Zelfbetaalde medicijnen zijn niet altijd aftrekbaar: Belastingdienst verduidelijkt de grens

De doorslaggevende vraag is waarom de vergoeding ontbreekt. Gaat het om een medicijn dat binnen het verplicht te verzekeren pakket valt, terwijl de verzekeraar een vergelijkbaar merk aanwijst? Dan maakt het uitblijven van een vergoeding de rekening niet alsnog aftrekbaar.

Het nieuwe standpunt over niet-vergoede medicijnen gaat over twee merken met dezelfde werkzame stof en werking. Een patiënt gebruikt merk X. De verzekeraar vergoedt in deze situatie alleen merk Y.

Volgens de Belastingdienst vallen de kosten van X onder een wettelijke aftrekbeperking. Dat de patiënt ze daadwerkelijk uit eigen zak heeft betaald, verandert die uitkomst niet.

Dit is uitleg van bestaande fiscale regels, geen nieuwe algemene belasting op medicijnen. Het standpunt betekent evenmin dat alle zelfbetaalde geneesmiddelen van aftrek zijn uitgesloten.

Voor patiënten kunnen heel verschillende kosten op hetzelfde bankafschrift belanden. Denk aan eigen risico, een wettelijke eigen bijdrage en een middel dat helemaal buiten het verzekerde pakket valt.

Die categorieën moeten bij de belastingaangifte uit elkaar worden gehouden. Het overzicht van aftrekbare zorgkosten voor 2026 sluit onder meer het verplichte en vrijwillige eigen risico en wettelijke eigen bijdragen uit.

Een afschrijving met alleen de naam van de apotheek is daarom onvoldoende informatie. Vraag om de specificatie waarop staat welk middel is geleverd, welke kosten in rekening zijn gebracht en hoe de verzekering ermee is omgegaan.

Bij medicijnen kunnen eigen bijdrage en eigen risico naast elkaar bestaan. Ook dan wordt een zelfbetaald bedrag niet alleen door die betaling een fiscale aftrekpost.

Bij een voorgeschreven geneesmiddel dat buiten het verzekerde pakket valt, kan wel ruimte voor aftrek bestaan. De Kennisgroep noemt paracetamol op recept als voorbeeld. Ook dan blijven de overige voorwaarden gelden.

De Belastingdienst verlangt bij aftrek van voorgeschreven medicijnen een voorschrift van een naar Nederlandse maatstaven bevoegde arts. Een bon van een zelfgekocht middel bewijst dus nog niet dat aan die voorwaarde is voldaan.

Maak voor je administratie drie kolommen: het betaalde bedrag, de reden waarom je het zelf betaalde en het aanwezige voorschrift. Daarmee voorkom je dat alle apotheekuitgaven zonder verdere controle bij elkaar worden opgeteld.

Soms kan iemand het voorkeursmiddel van de verzekeraar om medische redenen niet gebruiken. De regels over medische noodzaak en vergoeding zijn dan relevant. Bespreek dit met de arts, apotheker en verzekeraar. Laat uitleggen of vergoeding van een ander middel mogelijk is en welke onderbouwing daarvoor nodig is.

Gebruik de belastingaftrek niet als vervanging voor dat gesprek. Een verzoek om vergoeding en het beoordelen van een aftrekpost hebben verschillende voorwaarden.

Verander je medicatie ook niet zelfstandig vanwege de rekening. Vraag eerst welk alternatief medisch verantwoord is en wat dat financieel betekent. Bewaar een eventuele afwijzing van de verzekeraar, zodat duidelijk blijft waarop die beslissing is gebaseerd.

Bij specifieke zorgkosten geldt bovendien een inkomensafhankelijke drempel. Alleen het deel van de daarvoor in aanmerking komende kosten boven die drempel kan tot aftrek leiden.

Voor iemand zonder fiscale partner gedurende heel 2026 en met €30.000 drempelinkomen bedraagt de zorgkostendrempel in 2026 1,65 procent: €495.

Komt het totaal na een eventuele wettelijke verhoging van de zorgkosten op €800 uit, dan resteert in dit vereenvoudigde voorbeeld €305 aftrek. Dat betekent geen terugbetaling van €305 aan apotheekkosten. Het uiteindelijke belastingvoordeel hangt af van de aangifte.

Bij weinig of geen verschuldigde belasting kan onder voorwaarden nog een afzonderlijke tegemoetkoming voor specifieke zorgkosten volgen. Daarvoor moeten de kosten eerst wel terecht in de aangifte zijn opgenomen.

Bewaar daarom gedurende het jaar recepten, facturen, betaalbewijzen en vergoedingsspecificaties bij elkaar. De vraag bij een afgewezen declaratie is steeds: welke kosten heb ik precies betaald, en welke fiscale regel hoort daarbij?