Oudere man en vrouw dragen samen een verhuisdoos over een flatgalerij naar zijn voordeur

Afbeelding gemaakt met ChatGPT van OpenAI

Boete van UWV of SVB voor een te laat doorgegeven wijziging kan in 2027 dalen van 50 naar 5 procent

Economie•13 okt , 17:30

Wilt u DDS vaker zien?

Stel DDS in als voorkeursbron op Google.

Krijg je te veel AOW, WW, kinderbijslag of bijstand door een fout van UWV, de SVB of je gemeente? Dan hoef je dat geld vanaf 2027 in de meeste gevallen niet meer terug te betalen, als de Eerste Kamer instemt. Dat staat in de Wet handhaving sociale zekerheid, die de Tweede Kamer op 2 juli heeft aangenomen. De Eerste Kamer behandelt de wet nu, en het kabinet wil dat hij op 1 januari 2027 ingaat.

Ook als je zelf iets vergeet door te geven, pakt het straks milder uit. De standaardboete gaat volgens het plan van 50 naar 5 procent van het bedrag dat je te veel kreeg. Bij een vergissing mag de instantie volstaan met een waarschuwing, of helemaal afzien van straf.

De regels gelden voor bijna elke uitkering: de AOW, de nabestaandenuitkering (Anw), kinderbijslag, WW, WIA, de Ziektewet, de Toeslagenwet en de bijstand, ook de AIO voor AOW'ers. Huur- en zorgtoeslag van Dienst Toeslagen vallen er niet onder.

Fout van de instantie: meestal niet terugbetalen

Nu is het uitgangspunt dat te veel betaalde uitkering altijd terug moet, ook als de fout bij UWV of de SVB lag. De wet draait dat om. Bij een fout van de overheid wordt afgezien van terugvordering, tenzij het je redelijkerwijs duidelijk kon zijn dat je te veel kreeg.

Daarbij telt hoe ingewikkeld je situatie is. Een AOW die zonder aanleiding ineens verdubbelt, valt bijvoorbeeld wel op. Gaat het om een rekenfout in een aanvulling of een korting die je zelf niet kunt narekenen, dan wordt minder snel aangenomen dat je het had moeten weten.

Er komt ook een bescherming tegen traag handelen. Geef je een wijziging door en doet de instantie daar zes maanden niets mee, dan mag die het bedrag dat je daarna nog te veel kreeg, niet meer terugvragen. Datzelfde geldt als de instantie het signaal uit een eigen bestand had kunnen halen.

Rekenvoorbeeld: wat een te laat doorgegeven bijbaan nu kost, en straks

Stel: je hebt WW en begint een bijbaan, maar je geeft je inkomsten twee maanden te laat door. Je krijgt daardoor €1.200 te veel.

Nu: je betaalt €1.200 terug en krijgt bij normale verwijtbaarheid een boete van 50 procent: €600. Samen €1.800.
Straks: je betaalt €1.200 terug. Volgt er een boete, dan is de standaard 5 procent: €60. Samen €1.260.
Bij een vergissing: de instantie kan het bij een waarschuwing laten. Dan betaal je alleen de €1.200 terug.

De nieuwe percentages staan in het ontwerp van het nieuwe Boetebesluit. Is er sprake van een verzwarende omstandigheid, zoals opzet, dan wordt de boete 15 procent. Bij herhaling met opzet kan die verdubbelen.

Hoe zwaar de rekening nu kan oplopen, bleek eerder deze maand bij een AOW'er die een vordering van bijna €40.000 kreeg.

Vijf jaar terug in plaats van twintig

Nu kan een instantie tot twintig jaar terugkijken. Je moet dan bewijzen dat je al die jaren recht had, en lukt dat niet, dan wordt de hele periode teruggevorderd. Straks is dat maximaal vijf jaar. Alleen bij opzet en misbruik blijft twintig jaar gelden, na een amendement in de Tweede Kamer.

De memorie van toelichting rekent het voor: wie zeven jaar lang €200 per maand te veel kreeg, hoeft straks €12.000 terug te betalen in plaats van €16.800.

Ook bij oude schulden verandert iets. Lukt het niet om een terugvordering af te lossen, dan mag de instantie de rest na vijf jaar kwijtschelden in plaats van na tien jaar. Dat kan uitmaken voor wie nu al jaren aflost, zoals de AOW'er bij wie UWV €647 inhoudt voor een oude uitkeringsschuld.

Wat je nu al kunt doen

De nieuwe regels gelden voor besluiten vanaf de ingangsdatum. Een boete of terugvordering die nu al is opgelegd, verandert niet vanzelf. Tot die tijd gelden de huidige regels. Drie dingen helpen in elk geval:

Geef wijzigingen altijd zelf door, zoals samenwonen, een bijbaan of een verblijf in het buitenland, en bewaar een bevestiging. Die melding is straks het startpunt van de termijn van zes maanden. Bij een buitenlandverblijf met bijstand gaat het vaak mis, zoals je leest in ons stuk over de vier-wekenregel.
Maak bezwaar binnen zes weken als je het niet eens bent met een boete of terugvordering. Wijs daarbij op een fout van de instantie als die er was.
Vraag om een betalingsregeling als je een terugvordering niet in één keer kunt betalen.

Lees ook

Krijg je in de komende maanden een brief over een terugvordering of boete? Kijk dan eerst of de fout bij de instantie lag en maak op tijd bezwaar. Wordt de wet zoals gepland op 1 januari van kracht, dan geldt het nieuwe regime voor beslissingen die daarna worden genomen.

Wil je vaker zulke uitleg over je geld in je tijdlijn? Like en volg DDS op Facebook.