Van Houwelingen (FVD) ontmaskert VVD-staatssecretaris Tielen omdat de verbouwingskosten voor inclusief onderwijs onbekend zijn

Het is de klassieke, roekeloze werkwijze waarmee de Haagse politieke kaste al decennia lang het Nederlandse onderwijs sloopt. Eerst verkondig je met veel bombarie een groots vergezicht voor het jaar 2035, je tuigt werkgroepen en stuurgroepen op, en pas als een scherp oppositie-Kamerlid van Forum voor Democratie doorvraagt naar de harde cijfers, blijkt er onder de motorkap helemaal niets te zijn doorgerekend. Uit de schriftelijke antwoorden van staatssecretaris Tielen van maandag 26 oktober (2026D52837) op de vragen van Van Houwelingen blijkt zwart op wit hoe hol dit kabinetsplan is.

Van Houwelingen stelde de vragen die iedere bezorgde ouder, leraar en schooldirecteur in Nederland beantwoord wil zien voordat Den Haag het onderwijs op zijn kop zet: aan welke eisen moeten reguliere scholen precies voldoen voordat zij meer kinderen met een specialistische ondersteuningsbehoefte kunnen opvangen, hoe blijven voldoende plekken en vakmensen in het speciaal onderwijs overeind, en zijn de kosten voor het verbouwen van de schoolgebouwen überhaupt in kaart gebracht? Op die laatste, cruciale vraag moest de VVD-staatssecretaris met de billen bloot.

In haar schriftelijke antwoorden schrijft Tielen letterlijk: "De kosten voor de aanpassing van de schoolgebouwen in het kader van inclusief onderwijs zijn nog niet onderzocht". Je leest het echt goed: er is dus nog geen berekening waaruit blijkt dat het kabinet de verbouwing niet kan betalen, simpelweg omdat het ministerie nog niet eens de moeite heeft genomen om uit te rekenen wat er aan schoolgebouwen versleuteld moet worden. Volgens Tielen worden de gevolgen voor de huisvesting en de financiële effecten pas later verkend, en komt er pas "in het voorjaar 2027" een transitieplan naar de Tweede Kamer.

Laat die onthulling van Pepijn van Houwelingen even op je inwerken. Scholen kampen nu al met schimmelende lokalen, haperende ventilatie en een nijpend lerarentekort, maar de VVD-staatssecretaris van Onderwijs dendert vrolijk door richting de stip op de horizon voor 2035 zonder enig idee te hebben welke prijskaart er aan de stenen hangt. Voor het partijkartel telt alleen het ideologische plaatje op papier; of gemeenten, schoolbesturen en uitgeputte docenten dat straks in de praktijk kunnen betalen en dragen, zoeken ze op het ministerie jaren later wel een keertje uit.

Kijk eens naar de ronkende propagandateksten waarmee de Rijksoverheid inclusief onderwijs in 2035 aan de burger verkoopt. Op papier klinkt het allemaal mierzoet: kinderen met een ondersteuningsbehoefte zouden dan dicht bij huis met hun broers, zussen en vrienden naar een gewone school in de buurt kunnen gaan en daar dezelfde vakken kunnen volgen. Voor sommige kinderen met een lichte ondersteuningsvraag kan zo'n plek op een gewone buurtschool, mits er echt goede begeleiding is, natuurlijk prima werken.

Maar in de echte wereld buiten de Haagse vergaderbunkers laat onderwijs zich niet vangen in één eenheidsworst. Een reguliere basisschool of middelbare school waar één docent nu al voor een volle klas staat te zwoegen om de basis van taal en rekenen erin te krijgen, kan niet op magische wijze veranderen in een specialistisch zorgcentrum zonder extra rustruimtes, aangepaste lokalen en gespecialiseerd personeel. Een overwerkte leraar tovert geen intensieve één-op-één-begeleiding uit een glimmende beleidsbrochure van het ministerie van OCW.

Natuurlijk haast Tielen zich in haar antwoorden aan Van Houwelingen om te bezweren dat het speciaal onderwijs niet helemaal wordt afgeschaft en dat specialistische onderwijsvoorzieningen blijven bestaan "voor de meest kwetsbare kinderen". Ook erkent zij dat een gespecialiseerde onderwijsvoorziening voor sommige leerlingen "voor de hele schoolloopbaan de beste plek zal zijn". Maar tegelijkertijd schrijft ze dat het kabinet de afwegingen voor verwijzing naar het speciaal onderwijs wil veranderen, en dat specialistische hulp op een andere plek "in beginsel tijdelijk en gericht op terugkeer naar de eigen school en klas" moet zijn.

Dat zijn precies het soort ambtelijke formuleringen waar ouders van kwetsbare kinderen terecht steenkoude rillingen van krijgen. Want wat zijn dan precies de criteria voor toegang tot dat speciaal onderwijs, hoe wordt het betaald en hoeveel plekken blijven er overeind? Tielens antwoord op al die levensbelangrijke vragen van FVD is telkens exact hetzelfde uitstelriedeltje: dat wordt de komende jaren allemaal nog uitgewerkt in het transitieplan en vervolgens bekeken bij ijkmomenten in 2029, 2032 en 2035.

Ondertussen waarschuwt de Inspectie van het Onderwijs op haar pagina over thuiszitters voor de snoeiharde realiteit van vandaag: nog altijd zit een kind soms noodgedwongen thuis omdat er simpelweg "geen passende onderwijsplek is". Het huidige stelsel van 'passend onderwijs' laat nu al talloze wanhopige ouders en kinderen tussen wal en schip vallen, maar voordat die puinhoop is opgeruimd, jaagt VVD-staatssecretaris Tielen de scholen alweer het volgende onbekookte experiment in. Een kind dat vandaag vastloopt in een te drukke klas heeft helemaal niets aan een Haags ijkmoment in 2029 of 2032; dat kind heeft nú een veilige, deskundige schoolplek nodig.

Hoe vijandig en star de Haagse bureaucratie tegenover zelfstandig speciaal onderwijs staat, bleek maandag bovendien uit een tweede reeks antwoorden van Tielen aan Pepijn van Houwelingen (2026D52856). Het FVD-Kamerlid vroeg de staatssecretaris welke wettelijke blokkades voor het oprichten van nieuwe scholen voor speciaal onderwijs er nu eigenlijk zijn weggenomen sinds de Tweede Kamer daar al in november 2019 in een unaniem aangenomen motie om vroeg. Het ijskoude antwoord van Tielen: er is helemaal niets aan de wet veranderd.

Sterker nog: volgens Tielen mogen bestaande instellingen hooguit een nevenvestiging openen, maar luidt de keiharde regel nog steeds: "Het starten van een nieuwe school is niet mogelijk". Om dat wel mogelijk te maken zou een wetswijziging nodig zijn, en daar is het ministerie nooit aan begonnen: "Daarom zijn er op basis hiervan geen verdere stappen gezet." Als excuus verschuilt de VVD-staatssecretaris zich achter een bejaard onderzoek uit 2021 waaruit destijds zou zijn gebleken dat er "slechts bij twee van de toenmalige 150 samenwerkingsverbanden" behoefte was aan het oprichten van een nieuwe zelfstandige school voor gespecialiseerd onderwijs.

Zie hier de totale minachting voor de werkelijkheid van 2026 én voor een unaniem aangenomen Kameruitspraak. Aan de ene kant houdt het ministerie de deur voor nieuwe zelfstandige scholen in het speciaal onderwijs potdicht met een stoffig rapport van vijf jaar geleden in de hand, en aan de andere kant duwt men reguliere scholen richting inclusief onderwijs zonder dat iemand weet wat het verbouwen van één klaslokaal kost. Het laat opnieuw zien waarom de VVD op elk dossier fungeert als het trouwe doorgeefluik van D66-achtige systeemhervormingen waar gewone gezinnen en leraren de rekening voor betalen.

Hoe verfrissend is het dan dat Forum voor Democratie en Pepijn van Houwelingen wél opkomen voor de praktijk op de werkvloer en voor het belang van het kind. Zoals FVD op zijn eigen onderwijspagina van Forum voor Democratie terecht benadrukt, is de nadruk in ons onderwijs de afgelopen decennia veel te ver doorgeslagen: die is "te veel verschoven naar sociale projecten en te weinig naar kennisoverdracht". FVD pleit er juist voor dat leraren weer "verlost van bureaucratie, om in kleinere klassen met passie les te geven" aan het werk kunnen, terwijl kwetsbare kinderen die specialistische zorg en rust nodig hebben nooit mogen worden opgeofferd aan een egalitair Haags dogma.

FVD heeft gelijk dat dit kabinet eerst ieder antwoord over de verbouwingskosten, de draagkracht van leraren en de keiharde garantie op speciaal onderwijs op tafel moet leggen voordat er ook maar één school wordt meegezogen in deze utopie. Ouders hebben geen behoefte aan ambtelijke praatgroepen waarin zij voor de vorm mogen meepraten terwijl het einddoel voor 2035 al in beton is gegoten. Als schooldirecteuren en docenten aangeven dat zij de mensen, de lokalen en het geld niet hebben om zware zorgtaken naast hun lesopdracht uit te voeren, moet niet de school worden gedwongen, maar moet het Haagse plan van tafel.

Het werk van FVD-Kamerlid Pepijn van Houwelingen bewijst waarom een scherpe, onafhankelijke oppositie in de Tweede Kamer van levensbelang is. Met een paar gerichte vragen heeft hij in één klap blootgelegd dat VVD-staatssecretaris Tielen een ingrijpende onderwijsoperatie richting 2035 aanjaagt zonder kostenberekening voor de schoolgebouwen, zonder uitgewerkte toegangscriteria en met een wettelijk slot op de oprichting van nieuwe zelfstandige scholen voor speciaal onderwijs. Dat is geen verantwoord onderwijsbeleid, dat is bestuurlijk gokken met de toekomst van de meest kwetsbare leerlingen van Nederland.

Forum voor Democratie en Van Houwelingen zetten Tielen dan ook volkomen terecht met de rug tegen de muur: stop met het afknijpen van het speciaal onderwijs, haal het wettelijke verbod op nieuwe zelfstandige speciale scholen van tafel en kom eerst met een eerlijke berekening van elke euro die deze plannen van scholen en gemeenten vragen!