Kapot apparaat na de garantie? Nieuwe regels geven consumenten straks recht op reparatie

Nieuwe regels moeten daar verandering in brengen. Fabrikanten worden verplicht om reparatie buiten de garantieperiode beter mogelijk te maken. Ook moeten bepaalde reserveonderdelen beschikbaar blijven en mogen producenten herstel niet met software, voorwaarden of onnodig ingewikkelde constructies blokkeren.

Dat betekent niet dat iedere reparatie gratis wordt. Buiten de wettelijke garantie mag de fabrikant een redelijke vergoeding vragen. Het doel is vooral dat consumenten daadwerkelijk een keuze krijgen tussen herstellen en vervangen.

Het kabinet stuurde het Nederlandse wetsvoorstel eerder dit jaar voor advies naar de Raad van State. Volgens de Rijksoverheid moet de reparatieverplichting in de loop van 2026 gaan gelden. De maatregel komt voort uit een Europese richtlijn.

Er bestaat een belangrijk verschil tussen wettelijke garantie en het nieuwe recht op reparatie.

Gaat een product eerder kapot dan je op basis van prijs, kwaliteit en gebruiksduur redelijkerwijs mocht verwachten, dan moet de consument nog steeds naar de verkoper. Die moet het probleem in beginsel kosteloos oplossen. Een winkel kan zich daarbij niet simpelweg verschuilen achter een fabrieksgarantie van één of twee jaar.

Het nieuwe reparatierecht wordt vooral relevant wanneer het apparaat niet langer onder die wettelijke bescherming valt. De consument kan dan gemakkelijker bij de fabrikant aankloppen voor herstel, mits reparatie technisch mogelijk is.

Onder meer wasmachines, smartphones, televisies, stofzuigers en bepaalde elektrische fietsen en steps vallen onder de regeling. Welke producten precies worden toegevoegd, hangt mede af van Europese producteisen.

Het grootste obstakel is de prijs. Voor een eenvoudige reparatie moet een vakman het apparaat aannemen, onderzoeken, uit elkaar halen, een onderdeel bestellen en weer monteren. De arbeidskosten lopen daardoor snel op.

Radar beschrijft het voorbeeld van een strijkijzer waarvoor herstel al gauw €70 tot €80 kost. Voor ongeveer hetzelfde bedrag ligt een nieuw exemplaar in de winkel. Zelfs een consument die liever repareert, kiest dan begrijpelijkerwijs voor vervanging.

Bij grote apparaten is de rekensom gunstiger. Een reparatie van €150 kan aantrekkelijk zijn wanneer een vergelijkbare nieuwe wasmachine €600 of €700 kost. Bij kleine elektronica drukken onderzoek en arbeidsloon relatief zwaar op de totale prijs.

De nieuwe wet lost dat prijsverschil niet volledig op. Een fabrikant hoeft niet onder de kostprijs te werken en een monteur blijft arbeidsloon rekenen. Wel moet het eenvoudiger worden om onderdelen en informatie te verkrijgen.

Moderne apparatuur bestaat niet alleen uit schroeven en printplaten. Fabrikanten koppelen onderdelen steeds vaker digitaal aan één specifiek apparaat. Een vervangend scherm, accu of onderdeel kan daardoor technisch in orde zijn, maar toch een foutmelding veroorzaken omdat de software het niet herkent.

Onder de nieuwe regels mogen fabrikanten reparaties niet onnodig tegenhouden met hard- of softwaretechnieken. Ook voorwaarden die consumenten of zelfstandige reparateurs feitelijk buitenspel zetten, worden aan banden gelegd.

Dat kan onafhankelijke reparatiebedrijven meer ruimte geven. Consumenten zijn dan minder afhankelijk van één officiële reparatiedienst met vaste tarieven.

Via het Nationaal Reparateursregister kunnen huishoudens nu al zoeken naar erkende reparateurs. Bij de start stonden daar ruim driehonderd bedrijven in voor onder andere koelkasten, vriezers, vaatwassers en beeldschermen.

De omvang van het probleem is aanzienlijk. Uit recent onderzoek van Natuur & Milieu blijkt dat Nederlanders jaarlijks bijna 21 kilo elektronica per persoon afdanken. Slechts 8,7 procent van de elektronica zou worden gerepareerd.

Inzamelen en recyclen is beter dan apparaten bij het restafval zetten, maar ook recycling kost energie. Bovendien kunnen niet alle grondstoffen volledig worden teruggewonnen. Een apparaat enkele jaren langer gebruiken is doorgaans efficiënter.

Toch zal het reparatierecht pas echt verschil maken wanneer herstel financieel aantrekkelijk wordt. Oostenrijk werkt bijvoorbeeld met een reparatiebonus waarbij de overheid een deel van de rekening vergoedt. Europese landen moeten minstens één stimulerende maatregel invoeren, maar Nederland heeft nog niet definitief besloten welke vorm dat krijgt.

Totdat de nieuwe regels volledig zijn ingevoerd, blijft het verstandig om vooraf een schriftelijke prijsindicatie te vragen. Informeer ook of onderzoekskosten verschuldigd zijn wanneer je na de diagnose van reparatie afziet.

Controleer daarnaast eerst of je nog recht hebt op kosteloos herstel. Een apparaat is niet automatisch buiten de wettelijke garantie zodra de commerciële fabrieksgarantie is afgelopen. Van een kostbare wasmachine mag je doorgaans meer verwachten dan twee jaar gebruik.

Het nieuwe recht op reparatie maakt kapotte apparaten niet onmiddellijk goedkoop om te herstellen. Het pakt wel een ander probleem aan: fabrikanten kunnen straks minder gemakkelijk zeggen dat onderdelen ontbreken, technische informatie geheim blijft of reparatie simpelweg niet wordt aangeboden.

De volgende stap is ervoor zorgen dat de rekening van de monteur voldoende verschilt van het prijskaartje van een nieuw apparaat. Anders krijgt de consument wel het recht om te repareren, maar blijft weggooien financieel de aantrekkelijkste keuze.