Van Bruggen (D66) schuift 320 cellen in gesloopte gevangenis Almere door naar 2033 terwijl criminelen vrijuit dreigen te gaan

Je moet het lef maar hebben om dit aan de Nederlandse belastingbetaler en aan slachtoffers van misdrijven te verkopen. Eerst sluit Den Haag in 2018 een uitstekend functionerende gevangenis op industrieterrein De Vaart in Almere omdat de rekenmeesters van het ministerie dachten dat Nederland een cellenoverschot had. Vervolgens wordt datzelfde pand van binnen vakkundig gestript, zodat het niet meer bruikbaar is. En nu het hele gevangeniswezen uit zijn voegen barst, plakt het ministerie van Justitie en Veiligheid doodleuk het jaartal 2033 op de voordeur.

Ellian ging een paar maanden geleden zelf binnen kijken in Almere en wist niet wat hij aantrof. "Het is onklaar gemaakt van binnen. Er is afbraak gepleegd, ik verwonder me nog steeds daarover", verklaarde het geschrokken Kamerlid bij de regionale zender. Een staatsgebouw dat met belastinggeld is neergezet om de samenleving tegen criminelen te beschermen, is door de overheid zelf van binnen gesaboteerd en ontmanteld.

Nu heeft Ellian volkomen gelijk dat die sluiting in 2018 "gewoon dom" was en dat een verbouwing tot 2033 waanzin is, maar laten we er wel even bij vertellen wie die afbraak destijds heeft aangericht. Toen de deuren van PI Almere in 2018 op slot werden gedraaid, zat niet een of andere buitenstaander aan de knoppen, maar regeerde het kabinet-Rutte III. De premier heette Mark Rutte van de VVD, en de bewindsman die over het gevangeniswezen ging heette Sander Dekker, eveneens van de VVD.

Het was dus Ellians eigen VVD die destijds in haar blinde bezuinigingsdrift de ene na de andere gevangenis sloot en de capaciteit van onze rechtsstaat bij het grofvuil zette. De schijnheiligheid van de VVD-fractie rond de gesloopte bajes van Almere is dan ook adembenemend: eerst breek je zelf de cellen af, en jaren later speel je voor de regionale camera de verbaasde toeschouwer. Zelfs binnen zijn eigen coalitie moest Ellian naar eigen zeggen hemel en aarde bewegen om het gebouw überhaupt terug op de agenda te krijgen: "Ik denk dat mensen op een gegeven moment wel een beetje gek werden van mij: begint-ie weer over Almere..."

Dat de rest van het Haagse kartel "gek" werd van een Kamerlid dat om een geopende gevangenis vraagt, zegt alles over de mentaliteit op het Binnenhof. Voor klimaatfondsen, Brusselse miljarden en asielhotels staan de agenda's altijd wagenwijd open, maar wie drie jaar lang zeurt om 320 broodnodige cellen in Flevoland, wordt door zijn Haagse collega's aangekeken als een lastpak. En toen het kabinet in juni eindelijk capituleerde, verstopte het de uitvoeringsdatum: in het persbericht staat alleen 'op termijn', en volgens de planning van Justitie wordt het pas 2033.

Leg die ambtelijke slakkengang richting 2033 eens naast de eigen noodkreten van D66-staatssecretaris Claudia van Bruggen van Justitie en Veiligheid. Op 26 juni presenteerde zij haar Actieplan gevangeniswezen op Rijksoverheid.nl, waarmee de heropening van PI Almere voor structureel 320 extra cellen officieel werd aangekondigd. In dat persbericht sprak Van Bruggen grote woorden: "Een straf mag geen papieren werkelijkheid worden", gevolgd door de borstklopperij: "Daarom kiezen we ervoor de problemen niet vooruit te schuiven, maar aan te pakken."

Niet vooruitschuiven? Zeven jaar wachten om één bestaand gevangeniscomplex in Almere te renoveren is de ultieme definitie van vooruitschuiven. Terwijl Van Bruggen zichzelf op de borst slaat, bekent haar eigen ministerie in hetzelfde persbericht hoe dramatisch de situatie op dit moment is: "Zonder ingrijpen dreigt een situatie waarin arrestanten vanuit politiecellen moeten worden heengezonden en veroordeelden hun straf niet of veel later uitzitten."

Lees die bekentenis van het kabinet-Jetten nog eens heel goed: de politie pakt verdachten op, de rechter legt een celstraf op, en vervolgens dreigt de staat arrestanten maar weer op straat te zetten omdat er geen bed en geen cipier vrij is. Hoe D66-staatssecretaris Van Bruggen de veiligheid van gewone burgers opoffert aan ambtelijke traagheid is een regelrechte schandvlek op onze rechtsstaat. Terwijl in steden als Waalwijk inmiddels de auto's van handhavers voor het gemeentehuis in brand worden gestoken, heeft dit kabinet tot 2033 nodig om de stekkerdozen en celdeuren in Almere weer vast te schroeven.

En wat doet D66-staatssecretaris Van Bruggen in de tussentijd, nu die 320 cellen in Almere nog jarenlang leegstaan? Wie haar actieplan van 26 juni doorleest, ziet direct waar de ideologische hartstocht van D66 echt ligt. Om cellen leeg te vegen voor de volgende lichting veroordeelden zet het kabinet vol in op "detentiefasering", zodat gedetineerden in het laatste deel van hun straf sneller kunnen doorstromen en buiten de muren aan hun terugkeer werken.

Nog gekker maakt het kabinet het bij de uitstroom uit de forensische zorg, want daarvoor wijst Van Bruggen in het persbericht trots op de Wet versterking regie volkshuisvesting: die wet helpt volgens het kabinet "door voorrang op huisvesting met daarbij zorg of begeleiding als dat nodig is". Niets legt de zieke prioriteiten van dit D66- en VVD-kabinet genadelozer bloot dan dit contrast: je eigen zoon of dochter staat tien jaar op een wachtlijst voor een woning, voor een cel in Almere moet je wachten tot 2033, maar voor uitstromers uit de forensische keten regelt Den Haag voorrang op een huis.

Natuurlijk zullen de ambtenaren van Van Bruggen en VVD-minister David van Weel straks in koor roepen dat het herstellen van beveiligingsinstallaties, brandveiligheid en het werven van personeel voor 320 cellen nu eenmaal jaren kost. Wat een flauwekul. Zelfs de deskundigen uit de praktijk die Ellian sprak, prikken dwars door dat ambtelijke rookgordijn heen: "De mensen die ik spreek zeggen: dat kan echt wel sneller." In zeven jaar tijd bouw je elders in de wereld een complete luchthaven of een nieuwe stadswijk, maar in Nederland doet het ministerie van Justitie zeven jaar over het opknappen van één bestaand pand dat aan de buitenkant nog prima overeind staat.

En wie gaf er na de sluiting in 2018 eigenlijk opdracht om de binnenkant van PI Almere zo grondig te strippen dat heropening nu jaren vertraagd wordt? Dat mag het ministerie weleens uitleggen. Eerst vernielt de overheid haar eigen cellencomplex, en daarna gebruikt ze diezelfde vernieling als excuus om tot 2033 op haar handen te blijven zitten.

Dit falen raakt elk slachtoffer van geweld of terreur recht in het gezicht. Onder VVD-minister Van Weel zagen we afgelopen week al hoe het Openbaar Ministerie voor een verdachte die PVV-leider Geert Wilders liet weten dat hij 'geliquideerd dient te worden' slechts 120 uur taakstraf eiste, en hoe zware criminelen strafkorting cadeau krijgen omdat de keten verstopt zit. Als je én te weinig cellen hebt, én weigert om gesloopte gevangenissen met spoed te herstellen, verklaar je de burger vogelvrij en geef je criminelen vrij spel.

Ellian mag als regeringskamerlid dan ook geen genoegen nemen met zijn eigen zalvende slotzin dat hij er "alle vertrouwen in" heeft dat het een paar jaar sneller kan. Zijn eigen VVD zit samen met D66 en het CDA in dit kabinet en levert met Van Weel de minister van Justitie en Veiligheid. Als de VVD na de slooppartij van 2018 nog een greintje geloofwaardigheid wil terugwinnen, dwingt zij haar eigen bewindslieden nu met keiharde Kamerbesluiten op de knieën in plaats van alleen maar verontwaardigd te doen bij de regionale omroep.

Van Bruggen en Van Weel moeten stoppen met hun laffe uitstelgedrag, de volledige sloop- en verbouwingsrekening van PI Almere openbaar maken en met een noodprocedure zorgen dat die 320 cellen uiterlijk binnen twee jaar weer open zijn! Zet er desnoods dag en nacht bouwploegen op en leid tegelijkertijd met fatsoenlijke salarissen nieuw gevangenispersoneel op. Criminelen horen achter een stalen deur in Almere, niet met strafkorting of woningvoorrang op jouw kosten in de woonwijk.