort dat slikt, kun je de volgende raadsverkiezingen net zo goed overslaan, en daarom mag Amersfoort dit niet slikken.