Moskou moffelt pestalarm weg, Kinzinger zaait paniek: waarom je van de pestverdenking in Siberië niet wakker hoeft te liggen

Het slachtoffer is Darja Sjipilova, laborante bij het anti-pestinstituut van Irkoetsk in Oost-Siberië. Volgens Axios brak zij op 25 september een buisje met de veroorzaker van longpest. Dagen later werd ze met een zware longontsteking opgenomen in Sjelechov, vlak bij Irkoetsk. Vorige week overleed ze aan de beademing, meldt The Moscow Times.

Ongeveer 200 mensen met wie ze contact had, staan onder medisch toezicht of zitten in isolatie. Volgens de lokale site Ljoedi Bajkala gingen minstens vier ziekenhuizen in Irkoetsk drie weken in quarantaine, schrijft The Kyiv Independent, dat dit niet zelf kon controleren. De aluminiumfabriek van Irkoetsk voerde een mondkapjesplicht in.

Waaraan de vrouw precies overleed, weet de buitenwereld nog altijd niet. Alexej Tsydenov, het hoofd van de naburige republiek Boerjatië, schreef eerst dat ze aan de pest was gestorven en zette er later 'mogelijk' bij. Rospotrebnadzor spreekt van een longontsteking van onbekende oorsprong, zegt in haar monsters niets te hebben gevonden wat met haar werk te maken heeft en noemt de situatie stabiel, meldt Meduza. Een ongeluk in het lab? Dat is er volgens het agentschap nooit geweest. Dat is geen voorlichting. Dat is een rookgordijn.

Stabiel? Het stadsbestuur van Bajkalsk zette op 3 oktober een oproep online om bezoek aan Sjelechov te beperken, en haalde die binnen twee uur weer weg. De Kremlingetrouwe zender REN TV wiste vijf Telegram-berichten over het aantal opnames. En artsen in Irkoetsk praten volgens Ljoedi Bajkala openlijk over pest, terwijl het woord in geen enkel officieel document staat.

Dat is geen voorzichtigheid. Dat is de oude Sovjetreflex: eerst ontkennen, dan wissen, en pas toegeven als het niet anders kan. Moskou heeft daar een beschamende staat van dienst in. In 1979 ontsnapten miltvuursporen uit een militaire fabriek in Sverdlovsk. Er vielen tientallen doden, en de autoriteiten schoven het op besmet vlees.

Wie zo met informatie omgaat, kweekt precies de angst die hij zegt te willen voorkomen. Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken zegt het dan ook terecht, aldus het AD: „We roepen de Russische autoriteiten op om snel en openlijk accurate informatie te delen.”

Aan de andere kant van de oceaan stond de paniekzaaier al klaar. Oud-Congreslid Adam Kinzinger, die achter zijn naam op X 'Slava Ukraini' heeft gezet, wil dat alle vluchten uit Rusland stoppen en dat geen Rus nog ergens binnenkomt. Hij beweert er ook bij dat de Russen werkten aan pest die bestand is tegen antibiotica. Bewijs levert hij niet.

Ja, de Sovjet-Unie had een geheim biowapenprogramma, Biopreparat, dat ook aan antibioticaresistente ziekteverwekkers werkte. Maar voor de bewering dat het lab in Irkoetsk aan biowapens werkt, is geen enkel openbaar bewijs, stelt Radio Free Europe. Kinzinger plakt een spookverhaal uit de Koude Oorlog op een labongeluk, en verkoopt dat als feit.

En alle Russen weren? Ook de dissident die voor Poetin is gevlucht? Er is een verschil tussen waakzaam zijn en hysterie zaaien, en Kinzinger kiest zonder aarzelen voor het tweede. Nu de spanning met Moskou toch al hoog oploopt, is dat geen bezorgdheid. Dat is brandstichting.

Longpest is gevaarlijk: anders dan builenpest gaat het via druppeltjes van mens op mens over, en onbehandeld kan het snel dodelijk zijn. Maar longpest is geen nieuw, onbekend virus. Het is een oude bekende bacterie, en daar hebben artsen antibiotica voor. De WHO zegt het zonder omwegen: vroege diagnose en behandeling redden levens. Precies dat laat paniekzaaier Kinzinger weg.

Gouverneur Igor Kobzev meldde vrijdag dat de contacten van Sjipilova geen ziekteverschijnselen hadden en negatief testten, aldus The Moscow Times. Bij een paar contacten vonden artsen wel corona of een verkoudheidsvirus, schrijft Forbes. Voor verspreiding onder inwoners is geen openbaar bewijs, aldus Radio Free Europe. Na alle wisacties mag je Russische cijfers wantrouwen. Maar longpest geeft al binnen één tot drie dagen klachten, aldus het Europese gezondheidsagentschap ECDC. Wie besmet was geraakt, zou inmiddels dus ziek zijn, en tot nu toe meldt geen enkele bron een tweede patiënt.

We hebben dit vaker gezien. In 2019 werden twee longpestpatiënten uit Binnen-Mongolië naar Beijing gebracht; er volgde geen enkele nieuwe besmetting. Madagaskar telde in 2017 ruim 1.600 gemelde gevallen van longpest, en toch verspreidde de ziekte zich niet buiten het land. In juni stierf in New Mexico nog een vrouw aan pest, en niemand eiste een inreisverbod voor Amerikanen. Bovendien zijn er sinds 2022 geen rechtstreekse vluchten meer tussen de EU en Rusland, en Irkoetsk ligt ruim zesduizend kilometer van Amsterdam.

Maar na corona moeten we toch niets meer uitsluiten? Corona leerde ons dat je een regime dat zwijgt over een uitbraak nooit op zijn woord moet geloven. Het leerde ons ook wat paniek kost: avondklokken, dichte scholen en een overheid die angst gebruikte om meer macht te pakken. En corona was een nieuw virus zonder medicijn. Pest is dat niet.

De eis is helder. Moskou moet de testuitslagen van Sjipilova en haar contacten openbaar maken en internationale experts toelaten. Politici in Washington en Den Haag moeten het hoofd koel houden: geen inreisverboden op basis van tweets, geen noodmaatregelen zolang er geen tweede patiënt is. Een laborante is dood, en haar familie verdient de waarheid. Moskou moet stoppen met verstoppen, Kinzinger met stoken. De rest van ons hoeft vanavond niet wakker te liggen van de pest.