Een kapotte smartphone, wasmachine of televisie hoeft vanaf 31 juli minder snel op de afvalberg te belanden. Nieuwe Europese regels moeten het voor consumenten gemakkelijker maken om bepaalde producten ook buiten de garantieperiode te laten repareren. Dat kan huishoudens geld besparen. Reparatie is immers vaak goedkoper dan de aanschaf van een nieuw apparaat. Toch betekent het nieuwe recht niet dat iedere reparatie voortaan gratis is of dat alle apparaten automatisch onder dezelfde regels vallen.
Voor welke apparaten gelden de regels?
De aanvullende Right-to-Repair-regels sluiten aan bij productgroepen waarvoor Europese Ecodesign-eisen bestaan. Het gaat momenteel om acht groepen:
-
smartphones;
-
tablets;
-
televisies;
-
vaatwassers;
-
wasmachines;
-
wasdrogers;
-
koelkasten;
-
vriezers.
Voor andere producten, zoals sommige stofzuigers, printers en laptops, is de bescherming nog niet altijd even uitgebreid. De Europese regels worden stapsgewijs over meer productgroepen uitgerold.
Reserveonderdelen en reparatie-informatie
Een apparaat is alleen werkelijk repareerbaar als onderdelen, gereedschap en technische informatie beschikbaar zijn. Fabrikanten kunnen reparatie in de praktijk onmogelijk maken door een eenvoudig onderdeel niet los te verkopen of alleen complete, dure modules aan te bieden.
Voor
smartphones en tablets zijn de Europese eisen inmiddels relatief uitgebreid. Uit onderzoek van verschillende consumentenorganisaties bleek dat reserveonderdelen voor nieuwe smartphones doorgaans online te vinden zijn. Ook reparatiehandleidingen en informatie voor onafhankelijke reparateurs zijn beter beschikbaar geworden.
Bij productgroepen zonder strenge regels is het beeld minder gunstig. De onderzoekers bekeken bijvoorbeeld negen steelstofzuigers en vonden daarvoor geen volwaardige reparatiehandleidingen. Het aanbod van losse onderdelen verschilde bovendien sterk per merk.
Buiten de garantie is niet hetzelfde als gratis
Het recht om een product te laten repareren moet niet worden verward met het recht op een kosteloze oplossing.
Gaat een apparaat kort na aankoop kapot door een gebrek dat je redelijkerwijs niet hoefde te verwachten, dan kan de verkoper op grond van de wettelijke garantie verantwoordelijk zijn. Afhankelijk van de situatie kan de consument dan recht hebben op reparatie, vervanging of een andere oplossing zonder daarvoor te betalen.
Is de wettelijke garantie voorbij, of is de schade veroorzaakt door een val, vocht of verkeerd gebruik, dan mag voor de reparatie doorgaans wel geld worden gevraagd. De nieuwe regels moeten ervoor zorgen dat reparatie mogelijk en toegankelijk blijft. Ze maken niet iedere reparatie gratis.
Eerst naar de verkoper bij een ondeugdelijk product
Veel consumenten worden bij een defect direct naar de fabrikant gestuurd. Juridisch is de verkoper echter het eerste aanspreekpunt wanneer een product niet aan de redelijke verwachtingen voldoet.
Bewaar daarom:
-
het aankoopbewijs;
-
de orderbevestiging;
-
het model- en serienummer;
-
foto’s of video’s van het defect;
-
correspondentie met de winkel of fabrikant.
Meld het probleem schriftelijk en vraag om een concrete oplossing. Accepteer niet automatisch dat de fabrieksgarantie is verlopen. De wettelijke garantie kent in Nederland geen vaste algemene termijn van twee jaar; de verwachte levensduur van het product speelt eveneens een rol.
Vraag vooraf om een duidelijke prijsopgave
Valt de reparatie niet onder de garantie, vraag dan vooraf wat het onderzoek en de reparatie kosten. Controleer daarbij:
-
of onderzoekskosten worden gerekend;
-
of die kosten vervallen wanneer je de reparatie laat uitvoeren;
-
wat het onderdeel kost;
-
hoeveel arbeidsloon wordt berekend;
-
hoe lang de reparatie duurt;
-
welke garantie op de reparatie wordt gegeven;
-
wat er gebeurt als reparatie niet mogelijk blijkt.
Bij een ouder apparaat moet je ook afwegen of reparatie economisch verstandig is. Een reparatie van €250 aan een oude koelkast met een hoog energieverbruik kan minder aantrekkelijk zijn dan vervanging. Een nieuwe accu of laadpoort voor een verder goed werkende smartphone kan juist veel voordeliger zijn dan een nieuw toestel.
Repareren kan de levensduur flink verlengen
Bij elektronica is vaak maar één onderdeel versleten. Een zwakke accu betekent niet dat het beeldscherm, de camera en de processor waardeloos zijn. Hetzelfde geldt voor een pomp in een wasmachine of een deurrubber in een koelkast.
Betere beschikbaarheid van onderdelen kan voorkomen dat consumenten een compleet apparaat moeten vervangen vanwege één klein defect.
Vanaf 31 juli wordt reparatie dus een serieuzere optie. Het blijft belangrijk om vooraf te bepalen wie voor de kosten verantwoordelijk is en of het defect onder de wettelijke garantie valt. Maar fabrikanten kunnen zich bij de betreffende productgroepen minder gemakkelijk verschuilen achter ontbrekende onderdelen of ontoegankelijke reparatie-informatie.