Onno Kuut werd gemarteld en vermoord - zeventien jaar later is opnieuw niemand veroordeeld

De vier mannen die werden vervolgd in de zaak rond de dood van Onno Kuut zijn donderdag ook in hoger beroep vrijgesproken. Net als de rechtbank zag het gerechtshof te weinig betrouwbaar bewijs om tot een veroordeling te komen.

Dat oordeel moet juridisch worden gerespecteerd. Een verdachte is onschuldig totdat het tegendeel wettig en overtuigend is bewezen. Het zou levensgevaarlijk zijn wanneer rechters iemand veroordelen omdat de maatschappelijke druk groot is of omdat een verdenking hardnekkig blijft rondzingen.

Maar dat maakt de uitkomst maatschappelijk niet minder ontluisterend. Onno Kuut is dood. Hij werd op afschuwelijke wijze om het leven gebracht. En na zeventien jaar onderzoek, rechtszaken en hoger beroep blijft de vraag wie verantwoordelijk was onbeantwoord.

De dertigjarige Onno Kuut uit Enschede werd in maart 2009 vermist. Zijn lichaam werd later gevonden in de duinen bij Hoek van Holland. Volgens het Openbaar Ministerie was hij voor zijn dood gemarteld. Hij was in zijn nek en hals gestoken, zijn gezicht was verwond en zijn keel was doorgesneden.

Kuut en de vier verdachten werden in de media gerekend tot de zogenoemde tattookillers, een groep mannen met dezelfde Chinese tekens op de rug.

In eerste aanleg had het OM levenslange gevangenisstraffen gevorderd, maar de rechtbank sprak de verdachten in 2020 vrij. Justitie ging in hoger beroep en beperkte de vervolging uiteindelijk sterk.

Tegen Brian P. werd tien jaar en drie maanden geëist en tegen zijn broer Cor P. acht jaar en zeven maanden. Het OM stelde dat een straf van 27 jaar passend zou zijn, maar kon die door eerdere veroordelingen juridisch niet meer eisen. Voor Evert S. en Jeroen S. vroeg het OM zelf om vrijspraak.

Het gerechtshof concludeerde dat belangrijke getuigenverklaringen op wezenlijke punten innerlijk tegenstrijdig en onvoldoende betrouwbaar waren. Een deel van de informatie kwam van horen zeggen. De bron wilde bovendien geen nadere uitleg geven.

Daar kan een rechter geen moordveroordeling op baseren. Een zware straf vereist hard bewijs, niet een verzameling geruchten en vermoedens.

Volgens de berichtgeving over de uitspraak blijven zelfs fundamentele vragen onbeantwoord. Het exacte tijdstip, de precieze locatie van de moord, het moordwapen, het motief en de betrokken personen konden niet overtuigend worden vastgesteld.

Het hof achtte wel aannemelijk dat Brian P. op de uitkijk had gestaan bij het wegmaken van het lichaam, maar dat feit is inmiddels verjaard. Ook daar volgt dus geen straf meer uit.

Het is belangrijk om twee zaken uit elkaar te houden. De vrijspraak betekent dat de schuld van deze vier mannen aan de moord niet overtuigend is bewezen. Zij betekent niet dat de moord is opgelost.

Dat laatste onderscheid raakt in mediaberichtgeving vaak zoek. Een zaak eindigt juridisch en verdwijnt vervolgens uit de belangstelling. Maar voor de nabestaanden eindigt er niets. Zij blijven achter met een gewelddadige dood en zonder definitief antwoord.

Daar ligt het echte falen. Niet automatisch bij de rechters, die gebonden zijn aan het bewijs, maar bij een opsporings- en vervolgingsketen die na bijna twee decennia niet in staat is geweest een sluitend dossier tegen de verantwoordelijke persoon of personen op te bouwen.

Er zijn miljoenen berichten onderzocht. Talloze verklaringen zijn verzameld. Verdachten zijn jarenlang gevolgd door zware verdenkingen. Toch blijft het bewijs onvoldoende.

Moorden in het criminele milieu zijn bijzonder moeilijk op te lossen. Getuigen zijn bang, liegen, trekken verklaringen in of beroepen zich op wat zij van iemand anders zouden hebben gehoord. Verdachten zwijgen en criminele netwerken hebben er belang bij dat niemand praat.

Maar juist daarom moet de opsporing beschikken over voldoende capaciteit, expertise en vasthoudendheid. Wanneer gruwelijke moorden onbestraft blijven, is dat niet alleen een persoonlijk drama. Het geeft ook een vernietigend signaal af aan de onderwereld: wie zwijgt, intimideert en bewijs uitwist, kan uiteindelijk aan vervolging ontsnappen.

De rechtsstaat bewijst zijn kracht niet door koste wat kost iemand te veroordelen. Zij bewijst haar kracht door de juiste dader op basis van overtuigend bewijs ter verantwoording te roepen.

Dat is in deze zaak niet gelukt. De vier verdachten zijn vrijgesproken en mogen daarom niet als veroordeelde moordenaars worden behandeld. Maar de overheid mag de zaak evenmin presenteren alsof daarmee het laatste woord is gesproken.

Onno Kuut werd gemarteld en vermoord. Iemand deed dat. Mogelijk waren meerdere mensen erbij betrokken. Zolang niemand daarvoor is veroordeeld, blijft er een gapend gat in de rechtsbedeling bestaan.

Na zeventien jaar verdient zijn familie meer dan juridische afsluiting. Zij verdient de waarheid.