Lege congreszaal met een dichtgeplakte microfoon en een hangslot op de deur

Afbeelding gemaakt met ChatGPT van OpenAI

Debat ongewenst: KIVI schrapt stikstofsymposium met Wageningse wetenschappers, en de WUR-baas stond bij de bezwaarmakers

Binnenland•09 okt , 17:00

Wilt u DDS vaker zien?

Stel DDS in als voorkeursbron op Google.

Zeven deskundigen zouden dinsdag 13 oktober in Den Haag hardop zeggen wat het stikstofkartel niet wil horen. Dat feest gaat niet door. Een paar KIVI-leden hadden “bezwaren”, en een van hen was toevallig de baas van de Wageningse universiteit. In Nederland zijn wetenschappers vrij om alles te zeggen, zolang het maar het goede is.

Het symposium heette “Van Habitatrichtlijn naar doelgericht natuurbeheer”. Er was geen ordinaire boerenprotestavond gepland, maar een middag en avond bij KIVI, de vereniging van ingenieurs, met Simon Rozendaal als moderator. De organisatoren gaven zelf als doel “de trend van polarisatie te doorbreken”. Die pagina geeft nu een 404. Zo snel kan het gaan.

Wie er zouden spreken, en waarom dat eng is

Het idee kwam volgens Wynia’s Week van Henri Prins, die 42 jaar onderzoeker was in Wageningen. Op het programma stonden Wim de Vries, Han van Dobben en Wouter de Heij. Ook zouden spreken: oud-Natuurmonumenten-man Henk Rampen, Willemijn Smal van de Ecologische Autoriteit, Martin Warmerdam van SLN en boswachter Henk Jan Zwart.

Valt je iets op? De Vries, Van Dobben en De Heij zijn mede-auteurs van het WUR-rapport “De Nederlandse stikstofcrisis: van verwarring naar verbinding” uit maart. Dat rapport stelt dat je natuur moet beoordelen op hoe die er echt bij staat, niet op een rekenmodel. Volgens Wynia’s Week heeft D66-landbouwminister Van Essen het grotendeels genegeerd. Wageningen levert dus de onderzoekers, en daarna wil niemand in Den Haag of Wageningen ze nog horen.

“Bezwaren”, en een universiteitsbaas die er “op persoonlijke titel” bij zat

Op 1 oktober kregen de deelnemers bericht van KIVI dat het symposium niet doorging, omdat KIVI-leden er bezwaren tegen hadden. Volgens Wynia’s Week was Sjoukje Heimovaara een van die leden. Zij is bestuursvoorzitter van Wageningen University & Research. Haar eigen lezing: ze deed dat op persoonlijke titel als KIVI-lid en heeft niet op annulering aangedrongen.

Lees ook

Oh, natuurlijk. Persoonlijke titel. De hoogste baas van dé landbouwuniversiteit van Nederland heeft “bezwaren” tegen een stikstofsymposium met haar eigen (oud-)onderzoekers, en dat moeten we lezen als de mening van een willekeurige ingenieur uit Wageningen. Iedereen bij KIVI wist precies wie er aan de lijn of in de mail zat. Wie een universiteit bestuurt, heeft geen persoonlijke titel als het over het vakgebied van die universiteit gaat.

Daarna lopen de verhalen uiteen, en dat zeg ik er eerlijk bij. Marianne Zwagerman stelt op X en bij Nieuws van de Dag (via Metro) dat Heimovaara “persoonlijk” heeft ingegrepen en KIVI heeft gebeld. Zwagerman zegt dat sprekers dat aan haar hebben bevestigd. Wetenschapsjournalist Arnout Jaspers schrijft op X dat hij interne communicatie heeft gezien. Daaruit zou blijken dat Heimovaara het KIVI-bestuur belde om haar “bezorgdheid” uit te spreken “gezien het landelijk debat”, en dat het bestuur de aankondiging daarna offline haalde “zonder overleg met de organisatoren”. Wouter de Heij zegt dat hem “van verschillende kanten” is verteld dat er telefonisch contact was. Anderen beweren dat ze niet belde, maar een van meerdere leden achter een gezamenlijke mail was.

Belde ze, of mailde ze? Eiste ze annulering, of uitte ze alleen haar “bezorgdheid”? Dat weten we niet zeker, want WUR en KIVI hebben nog geen openbare verklaring gegeven die ik kon vinden. Maar dat verschil is kleiner dan het lijkt. Als de baas van Wageningen “bezorgd” is, hoeft ze niets te eisen. Dan grijpt een bestuur vanzelf naar de delete-knop.

De minister die het bijna was

Een pikant detail: in februari meldde Pigbusiness op basis van meerdere bronnen dat Heimovaara de beoogde D66-landbouwminister zou worden. In november schoof ze ook al aan bij de formateurs van D66 en CDA. Zij reageerde toen dat ze het nieuwe kabinet graag “terzijde” stond, “maar dan vanuit en met Wageningen University & Research”. Dat doet ze nu dus. Er gaat in Den Haag geen kritisch geluid over het D66-stikstofbeleid de zaal in, of Wageningen heeft er “bezwaren” tegen.

KIVI: ruggengraat van piepschuim

Laten we de ingenieurs zelf niet vergeten. Dit is een vereniging van mensen die bruggen ontwerpen die moeten blijven staan. Een paar boze mailtjes en een telefoontje uit Wageningen, en het hele bouwwerk stort in. Er was geen overleg met de organisatoren, en de webpagina is spoorloos. Een ingenieursvereniging die bezwijkt onder de “bezorgdheid” van één bestuurder, kan beter geen bruggen meer keuren.

Zo werkt het stikstofmonster. Je hebt ministeries die miljarden uitgeven op basis van rekenmodellen. Je hebt instituten die van die ministeries leven. Je hebt bestuurders die heen en weer pendelen tussen universiteit en formatietafel. En er zijn verenigingen die liever een zaal leeg laten dan dat ze ruzie krijgen. Allemaal log, allemaal onbetrouwbaar, en allemaal met één reflex: het debat dichttimmeren. Het zijn jouw belastingcenten, dus jij betaalt het stikstofbeleid. Over de onderbouwing mag je alleen niet meepraten.

Syp Wynia vatte het droog samen: “Stikstofdebat ongewenst. En dus gecancelled.” Erger nog: het waren niet eens boeren of “wappies” die hier gecanceld werden. Het waren de eigen onderzoekers van Wageningen.

Wat er nu moet gebeuren

Heimovaara legt openbaar uit wat ze precies tegen wie bij KIVI heeft gezegd of gemaild, en waarom. Dat kan geen “persoonlijke” verklaring zijn, maar moet er een als bestuursvoorzitter.
KIVI zegt wie het besluit nam, op basis waarvan, en waarom de organisatoren er niet bij betrokken werden.
Het symposium gaat gewoon door. De organisatoren zoeken een nieuwe datum en locatie, en elke zaalverhuurder in Nederland met een beetje lef biedt zich aan.
Minister Van Essen gaat in debat met de auteurs van het WUR-rapport uit maart. In het openbaar, en niet “op persoonlijke titel”.

Onthoud deze namen. Dit zijn de mensen die bepalen welke wetenschap jij mag horen over beleid waar jij voor betaalt. Bewaar die lijst goed.