Justitie beloont falen: Geel mag nu het LBIO slopen, en alleenstaande ouders staan weken in de kou

Het Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen is de overheidsdienst die gratis bemiddelt als je ex geen of te weinig alimentatie betaalt. In 2024 hielp het LBIO zo'n zesduizend mensen. Voor ouders die er alleen voor staan, is het vaak de laatste hoop.

Juist daar is het volgens elf huidige en oud-medewerkers die RTL Nieuws sprak een puinhoop. Ze spreken van een angstcultuur. De wachttijden lopen op tot weken, en volgens een medewerker zitten er ouders tussen die misschien geen geld hebben om eten voor hun kinderen te kopen.

In het team dat achterstallige alimentatie moet terughalen, is het ziekteverzuim 47 procent. Bijna de helft van de mensen die jouw geld bij je ex moeten innen, zit dus thuis. In juli stuurden medewerkers anoniem een brandbrief naar het ministerie van Justitie, omdat ze zich niet veilig voelden om hun naam te noemen. Daarin wijzen ze Geel aan: sinds haar komst zijn de problemen toegenomen, en op een bijeenkomst op 2 juli zou ze zieke medewerkers hebben gezegd snel terug te komen of een andere baan te zoeken.

Geel weet hoe erg het is. Op opnames van besloten bijeenkomsten, die RTL in handen heeft, noemt ze volgens de omroep de werkdruk in het inningsteam "gierend hoog" en de achterstand "eigenlijk niet meer te hanteren". Het LBIO en Geel hadden nog niet gereageerd op vragen van RTL. Maar wie zelf toegeeft dat de boel onbeheersbaar is, en dan volgens haar eigen personeel zieke mensen te verstaan geeft dat ze ook kunnen vertrekken, faalt als leider.

Het patroon komt bekend voor. Geel was vanaf 2021 voorzitter van het College voor de Rechten van de Mens. Vier van de acht leden meldden haar bij het ministerie wegens intimidatie, discriminatie en vriendjespolitiek. De commissie-Sorgdrager concludeerde in juli 2024 dat ze "niet voldoende competent" had gehandeld en een "patroon van stelselmatig negeren en uitsluiten" liet zien, met weinig empathie voor twee klokkenluiders. Discriminatie vond de commissie niet.

In november 2024 stopte Geel. Ze was toen in gesprek met het ministerie over "een passende opdracht na 1 december". Nu zit ze als interim-directeur bij het LBIO, een dienst van datzelfde ministerie van Justitie. Wie bij het ene overheidsorgaan vertrekt na een vernietigend rapport, mag bij Justitie gewoon het volgende leiden, en dan ook nog een dienst voor de kwetsbaarste ouders van het land. Zo draait de Haagse banencarrousel: de bestuurder valt zacht, de burger valt hard.

Verantwoordelijk staatssecretaris Claudia van Bruggen (D66) erkent de problemen inmiddels. Ze stuurde een brief naar de Tweede Kamer, volgens RTL nadat de omroep het ministerie vragen had gesteld, en de Arbeidsinspectie is een onderzoek begonnen. De brandbrief lag al sinds juli bij haar ministerie. Drie maanden lang gebeurde er voor de buitenwereld niets, tot een journalist ging bellen.

Het is niet het eerste dossier waarin Van Bruggen achter de feiten aanloopt. Onder haar wachten 2.648 veroordeelden op een cel, en werden er ruim 3.100 gedetineerden eerder vrijgelaten om plek te maken. Haar portefeuille draait op crisisberichten en excuusbrieven.

De verdediging ligt klaar: er loopt nu onderzoek, en een interim-directeur is per definitie tijdelijk. Maar een ouder die aan het eind van de maand geen boodschappen kan doen, heeft niets aan een rapport van de Arbeidsinspectie over een half jaar. En de medewerkers vroegen in juli al om een nieuwe directeur. Dat verzoek ligt er nog steeds.

Van Bruggen moet nu een nieuwe interim-directeur aanstellen, zoals de medewerkers zelf vragen. Ze moet extra mensen naar het inningsteam sturen tot de achterstand weg is, en de Kamer vertellen wie Geel na het rapport-Sorgdrager bij het LBIO heeft neergezet, en waarom. Wie een dienst voor kwetsbare ouders laat leiden door iemand met zo'n rapport achter haar naam, moet dat kunnen uitleggen.

Jij betaalt je rekeningen op tijd, ook als je ex dat niet doet. Je wacht weken op hulp van een dienst die er juist voor jou is. En intussen schuift Justitie zijn eigen bestuurders van de ene baan naar de andere. Dat is de verhouding tussen Den Haag en de gewone Nederlander: zij krijgen een nieuwe kans, jij een wachtrij.