Van Boxtel (D66) preekt 'doe eens normaal', maar zijn eigen premier Jetten maakt een FVD-senator zonder bewijs verdacht

Het is het oude D66-recept. Fatsoen eisen van de ander, en zelf doen waar je zin in hebt.

Van Boxtel mijmerde bij WNL over vroeger. Toen had je volgens hem "echt goede contacten door alle fracties". Nu is "de vormelijkheid wel een beetje weg". Hij wil terug naar formele omgangsvormen en persoonlijk contact, zodat compromissen makkelijker worden. En dat nu net op het moment dat het minderheidskabinet van zijn partij wanhopig op zoek is naar steun van de oppositie.

Toeval? Natuurlijk niet.

Het is ook niet de eerste keer. In 2021 zat Van Boxtel ook al te klagen over te harde debatten. Caroline van der Plas zette hem toen op zijn plek: "Moeten wij als Kamerleden dan maar onze mond houden?" schreef DDS.

Die vraag is vandaag nog precies even raak.

Diezelfde dag reageerde Jetten op het rapport van de AIVD en de NCTV over extreemrechts. FVD-Eerste Kamerlid Eric Kemperman was vorige week zaterdag bij een demonstratie in Den Haag die uit de hand liep. FVD zegt dat hij er toevallig was en dacht dat het om een boerendemo ging.

En wat zei de premier van Nederland? "Je belandt niet zomaar op zo'n plek," meldt de NOS.

Geen bewijs. Geen feit. Een gluiperige suggestie over een democratisch gekozen senator, uit de mond van de premier. Als dat geen persoonlijke aanval is, wat dan wel? Waar blijft Van Boxtel nu met zijn "doe eens normaal"?

En het is geen uitglijder. Jetten riep eerder op TikTok: "We moeten extreem-rechts verslaan," schreef DDS. Elders zei hij dat er "ook alternatieven dan alleen maar Thierry Baudet" zijn. Dan weet je precies wie hij bedoelt.

Het probleem is niet dat Van Boxtel voor fatsoen is. Iedereen is voor fatsoen. Het probleem is wie bepaalt wat fatsoenlijk is. En in Den Haag is dat steevast dezelfde club.

Is de oppositie hard over asiel, over een minister die de Kamer verkeerd informeert of over miljarden belastinggeld? Dan heet dat "polarisatie". Maakt de premier een oppositiepoliticus verdacht, of omarmt hij een rapport van de geheime dienst dat partijen met het woord remigratie in hun programma verdacht maakt? Dan heet dat "een serieuze waarschuwing".

Zie je het patroon? "Normaal doen" is geen oproep tot fatsoen. Het is een manier om de oppositie de mond te snoeren. Het gaat niet om de toon. Het gaat om de inhoud die ze niet willen horen.

Ja. En schelden helpt niemand. Een Kamerlid dat scheldt in plaats van weerlegt, schiet zichzelf in de voet.

Maar harde kritiek is iets heel anders dan een persoonlijke aanval. Een minister die de Kamer verkeerd informeert over 10.000 aangiftes die bleven liggen, verdient het om keihard te worden aangepakt. Een kabinet dat de gasopslag afschuift naar de consument, ook. Dat is geen gebrek aan fatsoen. Dat is precies waar de oppositie voor is.

En laten we eerlijk zijn over dat heimwee naar de tijd dat "alle fracties" goede contacten hadden. Dat was de tijd waarin een handjevol partijen alles in achterkamertjes regelde. Die tijd is voorbij omdat de kiezer er schoon genoeg van had. Terecht.

Als D66 het meent met een betere toon, begint het bij de eigen premier. Jetten moet zijn insinuatie over Kemperman publiekelijk terugnemen en voortaan alleen spreken over feiten, niet over vermoedens. Van Boxtel moet zijn preek voortaan eerst aan zijn eigen partijgenoten houden. En het kabinet moet ophouden harde kritiek op zijn beleid weg te zetten als polarisatie of extremisme.

Fatsoen begint bij jezelf. Ook, en juist, bij D66.