Je inkomen is gedaald, maar DUO rekent nog met vroeger: dit kun je aanvragen

Zo’n verzoek heet een verlegging van het peiljaar. Het kan ervoor zorgen dat het verplichte maandbedrag daalt. In sommige gevallen komt het zelfs uit op nul euro. Toch is de regeling niet voor iedere inkomensdaling beschikbaar. Er geldt in beginsel een grens van 15 procent en bij de meeste oud-studenten telt ook het inkomen van hun partner mee.

Bij het berekenen van de draagkracht gebruikt DUO normaal het inkomen van twee jaar geleden. Voor het maandbedrag in een bepaald kalenderjaar wordt dus niet vanzelf gekeken naar wat iemand op dit moment verdient.

Dat levert vooral problemen op als het inkomen ondertussen sterk is gedaald. Iemand kan twee jaar geleden nog voltijds hebben gewerkt, maar inmiddels werkloos zijn geworden, minder uren werken of een veel lager salaris ontvangen. Het door DUO vastgestelde maandbedrag kan dan niet meer goed aansluiten op de huidige financiële situatie.

Volgens DUO’s uitleg over het verlagen van het maandbedrag kan een oud-student in zo’n geval vragen om naar een recenter inkomensjaar te kijken. DUO noemt dat het verleggen van het peiljaar.

Het gaat daarbij niet om het bedrag dat maandelijks netto op je bankrekening verschijnt. Wie belastingaangifte doet, wordt beoordeeld op basis van het verzamelinkomen. Wie geen aangifte doet, moet uitgaan van het belastbaar loon op de jaaropgave.

Voor een verlegging van het peiljaar moet het relevante inkomen in beginsel minstens 15 procent lager zijn geworden. Heb je een partner, dan gaat het doorgaans om de daling van het gezamenlijke inkomen.

Een klein salarisverschil of enkele tegenvallende maanden is dus niet automatisch voldoende. DUO vergelijkt inkomensjaren en kijkt daarbij naar het fiscale inkomen dat voor de regeling meetelt.

Er bestaat wel een belangrijke uitzondering voor alleenstaanden. Komt een alleenstaande door de inkomensdaling op een minimuminkomen uit, dan kan DUO daarmee rekening houden, ook wanneer de daling minder dan 15 procent bedraagt.

DUO hanteert hiervoor de volgende grenzen:

Deze uitzondering geldt nadrukkelijk voor alleenstaanden die door de inkomensdaling op zo’n minimuminkomen uitkomen. Het is geen algemene vrijstelling van de 15-procentregel.

Bij de draagkrachtberekening kijkt DUO normaal ook naar het inkomen van een eventuele partner. Daardoor kan het gebeuren dat je eigen inkomen fors is gedaald, maar het gezamenlijke inkomen niet met minstens 15 procent is afgenomen.

Welke regels precies gelden, hangt mede af van het terugbetalingsstelsel waaronder je valt. Bij de oude regels van SF15-oud kan iemand ervoor kiezen het inkomen van de partner niet te laten meetellen. Daar kunnen andere gevolgen aan zitten, waardoor het verstandig is eerst in Mijn DUO te controleren welke terugbetalingsregels van toepassing zijn.

Een nieuwe relatie of juist het einde van een relatie kan eveneens gevolgen hebben voor het maandbedrag. Het is daarom niet genoeg om alleen naar je eigen loonstrook te kijken.

DUO biedt ook de mogelijkheid om aflosvrije maanden in te zetten. Dat lijkt misschien de eenvoudigste oplossing wanneer er tijdelijk minder geld binnenkomt, maar een betaalpauze is iets anders dan een verlaging op basis van draagkracht.

Bij een lager maandbedrag berekent DUO wat je op basis van je inkomen kunt betalen. Dat bedrag kan lager worden of zelfs uitkomen op nul euro. De resterende looptijd van de aflosfase blijft tijdens deze periode wel afnemen.

Bij een aflosvrije periode wordt de aflossing tijdelijk stilgezet. Je kunt maximaal zestig aflosvrije maanden gebruiken, in één keer of verspreid. De rente over de studieschuld blijft ondertussen doorlopen en de maximale terugbetalingsperiode wordt verlengd met het aantal gebruikte pauzemaanden.

Wie recht heeft op een lager draagkrachtbedrag, hoeft zijn voorraad van zestig aflosvrije maanden dus mogelijk niet aan te spreken. DDS schreef eerder al over de mogelijkheid om de aflossing van een studieschuld maximaal zestig maanden stil te zetten. Bij een recente inkomensdaling is het verstandig eerst te controleren of een peiljaarverlegging beter past.

Voor een schuld uit het levenlanglerenkrediet kunnen overigens geen aflosvrije maanden worden ingezet.

Een verzoek om het maandbedrag te verlagen geeft geen automatisch uitstel van betaling. Zolang DUO nog geen nieuw besluit heeft genomen, moet het oude maandbedrag worden betaald.

Wordt het bedrag later alsnog verlaagd, dan stort DUO volgens de eigen uitleg het te veel betaalde bedrag automatisch terug.

Wie in de loop van een kalenderjaar aanvraagt, krijgt een eventueel lager maandbedrag vanaf de maand na de aanvraag. Een aanvraag vóór 1 januari kan vanaf het begin van het volgende kalenderjaar effect hebben. De berekening geldt vervolgens voor één kalenderjaar. Daarna probeert DUO het inkomen opnieuw bij de Belastingdienst op te vragen.

Voor 2027 geldt momenteel een bijzondere timing. DUO meldt dat een verlegging voor 2027 pas vanaf november kan worden aangevraagd, nadat de betrokken oud-student bericht heeft ontvangen over het maandbedrag voor dat jaar.

De aanvraag loopt via Mijn DUO. Daar kies je achtereenvolgens voor ‘Mijn schulden’, ‘Minder of niets betalen’ en vervolgens ‘Peiljaar verleggen’. Wie niet kan inloggen, kan een formulier gebruiken.

Het belangrijkste is dus om niet direct een betaalpauze aan te zetten zodra het inkomen daalt. Controleer eerst met welk inkomensjaar DUO rekent, onder welk terugbetalingsstelsel je valt en of het gezamenlijke inkomen minstens 15 procent is gedaald. Dat kan het verschil betekenen tussen kostbare aflosvrije maanden gebruiken en een maandbedrag dat beter aansluit bij wat je werkelijk kunt betalen.